Миграции иностранцев на их земли во время правления Халила Султана

Направления: История
Тип источника: Конференция
inLibrary
Google Scholar
Выпуск:
CC BY f
194-202
0
0
Поделиться
Бегимкулова L., & Якубжонов S. (2023). Миграции иностранцев на их земли во время правления Халила Султана. Актуальные проблемы истории Узбекистана, 1(1), 194–202. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/history-of-uzbekistan/article/view/16494
Л Бегимкулова, Ферганский государственный университет

Кафедра истории Узбекистана и др. Доцент

С Якубжонов, Ферганский государственный университет

Кафедра истории Узбекистана аспирант II ступени

0
Цитаты
Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

На основе исторических источников проанализированы иракцы, оказавшие большое негативное влияние на государственную деятельность Халил Султана, отказавшиеся служить Халил Султану, перешедшие через замерзший Джайхун со стороны Хорезма и переселившиеся на свои земли.

Похожие статьи


background image

Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана

194

этган, улар ҳақида маълумот берадиган манбаларни тадқиқ этиш ва ўрганиш

вауни келажак авлодга еткашиш вазифамиздиир. Тарихнавис олим Имом

Абу-л-Фазл Муҳаммад ибн Абдулжалил ибн Абдулмалик ибн Али ибн

Ҳайдарнинг «Қандия хурд» асари Самарқанд ва унинг атрофида яшаган

аждодларимизнинг таржимаи ҳоли, Самарқанд мозорлари ва унинг

атрофидаги ерларнинг суғориш тизими ҳақида маълумотлар берадиган

қимматли асардир.

Фойдаланилган манба ва адабиётлар:

1.

Абу Тоҳирхожа. Самария. – Тошкент: Камалак, 1991.

2.

Абдулҳай Лакнавий. “Фавоиду-л-баҳия фи тарожими-л-ҳанафия”.

3.

Абдулкари ас-Самъоний. Насабнома (Ал-Ансоб). Ҳилол нашр. –

Тошкент, 2017.

4.

Абулвафо ал-Қураший. Ал-Жавоҳир ал-музиййа фи табақот ал-

ҳанақиййа

5.

И.Абдуллаев ва Ҳ.Ҳикматуллаев. Самарқандлик олимлар. – Тошкент,

Фан нашриёти, 1969 йил.

6.

Котиб Чалабий. Кашф аз-зунун ан-асоми ал-кутуб вал-фунун. – Байрут.

7.

Маҳмуд ибн Сулаймон ал-Кафавий. Ал-Аълом ал-ахёр

8.

Нажмуддин Умар Насафий. “Тилбату-т-талаба”. Шайх Холид

Абдурроҳман тадқиқи). “Дору-н-нафоис” нашриёти, Байрут – 1999.

9.

СВР, VIII, Ташкент, 1967. СВР, I, № 693-697; СВР, V, № 3965-3970;

10.

Ҳофиз Зайнуддин Қосим ибн Қутлубғо. “Тожу-т-тарожим фий

табақоти-л-Ҳанафия”.

11.

Ш.Зиёдов, Қ. Маҳмудов. Ўрта асрларда яшаган машҳур Самарқандлик

алломалари. – Тошкент, 2019.

XALIL SULTONNING BOSHQARUV DAVRIDA XORIJLIKLARNING

O‘Z YURTLARI TOMON KO‘CHISHLARI

Begimqulova L.M.

Farg‘ona davlat universiteti

O‘zbekiston tarix kafedrasi v.b. dotsenti


background image

Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана

195

begimqulova@internet.ru

Yoqubjonov S.I.

O‘zbekiston tarixi kafedrasi

II bosqich magistranti

Yoqubjonovsarvar54@gmail.com

Annotatsiya:

Xalil Sultonning davlatchilik faoliyatiga katta salbiy ta’sir o‘tkazgan

iroqliklar, ularni Xalil Sultonga xizmat qilishdan bosh tortib, Xorazm tomondan muzlagan
Jayhunni kechib o‘tib va o‘z yerlari tomon ko‘chishlari tarixiy manbalar asosida tahlil qilingan.

