Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
414
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
ФЕРТИЛЛИКНИ ТИКЛАШ УЧУН ЛАПАРОСКОПИК УСУЛЛАРНИНГ
САМАРАДОРЛИГИ
Пайғамова Шахнозабону Ўктамжон қизи,
Кенжаев Ёдгор Маматқулович.
Термиз иқтисодиёт ва сервис университети,
Тиббиёт факультети
Аннотация:
Фертилликни тиклашда лапароскопик жарроҳлик усуллари
кам инвазив ва самарали даволаш усуллари сифатида қўлланилмоқда. Ушбу
мақолада тухум йўллари беккилишини бартараф этиш, эндометриозни даволаш,
миомэктомия ва поликистик тухумдон синдроми учун лапароскопик дриллинг
каби жарроҳлик усулларининг самарадорлиги таҳлил қилинган. Илмий
тадқиқотлар натижаларига кўра, бу усуллар ҳомиладорлик эҳтимолини 30-70%
гача ошириши мумкин. Лапароскопик жарроҳликнинг афзалликлари ва
чекловлари муҳокама қилиниб, даволаш таклифлари берилган.
Калит сўзлар:
Фертиллик, лапароскопия, тухум йўллари, эндометриоз,
миомэктомия, адгезиолизис, тубопластика, поликистик тухумдон синдроми,
репродуктив жарроҳлик.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ЛАПАРОСКОПИЧЕСКИХ МЕТОДОВ В
ВОССТАНОВЛЕНИИ ФЕРТИЛЬНОСТИ
Пайгамова
Шахнозабону
Уктамжоновна,
Кенжаев
Ёдгор
Маматкулович.
Термезский университет экономики и сервиса,
Медицинский факультет
Аннотация:
Лапароскопические хирургические методы широко
применяются как малоинвазивные и эффективные способы восстановления
фертильности. В данной статье анализируется эффективность хирургических
методов, таких как устранение обструкции маточных труб, лечение
эндометриоза, миомэктомия и лапароскопическое дриллинг яичников при
синдроме
поликистозных
яичников.
Согласно
результатам
научных
исследований, данные методы могут повысить вероятность наступления
беременности на 30–70%. Рассмотрены преимущества и ограничения
лапароскопической хирургии, а также предложены лечебные рекомендации.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
415
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Ключевые слова:
Фертильность, лапароскопия, маточные трубы,
эндометриоз,
миомэктомия,
адгезиолизис,
тубопластика,
синдром
поликистозных яичников, репродуктивная хирургия.
EFFECTIVENESS OF LAPAROSCOPIC METHODS IN FERTILITY
RESTORATION
Paygamova
Shakhnazabonu
Uktamjonovna,
Kenzhaev
Yodgor
Mamatkulovich.
Termez University of Economics and Service, Faculty
of Medicine
Abstract:
Laparoscopic surgical methods are widely used as minimally invasive
and effective approaches for fertility restoration. This article analyzes the effectiveness
of surgical techniques such as tubal obstruction removal, endometriosis treatment,
myomectomy, and laparoscopic ovarian drilling for polycystic ovary syndrome.
According to scientific research findings, these methods can increase pregnancy
chances by 30–70%. The advantages and limitations of laparoscopic surgery are
discussed, and treatment recommendations are provided.
Keywords:
Fertility, laparoscopy, fallopian tubes, endometriosis, myomectomy,
adhesiolysis, tuboplasty, polycystic ovary syndrome, reproductive surgery.
Кириш:
Фертиллик (ҳомиладор бўлиш қобилияти) кўплаб омиллар
таъсирида пасайиши мумкин, жумладан, тухумдон касалликлари, эндометриоз,
тухум йўлларининг беккилишлари ва бошқа гинекологик муаммолар. Ҳозирги
кунда лапароскопик жарроҳлик усуллари фертилликни тиклашда самарали ва
кам инвазив усул сифатида кенг қўлланилмоқда. Ушбу мақолада лапароскопик
усулларнинг турлари, самарадорлиги ва муваффақият даражаси ҳақида илмий
асосланган маълумотлар тақдим этилади.
