Ózbekstan Respublikasínda xalíqqa xízmet kórsetiw tarawlaríníń tariyxí hám rawajlaníw tendenciyalarí

inLibrary
Google Scholar
Журнал:
Выпуск:
CC BY f
257-259
1

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.
Поделиться
Жаксымуратов, А. (2024). Ózbekstan Respublikasínda xalíqqa xízmet kórsetiw tarawlaríníń tariyxí hám rawajlaníw tendenciyalarí. in Library, 1(1), 257–259. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/archive/article/view/34850
Азамат Жаксымуратов, Нукусского государственного педагогического института
Студент исторического факультета Нукусского государственного педагогического института
Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

Jáhán bankiniń maǵlıwmatlarına qaraǵanda 2019-jılda rawajlanǵan mámleketler jalpı ishki óniminde xızmet kórsetiw tarawlarınıń úlesi ortasha 74,0 procentti quraǵan, miynetke jaramlı xalıqtıń 70-75 procenti xalıqqa xızmet kórsetiw tarawlarında bánt, kárxanalar ulıwma sanınıń 90-95 procentin xızmet kórsetiw kárxanaları esaplanadı. [5] Bul kórsetkishlerden kórinip turǵanday-aq, xızmet kórsetiw tarawlarınıń jáhán ekonomikasında tutqan ornın ayqın sáwlelendirip beredi. Xızmet kórsetiw tarawınıń Ózbekstannıń jalpı ishki ónimindegi úlesiniń ósiwi hám jumıs penen bánt xalıqtıń kópshilik bólimi xızmet kórsetiw tarawlarında xızmet alıp barıwı mámleketimizdiń jáhán kóleminde ekonomikalıq ornınıń joqarılawına alıp keliwi sózsiz.

Похожие статьи


background image

ат

а]

257

GEOGRAFIYA TARIYXÍN ÚYRENIWDE AVESTO

MA

ǴLÍWMATLARÍNAN PAYDALANÍW

Jaksimuratov Azamat Bekmurat uli

Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik
pedagogikalıq institutı studenti

Pútin bir ilimler sistemasın payda etiwshi házirgi zaman geografiyası

áyyemgi dáwir geografiyasınan keskin parıqlanadı. Házirgi dáwir geografiyası
maǵlıwmat jıynawshı pánnen tábiyiy, ekonomikalıq hám siyasiy
maǵlıwmatlarǵa tiykarlanıp juwmaq shıǵarıwshı, ulıwmalastırılǵan ilimiy
boljawlar alıp barıwshı ilimge aylandı. Geografiyanıń tariyxıy

rawajlanıwın

úyreniwshi pán geografiya tariyxı páni esaplanadı. Geografiya tariyxında
geografiya pániniń tariyxıy qáliplesiwin, geografiyanıń tariyxıy rawajlanıwınıń
túrli basqıshlarında tábiyat hám jámiyettiń óz

-

ara tásirin úyreniwde jazba

dereklerdiń roli áhmiyetli. Negizgi jazba derekler qatarına Avesto shıǵarmasın
keltiriw orınlı.

Avesto Orta Aziyanıń tábiyatı, xojalıǵı hám xalqı haqqındaǵı ayırım

maǵlıwmatlar saqlanıp qalǵan eń dáslepki jazba derek esaplananıp, eramızǵa
shekemgi úsh mıńınshı jıllardan

baslap b.e. VI ásirlerge shekemgi jámiyetshilik

tariyxıy waqıyalardı sáwlelendiredi. Usı derek on eki mıń ógiz terisine altın
sıyalar menen jazılǵan. Avesto áyyemgi shıǵıs xalqınıń sıyınǵan zardushtiylik
dininiń tiykarǵı kitabı esaplanadı. Zardushtiylik dininiń tiykarın salıwshı
Zardusht bolıp, ol Avestoda jamanlıqqa qarsı gúresiw, ádilsizlikke qarsı turıw
sıyaqlı ideyalar menen birge Avestoda ekologiyalıq, tariyxıy, ekonomikalıq hám
tárbiyalıq máselelerdiń negizi geografiyalıq kóz

-

qaraslarǵa súyenedi.

Ave

stonıń geografiyalıq áhmiyeti derekte keltirilgen ayırım geografiyalıq

pikirler, ekologiyalıq mádeniyattı qáliplestiriw, tábiyattı qorǵawǵa qaratılǵan
ideyalardıń dáslepki kórinisleri sáwlelengenliginde esaplanadı. Mısalı:
haywanlardı asırap abaylaw, olardı orınsız jaqsı kórmew hám olarǵa zulım
ótkermew, tábiyattı qorǵaw, onı qásterlew, jasalma suwǵarıw tiykarında
diyxanshılıq penen shuǵıllanıw, topıraq jaǵdayın jaqsılaw hám basqalar.