Kalit so‘z va iboralar:

Xalil Sulton, Mirzo Shohrux, Mirzo Pir Muhammad, Mirzo

Muhammad Jahongir, Shayx Nuriddin, Xudoydod Xusayniy, Alouddavla, Shihobuddin Ahmad,
Hoji Poshsha, Mazondaron, Xuroson, Hirot, Xorazm

,

Jayhun

.

Аннотация: На основе исторических источников проанализированы иракцы,

оказавшие большое негативное влияние на государственную деятельность Халил
Султана, отказавшиеся служить Халил Султану, перешедшие через замерзший Джайхун
со стороны Хорезма и переселившиеся на свои земли.

Ключевые слова и фразы: Халил Султан, Мирза Шахрух, Мирза Пир Мухаммад,

Мирза Мухаммад Джахангир, Шейх Нуруддин, Худоидад Хусейни, Алуддавла,
Шихабуддин Ахмед, Хаджи Пошша, Мазондаран, Хорасан, Хирот, Хорезм, Джайхун.

Annotation: This article analyzes, Iraqis who had a great negative impact on Khalil

Sultan's statecraft, refused to serve Khalil Sultan, crossed the frozen Jayhun from the Khorezm
side and moved to their lands were analyzed based on historical sources.

Keywords and phrases: Khalil Sultan, Mirza Shahrukh, Mirza Pir Muhammad, Mirza

Muhammad Jahangir, Sheikh Nuriddin, Khudoidad Husayni, Alouddavla, Shihabuddin Ahmad,
Haji Poshsha, Mazondaran, Khorasan, Herat, Khorezm, Jayhun.

Xalil Sultonning davlatchilik faoliyatiga katta salbiy ta’sir o‘tkazgan Qaro

totorlarining o‘z yurtlariga ko‘chishi masalasiga to‘xtalib o‘tish joiz. Manbalarda

ko‘chuvchilar Ibn Arabshoh tomonidan Rum totorlari

[2: 44],

Abdurazzoq

Samarqandiy tomonidan qaro totorlar

[3: 86],

ko‘p holatlarda Old Osiyo va

G‘arbiy Eronning turli hududlaridan ko‘chirilgan aholi iroqliklar nomlari bilan

atalgan. Shuningdek, muarrixlarning asarlarida bu qavmlarning ko‘chish vaqti ham

turlicha berilgan. Abdurazzoq Samarqandiy hikoya qilgan voqealar tahlili ularning

ko‘chishini 1405 yilning iyul-oktyabr oylari oralig‘ida yuz berganligini ko‘rsatadi

[4: 85-86].

Ibn Arabshoh esa ularning ko‘chish vaqti haqida ikki xil ma’lumot

bergan. U dastlabki ko‘chish 1406-yili sodir bo‘lganligini ta’kidlab: “Keyin

shavvol (oyi)ning boshlari (22 mart, 1406 yil) dushanba kechasi iroqliklardan

boshliqlari botirlar o’z xotin xalajlari va tobelari, bolalari va guruhlari bilan

(Samarqanddan) chiqdilar. Boshchilari Hoji Poshsha deb ataladigan kishi bo‘lib,


background image

Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана

196

ular amri ostida u qanday hohlasa shunday yurardilar. Ular (iroqliklar) savlatli va

javlon uradigan (odamlar) bo‘lib, Sulton Ahmad Bog‘dodiyning pushti kamaridan

bo‘lgan Sulton Alouddavla ularga hamroh edi. U Temur asoratiga tushgan bo‘lib,

Temur uni o‘z ofatiyu kulfati hibsiga solgan edi. So‘ngra Xalil Sulton uni ozod

etib, o‘z huzurida martabayu makonga ega qilgandi. Qachonki odamlar (ramazon)

hayiti ishlari bilan mashg‘ul bo‘lib turganlarida ushbu botirlar (Xalil Sultonga

itoatdan) qo‘llarini tortdilar: aftidan ular oralarida oldindan bu xususda ittifoq

voqe’ bo‘lgan. Ular Jayhunni kechib o‘tib, Xurosonga yetib keldilar”

[5: 38-39].

