CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
13
KASB-HUNAR MAKTABLARIDA AMALIY MASHG’ULOTLARNI
TASHKIL ETISHDA MATERIAL VA XOM – ASHYODAN SAMARALI
FOYDALANISH
Ruziyeva Mahfuza Hamidovna
Navoi viloyati Nurota tumani 2-son kasb hunar maktabi
Maxsus fan oʻqituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.12590658
Annotatsiya
. Bugungi kunda respublikamizda malakali kadrlar
tayyorlashga alohida e’tibor qaratilayotgnaligi sir emas. Ko’plab kasb-hunar
maktablarining
zamonaviy
asbob-uskunalar
bilan
jihozlanganligi
o’quvchilarning mutaxassislik fanlarini chuqur egallashlari uchun yetarli
sharoitlar yaratilganligidan dalolatdir. Shu o’rinda amaliy mashg’ulotlarni
tashkil etishda xom-ashyodan samarali foydalanish o’ziga xos ahamiyat kasb
etishinin alohida ta’kidlab o’tish joizdir.
Kalit so’zlar.
Xom ashyo, material, yonilg’i- moylash materiallari,
interaktiv usul
Qator yillik tajribamdan kelib chiqib aytishim mumkinki, kasb-hunar
maktablarida amaliy mashg`ulot darslari o`quv jarayonining asosiy shakllaridan
biri bo`lib unda, o`quvchilarning mustaqil ishlash qobiliyatlari nafaqat
shakllantiriladi, balki ularning bilimlarini chuqurlashtiradi va mustahkamlaydi.
Odatda amaliy mashg`ulot darslarini ikki turga ajratish mumkin, chunonchi,
ma`ruza darsi mavjud bo`lgan va ma`ruza darsi mavjud bo`lmagan fanlardan
o`tkaziladigan mashg`ulotlarga. Amaliy mashg`ulot darslari fanning dasturlari
hamda mavzuiy rejalariga qat`iy amal qilingan holda o`tkaziladi.
Amaliy mashg`ulot darslariga o`qituvchi juda puxta tayyorgarlik ko`rishi
talab etiladi. U amaliy mashqlar yechish davomida paydo bo`ladigan har qanday
muammolarni atroflicha o`quvchilarga tushuntirib berish qobiliyatiga ega
bo`lishi, har bir amaliy mashg`ulot darsini o`tkazish rejasini puxta tuzib chiqishi,
mashg’ulotda qanday yangi pedagogik texnologiyalaridan yoki yangi interaktiv
usullardan foydalanishni aniqlab olishi, qolaversa, kerakli ko`rsatma va
tarqatma materiallari, shuningdek xom ashyo materiallarini oldindan tayyorlab
qo`yish talab etiladi.
O‘quv-amaliy mashg‘ulotlarni o‘tkazishda xomashyo va materiallar, shu
jumladan, yonilg‘i-moylash materiallaridan foydalanish quyidagi tartibda
amalga oshiriladi:
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
14
-o‘quv-amaliy mashg‘ulotlar boshlanishidan oldin ishlab chiqarish ta’limi
ustasi tomonidan xarajatlar qaydnomasiga har bir o‘quvchiga imzo qo‘ydirgan
holda xomashyo va materiallar tarqatiladi;
-ishlab chiqarish ta’limi ustasi tomonidan o‘quv-amaliy mashg‘ulot
yakunida xomashyo va materiallarning haqiqiy sarfi bo‘yicha dalolatnoma
tayyorlanadi;
-chiqindilar hamda o‘quv-amaliy mashg‘ulotlarda ishtirok etmagan
o‘quvchilar hisobiga ortib qolgan xomashyo va materiallar kunlik yoki haftalik
mashg‘ulotdan so‘ng dalolatnoma asosida omborxonaga qaytariladi;
o‘quvchilar tomonidan o‘quv-amaliy mashg‘ulotlar vaqtida tayyorlangan
va bozor talablariga javob beradigan mahsulotlarni sotishdan tushgan
mablag‘lar kasb-hunar maktabining g‘aznachilik bo‘limlarida ochilgan budjetdan
tashqari rivojlantirish jamg‘arma hisobvarag‘iga kirim qilinadi.
Shuni unutmaslik kerakki, amaliy mashg’ulot jarayonida xom ashyo
materiallaridan unumli foydalanish hozirgi kun talabidir.