Zaradushtiylıqta ot, jer, suw hám hawa muqaddes sanaladı. Insan pútkil

ómiri dawamında suw, topıraq, órt, ulıwma dúnyadaǵı barlıq jaqsı nárselerdi pák
hám pútin asırawǵa minnetli bolıp tabıladı.

Avestoda geografiyanıń ayırım tarawlarına tiyisli maǵlıwmatlarda

keltirilgen. Mısalı, medicina geografiyasına tiyisli sırtqı ortalıqtıń insan
organizmine tásiri, insan óz den

-

sawlıǵın qanday asırawı, gigiena, psixikalıq


background image

ат

а]

258

hám dene pákligi haqqında unamlı pikirler berilgen. Sonday

-aq, Avestoda jer-

topıraq, hawa hám suw izetlenip, keselliklerdiń tarqalıwı hámde olardıń aldın
alıwǵa tiyisli kem ushraytuǵın pikirlerde keltirilgen. [6,7]

Birneshe

ilimpazlardıń

izertlewlerine

qaraǵanda,

zardushtiylıq

(zaroastrizm) dininiń (Islamǵa shekemgi) muqaddes kitabı bolǵan "Avesto"
yaǵnıy "Ovasta"da áhmiyetli ekonomikalıq sawatxanlıq boyınsha pikirlerde
keltirilip ótilgen. Atap aytqanda, materiallıq baylıqlardı kóbeytiw bul jaqtı
dunyadaǵı sawaplı islerdiń tiykarı esaplanadı.

Avesto tekǵana ekologiyalıq, geografiyalıq, tariyxıy, ekonomikalıq

áhmiyetke iye bolıp qalmastan, tariyxıy geografiyalıq áhmiyetide

júdá joqarı.

Mısalı, Avestoda Áyyemgi Baktiriyaǵa «Eń jaqsı mámleketler hám úlkelerden
biri bolǵan, biyik bayraqlı, gózzal úlke» sıpatında táriyp beriledi, bul túrdegi
pikirler Baktiriyanıń óz dáwirdiń qúdiretli mámleketlerinen biri bolǵanınan

derek beredi. [8]

Avestoda Xorezm, Soǵdiana, Marǵiana, Baktiriya hám

basqalar eń bay, tábiyatı hár túrli mámleketler sıpatında tilge alınǵanlıǵı, bul
kitapta úlkemizdiń áyyemgi oazisleri hám tawları súwretlengenligi, kóplegen
geografiyalıq maǵlıwmatlar bar bolǵanlıǵı

ushın geografiya tariyxın úyreniwde

derek sıpatında úlken áhmiyetke iye dep esaplayman.

Paydalanílǵan ádebiyatlar dizimi (referens):

1.

Iskenderov

A.B.,

ulı

Jaksimuratov

A.B.

ANTIK

DÁWIRDE

ÁMIWDÁRYANÍŃ GEOGRAFIYALÍQ IZERTLENIW TARIYXÍ //

Educational Research in Universal Sciences.

2023.

Т

. 2.

№. 6. –

С

.

221-224.

2.

Iskenderov A.B., Saliev E.P., Jaksimuratov A.B. QARAQALPAQSTAN

GEOGRAFIYASÍ SABAǴÍNDA ARAL TEŃIZINIŃ GEOGRAFIYALIQ
ÚYRENILIW TARIYXI // Aniq va tabiiy fanlarni masofaviy o'qitishning

dolzarb masalalari.

2023.

№. 11

-3084.

С. 150

-153.

3.

Jaksimuratov A. B. NÓKIS QALASÍN ÚYRENIWDIŃ TARIYXÍY
GEOGRAFIYALÍQ TIYKARLARÍ // Innovative Development in

Educational Activities.

2023.

Т

. 2.

№. 19. –

С

. 179-186.

4.

Jaksimuratov A. TARIXIY GEOGRAFIYANING VUJUDGA KELISHI
VA RIVOJLANISH TARIXI // Interpretation and researches.

2023.

Т

. 1.

№. 13.

5.

Jaksimuratov A., Amidullaev B., Turdımuratova A. TURIZM

GEOGRAFIYASING KELIB CHIQISH VA RIVOJLANISH TARIXI //

Ноучний имплос. –

2023.

Т. 1. –

№. 3. –

С. 389

-392.

6.

Qarshiboyevna

K.N.,

Ibroximjon

o‘g‘li

X.E.