.

Shuningdek, ibn Arabshoh ularning keyingi ko‘chishi borasida ham so‘z yuritgan:

“Shu (1407) yil Qaro totorlari bosh ko‘tarib, azmu qaror bilan oyoqda Xorazm

tomondan muzlagan Jayhunni kechib o‘tdilar va o‘z yerlari tomon yo‘l oldilar.

Shunda ularni to‘zg‘itib, qirg‘in solgan kishilar har tomonlan mutasaddi bo‘ldilar.

Natijada, Iroq askarlari o‘rtasida hosil bo’lgan noittifoqchilik ular o‘rtasida ham

hosil bo‘ldi”

[6: 44].

Manbalardagi ma’lumotlardan ko‘rinadiki, bular bir vaqtdagi

emas, boshqa-boshqa vaqtdagi ko‘chish haqida so‘z yuritishmoqda. Abdurazzoq

Samarqandiy ko‘chish borasida bir bora so‘z yuritgan va uning voqealari qisman

Ibn Arabshoh hikoya qilgan birinchi yurishga yaqin. Har ikkisida ham

ko‘chuvchilar Xuroson orqali ketishgan. Lekin, ularning vaqtlari bir biriga to‘g‘ri

kelmaydi. Shuni e’tiborga olish kerakki, o‘z yurtlariga qaytuvchilarning barchasi

Xurosonga tegishli turli hududlaridan, jumladan Xorazm orqali ketganlar ham

Mazondarondan o‘tishga majbur edi. Sababi boshqa yo‘l bo‘lmagan. Bundan

xulosa qilish mumkinki, qaro totorlarning ko‘chishi bir necha bosqichda amalga

oshgan. Avval ham ta’kidlaganimizdek, aslida Mo‘g‘uliston chegaralariga

ko‘chirilgan ushbu qavmlar 1405-yilning aprelidayoq janubga siljib, ularning bir

qismi amir Xudoydod Husayniy, katta qismi esa Xalil Sulton xizmatiga kirgan edi

[7: 19-20].

Lekin ko‘p o‘tmay ularning bir qismi 1405-yilning yozida

Movarounnahrni tashlab ketishga qaror qilgan. Aynan shu ko‘chish Abdurazzoq

Samarqandiy tomonidan hikoya qilingan. Qolgan qismi esa Xalil Sulton tomonidan

in’om etilayotgan behisob in’omlar sababli bo‘lsa kerak, uning xizmatida qolgan.


background image

Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана

197

1406-yili Nasaf yonida bo‘lib o‘tgan jangda ham Xalil Sulton qo‘shining bir

qismini aynan qaro totorlar tashkil etgan bo‘lib, manbalarda ular Iroq bahodirlari

nomlari bilan atalgan

[8: 89].

Ularning ikkinchi ko‘chishi esa 1406-yilning mart oyidan boshlangan. Ibn

Arabshohning ta’kidlashiga ko‘ra, iroqliklar Xalil Sultonga xizmat qilishdan bosh

tortib, o‘zaro uyushgan holda ko’chish uchun yashirin tayyorgarlik ham

ko‘rganlar. Abdurazzoq Samarqandiy ushbu ko‘chish haqida so‘z yuritmagan. U

faqat ibn Arabshoh tomonidan 1406 yilning mart oyida Samarqandni tark

etganligini ta’kidlagan Sulton Alouddavlani Bag‘dod shahriga 1407 yilning may

oyida yetib borganligini qayd etgan

[9: 553].

Xorijliklarning uchinchi ko‘chishi esa 1407 yilning boshlariga, qish fasliga

to‘g‘ri keladi. Ko‘chishning juda noqulay bo‘lgan qishda amalga oshganligi, uning

jiddiy sabab natijasida yuz berganligini ko‘rsatadi. Bu safar ko‘chayotganlarni

Xalil Sultonning o‘zi ta’qib etganligi ham e’tiborni tortadi.