Лапароскопик усулларнинг турлари ва механизми:
Лапароскопик
жарроҳлик бу – кичик тешиклар орқали камера ва махсус асбоблар ёрдамида
амалга ошириладиган жарроҳлик усулидир. Фертилликни тиклаш мақсадида
қуйидаги лапароскопик процедуралар қўлланилади:
1.
Лапароскопик миомэктомия
– бачадон миомаси бўлган ҳолларда уни
олиб ташлаш.
2.
Лапароскопик эндометриозни даволаш
– эндометриоз ўчоқларини йўқ
қилиш ва тухумдон ҳосилдорлигини яхшилаш.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
416
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
3.
Лапароскопик адгезиолизис
– тухум йўлларида ёпишмаларни
(адгезияларни) бартараф этиш.
4.
Лапароскопик тубопластика
– тухум йўлларининг очиқлигини тиклаш.
5.
Поликистик тухумдон синдроми (PCOS) учун лапароскопик дриллинг
– тухумдонларнинг гиперстимуляциясини камайтириш ва овуляцияни
яхшилаш.
Лапароскопик усулларнинг самарадорлиги:
Турли тадқиқотлар
лапароскопик жарроҳликнинг фертилликни тиклашдаги самарадорлигини
исботлаган. Қуйидаги муҳим тадқиқотлар натижаларига асосланиб, бу
усулларнинг самарадорлигини кўриб чиқамиз:
Лапароскопик миомэктомия:
Миомани олиб ташлашдан кейин 6-12 ой
ичида ҳомиладорлик эҳтимоли 50-70% гача ошади (Parker, 2020).
Лапароскопик эндометриозни даволаш:
Босқич I-II эндометриозда
лапароскопик усулдан сўнг ҳомиладорлик даражаси 65% га етади (Johnson et al.,
2021). III-IV босқичларда эса ушбу усулдан кейин ҳомиладорлик эҳтимоли 35-
50% атрофида бўлади.
Лапароскопик адгезиолизис:
Ёпишмаларни олиб ташлашдан кейин
ҳомиладорлик даражаси 40-60% га ошиши мумкин (American Society for
Reproductive Medicine, 2022).
Лапароскопик тубопластика:
Агар тухум йўлларининг қисман беккилиш
ҳолати бўлса, жарроҳликдан сўнг ҳомиладорлик 30-50% гача ошиши мумкин
(Duffy et al., 2022).
PCOS учун лапароскопик дриллинг:
6 ой ичида овуляциянинг тикланиш
эҳтимоли 80%, Табиий ҳомиладорлик 50-60% гача ошиши мумкин (Gordts et al.,
2021).
Лапароскопик усулларнинг афзалликлари ва камчиликлари:
Афзалликлари:
Кам инвазив усул бўлгани учун жарроҳликдан сўнг тезроқ
тикланиши, қон йўқотишнинг камлиги, камроқ ножўя таъсирлар,
Госпитализация муддатининг қисқариши кузатилади.
Камчиликлари:
Барча беморлар учун мос келмайди (масалан, оғир
эндометриоз ёки катта миомаларда), тўлиқ муваффақият кафолати йўқ, нархи
юқорилиги ҳисобланади.
Хулоса ва тавсиялар:
Лапароскопик жарроҳлик усуллари фертилликни
тиклашда самарали ва хавфсиз усуллардан бири ҳисобланади. Ушбу усуллар
тухум йўллари беккилишини бартараф этиш, эндометриозни даволаш ва
овуляцияни яхшилаш орқали ҳомиладорлик эҳтимолини оширади. Аммо, қайси
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
417
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
усул мос келишини аниқлаш учун аниқ ташхис қўйиш ва индивидуал ёндашиш
талаб этилади.
Тавсиялар:
Лапароскопик жарроҳликни ўтказишдан олдин беморга
гормонал ва репродуктив текширувлар ўтказиш зарур. Ушбу усуллардан кейин
ҳомиладорлик эҳтимолини ошириш учун индивидуал даволаш режаси тузиш
муҳим. Жарроҳликдан сўнг тезроқ тикланиш ва натижани яхшилаш учун ҳаёт
тарзига аҳамият бериш керак (тўғри овқатланиш, стрессни камайтириш, фолий
кислотаси қабул қилиш).