Amaliy mashg`ulotda yangi pedagogik texnologiyalar yoki interaktiv
usullardan foydalanish uchun imkoniyatlar katta bo`ladi. O`qituvchi darsga kirib
tashkiliy ishlarni o`tkazadi, auditoriyani darsga tayyorgarligi, yozish va o`chirish
vositalarining mavjudligi hamda o`quvchilarning davomati aniqlanadi. Amaliy
mashg`ulot darslarida savol-javoblar, diskussiyalar tashkil qilinadi, faol ishtirok
etgan o’quvchilar rag`batlantiriladi. Amaliy mashg`ulot darslarini dastur
bo`yicha sifatli o`tilishini o’quvchilar bilimining o`z vaqtida adolatli va xolisona
baholanishini fandan ma`ruza olib boruvchi o`qituvchi muntazam nazorat qilib
borishi shart. Shuningdek amaliyot o`qituvchisi bilan dastur bajarilishi uchun
amaliy darslarda nimalarga alohida e`tabor qaratilishi, ma`ruzada mavzularni
qaysi qismlari kam yoki ko`proq yoritilgani va boshqa o`quv-uslubiy
masalalarda maslahatlashib fikrlashib turishlari lozim.
Amaliy mashg’ulotlarda o`quvchilarni bir nechta kichik guruhlarga
ajratib o`qitish, shuningdek, ta’limning aqliy hujum, bahs-munozara, suhbat
metodlaridan foydalanish maqsadga muvofiq hamda mashg’ulot samaradorligini
ta’minlashning asosidir. Mazkur metodlar o`quvchilarni mavzu yuzasidan
ko`proq mustaqil fikr yuritishga, o`z fikrini bayon etishga undaydi. Darsga
bo`lgan qiziqishlarini oshirib, diqqatlarini jamlashga o`rgatadi. Ta’limda
adolatli baholash mezonlariga amal qilish muhim ahamiyat kasb etadi.
Jumladan, amaliy mashg`ulot yakunida o`qituvchi har bir o`quvchining
faoliyatini to’g’ri va xolisona baholashga erishishi barobarida baholarni e`lon
qilib, faol o`quvchilarning ismi, shariflarini alohida tilga olib rag`batlantirishi va
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
15
aksincha passiv, nutqi rivojlanmagan yoki uyatchan o`quvchilarga yengil tanbeh
berishi ham muhim ahamiyatga ega.
Bugungi ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar davrida jamiyat hayotiga
yangiliklarning kirib kelishi inson mehnatining takomillashishi, qulaylikka ega
bo'lishi ta'lim sohasida ham bir qator o'zgarishlar bo'lishi taqazo etayotganlogini
e’tirof etgan holda erishilgan yutuqlarni asrab-avaylagan holda ma'lum
steriotiplardan voz kechish vaqti keldi deyish mumkin.
Demak, qachonki biz pedagoglar bo'lajak mutaxassislarni kasbga tayyorlashda
pedagogik motivlarning shakllanishiga e'tibor qaratib, ta'limni zamonaviy
tashkil etish pedagogik amaliyot tarzida tashkil etilishi lozimligini anglab
yetsakgina, bo'lajak mutaxassisda kasb ko'nikma va malakasi hosil bo'ladi,
innovasion faoliyati asosida ta'lim jarayonini interfaol metodlari orqali tashkil
etilishi yaxshi samara beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Каримбаев, Р., & Абдуллаева, Н. (2024). РЕВОЛЮЦИЯ В МЕДИЦИНЕ:
ПРИМЕНЕНИЕ НЕЙРОННЫХ СЕТЕЙ ДЛЯ ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ.
Innovations in Science and Technologies, 1(3), 22-24.
2.
Рахматуллаева, М. К. (2023). ЗДОРОВЬЕ ДЕТЕЙ ПЕРВОГО ГОДА
ЖИЗНИ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ УСЛОВИЙ И ОБРАЗА ЖИЗНИ СЕМЬИ (Doctoral
dissertation).
3.
Mamatkulov, B. M., & Rakhmatullayeva, M. K. (2023). Some Characteristics
of Children's Illnesses under One Year and Ways to Reduce Them. American
Journal of Medicine and Medical Sciences, 13(4), 507-510.