TIBBIYOT

GEOGRAFIYASINING TARIXIY SHAKLLANISHI // ГЕОГРАФИЯ:
ПРИРОДА И ОБЩЕСТВО. –

2022.

№. 2.


background image

ат

а]

259

7.

Qodirov A. Tibbiyot tarixi.

Toshkent.: Ibn Sino.

1993.

C.

271.

8.

Tajimirzayev T. Tarixiy geografiya va karto

grafiya: oʻquv

-usluviy majmua.

Andijon.

2019.

C.

198.

9.

Uzakbaev K.K., Jaksımuratov A.B. SOCIALLÍQ GEOGRAFIYANÍŃ
GEOGRAFIYA ILIMLERI SISTEMASÍNDAǴÍ ORNÍ // Educational

Research in Universal Sciences.

2023.

Т

. 2.

№. 17. –

С

. 1026-1028.

10.

Uzakbaev K.K., Eshiniyazov B.A., Jaksimuratov A.B. ZAMONAVIY
GEOGRAFIYANING INTEGRATSIYA MUAMMOLARI // Educational
Research in Universal Sciences.

2024.

Т

. 3.

№. 4 SPECIAL. –

С

. 135-

138.

Библиографические ссылки

Iskenderov A.B., ulı Jaksimuratov A.B. ANTIK DÁWIRDE ÁMIWDÁRYANÍŃ GEOGRAFIYALÍQ IZERTLENIW TARIYXÍ // Educational Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 6. – С. 221-224.

Iskenderov A.B., Saliev E.P., Jaksimuratov A.B. QARAQALPAQSTAN GEOGRAFIYASÍ SABAǴÍNDA ARAL TEŃIZINIŃ GEOGRAFIYALIQ ÚYRENILIW TARIYXI // Aniq va tabiiy fanlarni masofaviy o'qitishning dolzarb masalalari. – 2023. – №. 11-3084. – С. 150-153.

Jaksimuratov A. B. NÓKIS QALASÍN ÚYRENIWDIŃ TARIYXÍY GEOGRAFIYALÍQ TIYKARLARÍ // Innovative Development in Educational Activities. – 2023. – Т. 2. – №. 19. – С. 179-186.

Jaksimuratov A. TARIXIY GEOGRAFIYANING VUJUDGA KELISHI VA RIVOJLANISH TARIXI // Interpretation and researches. – 2023. – Т. 1. – №. 13.

Jaksimuratov A., Amidullaev B., Turdımuratova A. TURIZM GEOGRAFIYASING KELIB CHIQISH VA RIVOJLANISH TARIXI // Ноучний имплос. – 2023. – Т. 1. – №. 3. – С. 389-392.

Qarshiboyevna K.N., Ibroximjon o‘g‘li X.E. TIBBIYOT GEOGRAFIYASINING TARIXIY SHAKLLANISHI // ГЕОГРАФИЯ: ПРИРОДА И ОБЩЕСТВО. – 2022. – №. 2.

Qodirov A. Tibbiyot tarixi. – Toshkent.: Ibn Sino. – 1993. – C. 271.

Tajimirzayev T. Tarixiy geografiya va kartografiya: oʻquv-usluviy majmua. –Andijon. – 2019. – C. 198.

Uzakbaev K.K., Jaksımuratov A.B. SOCIALLÍQ GEOGRAFIYANÍŃ GEOGRAFIYA ILIMLERI SISTEMASÍNDAǴÍ ORNÍ // Educational Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 17. – С. 1026-1028.

Uzakbaev K.K., Eshiniyazov B.A., Jaksimuratov A.B. ZAMONAVIY GEOGRAFIYANING INTEGRATSIYA MUAMMOLARI // Educational Research in Universal Sciences. – 2024. – Т. 3. – №. 4 SPECIAL. – С. 135-138.

inLibrary — это научная электронная библиотека inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана АСТ - Архитектура, строительство, транспорт Open Journal System - Престиж вашего журнала в международных базах данных inDesigner - Разработка сайта - создание сайтов под ключ в веб студии Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil - ilmiy elektron jurnali yuridik va jismoniy shaxslarning in-Academy - Innovative Academy RSC MENC LEGIS - Адвокатское бюро SPORT-SCIENCE - Актуальные проблемы спортивной науки GLOTEC - Внедрение цифровых технологий в организации MuviPoisk - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Мультибрендовый онлайн шоп METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды SMARTY - Увеличение продаж вашей компании ELECARS - Электромобили в Ташкенте, Узбекистане CHINA MOTORS - Купи автомобиль своей мечты! PROKAT24 - Прокат и аренда строительных инструментов