Адабиётлар:
1.
Parker, W. H. (2020).
Laparoscopic Myomectomy: A Review of Indications,
Techniques, and Outcomes.
Fertility and Sterility, 114(3), 463-475.
2.
Johnson, N. P., et al. (2021).
Laparoscopic Surgery for Endometriosis: Impact
on Fertility.
Human Reproduction Update, 27(1), 34-47.
3.
American Society for Reproductive Medicine (2022).
Adhesiolysis and Tubal
Surgery: Guidelines for Fertility Enhancement.
ASRM Clinical Reports.
4.
Duffy, J. M. N., et al. (2022).
Reproductive Outcomes After Tubal Surgery for
Infertility: A Systematic Review and Meta-Analysis.
Obstetrics & Gynecology,
139(2), 210-223.
5.
Gordts, S., et al. (2021).
Ovarian Drilling for Polycystic Ovary Syndrome: A
Review of the Literature.
Journal of Gynecological Endoscopy, 32(4), 456-469.
6.
Саидов Ж.Б. и др. Хирургик интенсив терапия бўлимида
парваришлашнинг замонавий ёндашувлари //ACUMEN: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 72-76.
7.
Kenjaev Y., Alimova Z., Choriev S. Ensefalopatiyalar va ularning turlari, kelib
chiqish sabablari, davolash usullari //ACUMEN: International journal of
multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 159-164.
8.
Mamatqulovich, K. Y., qizi, X. Z. I., & qizi, X. M. O. (2024). Glomerulonefrit
kasalligida klinik labarator tahlillarning o’rni va samaradorligi. American
journal of applied medical science, 2(3), 112–120. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/247
9.
Mamatqulovich, K. Y., & Fayzullayevna, R. S. (2024). Husnbuzarlar
etiologiyasi, klinikasi va davolash chora-tadbirlari. American journal of applied
medical
science, 2(3),
126–130.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/267
10.
Kenjaev Yodgor Mamatqulovich Xolmurodov Inoyatillo Ismatulloevich
Choriev Shohjahon Xabibullo o'g'li. (2024). Ko'kyo'tal kasalligi va uni oldini
olish chora-tadbirlari [Data set].
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
418
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14049268
11.
Kenjayev, Y., & Do‘snayev, N. (2024). Нафас олиш аъзоларининг аллергик
касалликлари:
илмий
таҳлил. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
269–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63597
12.
Sattorova, J., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Юрак ҳуружидан кейинги
реабилитация самарадорлигини ошириш. ACUMEN: International Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
275–280.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63598
13.
Sultonova, D., & Kenjayev, Y. (2024). Bachadon miomasi: klinik belgilari va
samarali davolash usullari. Journal of Science-Innovative Research in
Uzbekistan, 2(12), 180–183. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/62651
14.
Berdiyeva, S., Kenjayev, Y., & Xolmurodov, I. (2024). Jigar sirrozi: sabablari,
belgilari
vadavolash
usullari. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
195–202.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63500
15.
Kenjayev, Y., & Shopo’latova, M. (2024). Xronik rinitni davolashning
zamonaviy usullari vauning samaradorligi. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
203–209.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63501
16.
Kenjayev, Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
17.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
18.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
19.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili. American journal of applied medical
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
419
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
science, 2(3),
49–53.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
20.
Joʻrayeva, M., & Kenjayev, Y. (2024). Кўриш аъзоси инфекциялари: уларни
профилактика қилиш ва самарали даволаш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
271–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63958
21.
Qaxxorov, B., Kenjayev, Y., & Xolboyev, N. (2024). Gipertenziya kasalligi
oldini olish choratadbirlari: xavf omillari, erta diagnostika va davolash
yondoshuvlari. Synapses: Insights across the Disciplines, 1(4), 280–285.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63956
22.
Kenjayev, Y., & O’roqova, S. (2024). Saramas касаллиги: кекса ёшли аёлларда
кечиши ва касалликни оптималлаштириш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
230–234.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63950
23.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili.