Xorijiylarning o‘z yurtlari tomon ko’chishlariga ta’sir ko‘rsatgan omillar

sifatida quyidagilarni sanash mumkin:

Birinchidan, ular o‘z yurtlariga, tug‘ilib o‘sgan makonlariga qaytib borish

istagining ustunligi bunga sabab bo’lgan dastlabki omildir. Amir Temur vafoti

natijasida boshlangan o‘zaro nizolar va boshboshdoqlik, markaziy hokimiyatning

kuchsizlanishi esa ko’chishning boshlanishiga sharoit yaratib bergan.

Ikkinchidan, Xalil Sultonning davlat boshqaruvida yo‘l qo‘ygan xatolari

ham bunga sabab bo‘ldi. Xalil Sultonning taxtga chiqishiga, uning hokimiyati

mustahkamlanishiga xizmat qilgan kishilarning keyinchalik e’tibordan chetda

qolishi iroqliklarni Xalil Sultondan uzoqlashtirgan omillardan biri edi.

Uchinchidan, Xalil Sulton tomonidan hukmronligining dastlabki yillarida

lashkar va amirlarga in’om etilgan behisob boyliklar keyinchalik xazinaning

bo‘shab qolishiga olib keldi. Katta hadyalar bilan ushlab turilgan qo‘shin esa sekin

asta porakandalikka yuz tuta boshladiki, buni birinchi bo’lib iroqliklar boshlab

berishdi.


background image

Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана

198

To‘rtinchidan, 1406-yilning oxiri va 1407-yilning boshlarida Movarounnahr

va Xurosonda qattiq qahatchilik yuz bergan edi. Abdurazzoq Samarqandiy

Hirotdagi vaziyatni bunday ta’riflagan: “O‘sha kunlarda Xurosonda, xususan,

Hirot shahrida, shunday qahatchilik yuz berdiki, biron tarixda bunga o‘xshashidan

nishon keltirilgan emas.; chunonchi shar’iy o‘lchovda ikki yuz ellik misqol

(og‘irligi)ga barobar bo‘lgan bir man bug‘doyning bahosi ikki misqol zarb qilingan

a’lo sifat kumushga to‘g‘ri keladigan uch kabakiy dinorga yetdi. Hazrat hoqoni

Said < Ollohning yaratgan bandalariga shafqat qilinsin> (degan hadis)ning talabiga

muvofiq buyruq berdi va omborlarni ochib, kishilarga bir man g‘allani bir kabakiy

dinordan sotdilar”

[10: 105].

Samarqandda esa vaziyat bundan ham og‘ir edi. Ibn

Arabshoh o‘sha vaqtda Samarqandda qahatchilik va narxu navo qimmatchiligi

natijasida odamlar o‘rtasida tillo va kumushdan qadrsiz narsa bo‘lmaganligini

ta’kidlaydi

[11: 51].

Ushbu vaziyat ham xorijliklarning o‘z vatanlariga qaytish

istagini kuchaytirgan. Ularning oxirgi katta ko‘chishi aynan shu qahatchilik

boshlanganidan so’ng 1407-yilning boshlarida sodir bo‘lgan.

Xorijiylarning o‘z yurtlariga ko‘chishi qanday holatda va shakllarda yuz

berganligi, uni boshlab bergan shaxs xususida Ibn Arabshoh qiziqarli ma’lumotlar

bergan: “Shu holatlar asnosida (ba’zi) odamlar Samarqanddan tarqalish va

to‘zishga yuz qo‘yib, har bir g‘arib o‘z Vatanini qo‘msadi, o‘z kulbasi va oilasini

qidirib, ba’zilar ijozat bilan panoh tilab, ba’zilar qochib, xufyona holda (ketish)

harakatiga tushdilar. Shom ahli ichidan (Samarqanddan) ketishni istab, ijozat

so‘raganlardan dastlabkisi shahid vazirning o‘g‘li Shihobuddin Ahmad bo‘ldi.

Keyin arablaru ajamlar toifalari to‘da-to‘da bo‘linib, sharqu g‘arb taraflarga

to’zg’ib ketdilar”

.