4.
Mamatkulov, B., & Raxmatullayeva, M. (2023). ВЛИЯНИЕ УСЛОВИЙ И
ОБРАЗА ЖИЗНИ СЕМЬИ НА СОСТОЯНИЕ ЗДОРОВЬЯ ДЕТЕЙ ПЕРВОГО ГОДА
ЖИЗНИ.
5.
Элмуротов, Ж. Ш., & Азимова, Ч. А. (2023). ТАБИАТ ФАЛСАФАСИГА
ОИД БИЛИМЛАРНИНГ ШАКЛЛАНИШИ. Oriental renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences, 3(4-2), 1312-1320.
6.
Элмуротов, Ж. Ш., & Азимова, Ч. А. (2023). ҚАДИМГИ ШАРҚ ВА АНТИК
ДАВР ФАЛСАФАСИНИНГ ЎЗАРО ФАРҚ ҚИЛУВЧИ ВА ЎХШАШ ЖИҲАТЛАРИ.
Academic research in educational sciences, 4(5), 669-677.
7.
Азимова, Ч. А. (2022). ГЛОБАЛЛАШУВ ДАВРИДА ЭРКИНЛИК
ТУШУНЧАСИНИНГ ИЖТИМОИЙ-ФАЛСАФИЙ ТАҲЛИЛИ. Academic research
in educational sciences, 3(6), 410-415.
8.
Байназаров, М. М., Миркасимова, Х. Х., Саидалиев, С. С., Камолходжаев,
Д. А., & Тураев, Б. Ш. (2023). Выявление маркеров хантавирусной инфекции
в Узбекистане.
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
16
9.
Halimovna, K. D. Senior teacher of Bukhara State University.
10.
Halimovna, K. D. SCIENCE, RESEARCH AND DEVELOPMENT.
11.
Karimova, D. H. (2018). Tulaganova DA PECULIAR FEATURES OF GERMAN
LITERATURE IN THE SECOND HALF OF THE XX CENTURY. Scientific reports of
Bukhara State University, 1(2), 120-124.
12.
Каримова, Д. Х. (2019). Вариантность в переводе (на примере
произведений Братьев Гримм). Вестник науки и образования, (4-2 (58)),
43-46.
13.
Narzullayeva, F. (2024). MAQOL VA AFORIZMLARNING AHAMIYATI.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 49(49).
14.
Иззетова, Э. М., & Ли, Е. В. (2022). Философский анализ образования и
науки в контексте глобальных культурных трансформаций. Academic
research in educational sciences, 3(NUU Conference 2), 326-331.
15.
Izzetova, E. M., & Li, Y. V. (2022). Philosophical and hermeneutic analysis
of the symbolic worldview in the context of the aestetic culture of China.
International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding, 9(2),
284-292.
16.
Rakhmatullayeva, S. (2023). PROBLEMS OF PRAGMATIC LEARNING OF
GRAMMATICAL FORMS. Science and innovation, 2(B2), 408-411.
17.
Рахматуллаева, Ш. З. (2016). РОЛЬ ЭТНИЧЕСКИХ ФАКТОРОВ
РЕАЛИЗАЦИИ ГРАММАТИЧЕСКИХ ЗНАЧЕНИЙ ФОРМ СПОСОБА ДЕЙСТВИЯ.
Журнал научных публикаций аспирантов и докторантов, (6), 61-63.
18.
Abdullayeva, N. (2023). AHMAD YASSAWI SECT: THE ISSUE OF ZIKR AND
THE STATUS OF ZAKIR. Modern Science and Research, 2(5), 438-440.
19.
Aripovna, R. S., & Qizi, S. M. A. (2023, May). EFFECTIVE METHODS OF
TEACHING ENGLISH TO YOUNG CHILDREN. In " USA" INTERNATIONAL
SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE TOPICAL ISSUES OF SCIENCE (Vol.
8, No. 1).
20.
Турдиева, Г., & Абишов, М. (2024). ФАКТОРЫ, ВЛИЯЮЩИЕ НА
ИЗМЕНЕНИЕ СУММЫ НАЛОГА НА ПРИБЫЛЬ КОММЕРЧЕСКИХ БАНКОВ.
STUDIES IN ECONOMICS AND EDUCATION IN THE MODERN WORLD, 3(2), 9-18.