American journal of applied medical
science
,
2
(3), 49–53. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
24.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, & Xidirov sardor farxod o`g`li. (2021).
Influence of risk factors on the health of schoolchildren in hot climates of
surkhandarya region. Web of Scientist: International Scientific Research
Journal, 2(05), 389–392.
https://doi.org/10.17605/OSF.IO/8TB3X
25.
Кенжаев Ё., Ҳусанова Ф. Кўкрак бези саратони: этиологияси,
эпидемиологияси, диагностика ва даволаш усуллари //acumen: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 395-399.
26.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович Саидов Жасур Бахтиярович Рахимова
Мохинур Шамсуддиновна. (2024). Буйрак касалликларининг сабаблари,
патогенези ва даволаш йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва
профилактика чоралари [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723
27.
Халилова Гулнисо Илхом кизи, & Кенжаев Ёдгор Маматкулович. (2025).
Глаукома: белгилари ва даволаш усуллари. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 2(2),
105–111.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/65764
28.
“Preventive measures for hypertension: risk factors, early diagnosis, and
treatment approaches”, ICIS, vol. 2, no. 1, p. 196, Jan. 2025, Accessed: Feb. 17,
2025. [Online].
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
420
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Available: https://universalconference.us/universalconference/index.php/icms/a
rticle/view/3636
29.
Amirova Sabrina Baxromovna, & Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, . (2025).
Insult
kassaligining
profilaktikasi
va
uning
reabilitatsiyadagi
ahamiyati. Synapses: Insights across the Disciplines, 2(1), 81–85. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/64586
30.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, ., & Xudoyorova Ummulaylo Shuxrat qizi, .
(2025). Jigar sinusoid kapilyarlaridagi o’zgarishlar gemangiomani
tekshirishning samarali usullari. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory
and
Practice, 3(1),
384–390.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/64925
31.
Kenjayev Y., & Farxodova , A. (2025). Yurak etishmovchiligi bo’lgan
bemorlarni reabilitatsiya qilishning innovatsion usullari. Journal of Science-
Innovative Research in Uzbekistan, 3(1), 705–718. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/65794.
32.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, & Мамадалиева Гулзода Низомжон қизи,
(2025). Нейроилм ва когнитив бузилишлар: хотира ва диққатни яхшилашга
қаратилган замонавий нейротехнологиялар. Acumen: International Journal
of
Multidisciplinary
Research, 2(1),
322–329.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/65750
33.
Daminova Shahnoza Panji qizi, & Kenjayev Yodgor Mamatqulovich. (2025).
Sistemali kasalliklarning ko’z sog’lig’iga taʼsiri: kardilogik va endokrin
kasalliklar. Journal of new century innovations, 70(2), 17-20. https://scientific-
jl.com/new/article/view/1650
34.
Sultonova D., Kenjayev Y. Bachadon miomasi: klinik belgilari va samarali
davolash usullari //Journal of science-innovative research in Uzbekistan. – 2024.
– Т. 2. – №. 12. – С. 180-183.
35.
Кенжаев, Ё., & Амонов, Б. (2024). Кардиомиопатия ва унинг турлари:
даволаш усуллари таҳлили. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and
Practice, 2(11),
347–353.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/60123
36.
Kenjayev Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
37.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
421
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
38.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
39.
Kenjayev, Y., “Гистология слоев кожи и их функции”, MJST, vol. 4, no. 11,
pp.
53–57,
Nov.
2024, Accessed:
Jan.
25,
2025.
[Online].
Available: https://www.mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/2007
40.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, Саидов Жасур Бахтиярович, Рахимова
Мохинур Шамсуддиновна. (2024). Буйрак касалликларининг сабаблари,
патогенези ва даволаш йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва
профилактика чоралари [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723
41.
Abduqodirovna M. F., Ismatulloyevich X. I., Mamatqulovich K. Y.
Chaqaloqlarda sepsis kasalliklarining kechishi diagnostikasi labaratoriya
taxlillari //American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 4.
– С. 114-119.