Umuman olganda,

xorijiylarning o‘z

yurtlariga qaytib ketishiga

Movarounnahrda yuz bergan siyosiy va iqtisodiy hayotga oid muammolar ham o‘z

ta’siri o‘tkazgan. Bu jarayon Xalil Sulton tomonidan boshqaruvda yo‘l qo‘yilgan

xato va kamchiliklarning natijasi sifatida ham yuzaga kelgan va uning davlatchiligi

inqirozini tezlashtirgan.


background image

Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана

199

Shu o‘rinda Xalil Sulton davlatchilik faoliyatining boshqaruv sohasidagi

natijalariga ham e’tibor qaratish muhim ahamiyatga ega. Chunki aynan shu sohada

yo‘l qo‘yilgan qator kamchiliklar keyinchalik uning inqirozga yuz tutishini

ta’minladi.

Xalil Sulton Samarqand taxtini qo‘lga kiritganidan so‘ng Mirzo Muhammad

Jahongirning xon deb e’lon qilinishi uning siyosat olamidagi dastlabki taktik

yurishi bo‘lib, juda yaxshi samara berdi. Bu bilan u marhum valiahd shahzoda

Muhammad Sulton mirzoning tarafdorlarini, uning xalq ichida mashhurligidan

foydalanib keng ommani o‘z tomoniga og‘dirib oldi. Shuningdek, Mirzo Shohrux

va Mirzo Pir Muhammadlarning toju taxt uchun da’volariga ham qonuniy asosda

ma’lum ma’noda javob berishga erishdi. Shu bilan birgalikda, o‘zining

hokimiyatga erishishi yo’lida xizmat qilganlarning barchasini rag‘batlantirishga

kirishdi. Ularga turli lavozim, boyliklar va vakolatlar in’om etildiki, bu o‘z o‘rnida

uning davlattini mustahkamlanishida ijobiy rol o’ynadi. Uning taxtga chiqishida

amir Arg‘unshoh, amir Xoja Yusuf kabi amirlar katta xizmat qilgan edi. Ular

dastlabki yillari Xalil Sulton huzurida eng hurmatli davlat arboblariga aylandilar.

Aynan shu vaqtda dastlab uni qo‘llab-quvvatlashdan bosh tortgan ko‘pgina yirik

amirlar va sarkardalar ko‘p o‘tmay uning qo‘li ostida to‘plandilar. Ular qatorida

amir Shamsiddin Abbos, amir Sulaymonshoh, amir Burunduq, amir Rustam

Tag‘ay bug‘a, amir Ollohdod, amir Saodat Temurtosh va boshqalarni tilga olish

mumkin.

Shuningdek, Xalil Sultonning 1405-yili Mirzo Sulton Husayn, 1406-yili

Mirzo Pir Muhammad va Ulug‘bek mirzo, 1407-yili esa amir Shayx Nuriddin va

amir Xudoydod Husayniy ustidan qozongan g‘alabalari unda Amir Temur

davridayoq namoyon bo’lgan harbiy sarkardalik qobiliyati saqlanib qolganligi

ko‘rsatdi. Bu g‘alabalar uning siyosiy va harbiy mavqeini bir muncha

mustahkamladi.

Lekin uning davlatchilik faoliyatidagi ijobiy jihatlar yuqoridagilar bilan

yakunlanar edi. Deyarli barcha mualliflar Xalil Sulton Amir Temur tomonidan


background image

Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана

200

to‘plangan xazinadan hisobsiz, rejasiz foydalanib, ko‘p tarafdorlar to‘plaganligini

ta’kidlaydilar. Lekin bir necha yil o‘tgach xazinaning avvalgi nufuzi qolmadi. Bu

esa Xalil Sulton uchun davlat boshqaruvida qator muammolar yuzaga kelishiga

sabab bo‘ldi.

Xalil Sultonning o‘z davlatchilik faoliyati keyingi yillarida Alisher Navoiy

ta’biri bilan aytganda “zurafo va shuaro majlisi”ga berilib ketishi, davlat ishlariga

yetarli darajada e’tibor qaratmaganligi uning siyosiy va harbiy mavqeining

pasayishiga sabab bo‘ldi. Movarounnahrdagi mavqei so‘nggi marta 1407-yilda

amir Shayx Nuriddin va amir Xudoydod Xusayniyga qarshi yurishdagi g‘alabalar

evaziga anchagina mustahkamlandi.

Foydalanilgan manba va adabiyotlar:

1.

Ibn Arabshoh. Ajoyib al-maqdur fi tarixi Taymur: Temur tarixida taqdir

ajoyibotlari. /So‘z boshi, arab tilidan tarjima va izohlarni U. Uvatov tayyorlagan. 2

- kitob. – T.: Mehnat, 1992. – B. 21-22.

2.

Sharafiddin Ali Yazdiy. Zafarnoma / So

z boshi, tabdil, izohlar va

ko

rsatkichlar mualliflari A. Ahmad va H. Bobobekov. –T.: Sharq, 1997. B. 262.

3.

Ibn Arabshoh. O‘sha asar. 2-kitob. B. 22-25.

4.

Ibn Arabshoh. Ajoyib al-maqdur fi tarixi Taymur: Temur tarixida taqdir

ajoyibotlari. /So’z boshi, arab tilidan tarjima va izohlarni U. Uvatov tayyorlagan. 1

- kitob. –T. : Mehnat, 1992. – B. 11.

5.

Abdurazzoq Samarqandiy.

Matla’ us-sa’dayn va majma’ ul-bahrayn / Fors –

tojik tilidan tarjima, kirish so’z va izohi lug’atlar tarix fanlar nomzodi A.

O’rinboevniki. –T. : Fan. 1969.

B. 124-125; Fasix Xavafi. Mudjmal-i Fasixi / Per.

predis., primech. i ukazateli D. Yu. Yusupovoy. – T. : Fan, 1980.

S. 149

.

6.

Fayziev T. Temuriylar shajarasi – T.: Yozuvchi, Xazina, 1995. – 350 b.

7.

Xilьda Hukxem. Vlastitelь semi sozvezdey. / Per. s angl. G. Xidoyatova. –

T.:Adolat, 1995. – 320 c.

8.

Aka, İsmail. “Timur Sadece Bir Asker Mi İdi?”, Belleten, Sayı 240, Ankara,

2001, 64: 453-466.


background image

Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана

201

9.

Ali Rıza Yağli. Timurlu Devleti Emirleri I- Barlas Boyu: Yadigar Barlas,

Tükel Barlas ve Hinduke Barlas // Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / Journal of

Turkish History Researches, Prof. Dr. Bahaeddin Ogel Sayısı Yıl/Vol. 4, Sayı/No.

1 Bahar/Spring 2019. s. 232-245.

10.

Subtelny Maria. Timurids in Transition. Turko-Persian Politics and

Acculturation in Medieval Iran. Brill Academic Pub. 2007. – 412 p.

11.

Alan, Hayrunnisa. Sultan Ebu Said Devri Timurlu Tarihi (1451-1469),

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana

Bilim Dalı, Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 1996. – 184 s.

12.

Hayrunnisa Alan. Bozkırdan Cennet Bahçesine Timurlular (1360-1506)

İstanbul, Ötüken Yayınları, 2016, - 340 s.

13.

Begimkulova, L. M. (2020). THE ROLE OF SHAIKH NURIDDIN AND

SHOKHMALIK IN THE POLITICAL PROCESSES THAT TOOK PLACE IN

THE FIRST DAYS AFTER THE DEATH OF AMIR TEMUR.

O’tmishga nazar

jurnali

,

11

(3).

14.

Begimqulova, L. (2020). STUDY OF THE POLITICAL PROCESSES IN

TRANSOXIANA IN 1405-1409 IN THE WORKS O

15.

Begimqulova, L. (2020). STUDY OF THE POLITICAL PROCESSES

THAT TOOK PLACE IN TRANSOXIANA IN 1405-1409 IN FRENCH

HISTORIOGRAPHY.

In

WORLD

SCIENCE:

PROBLEMS

AND

INNOVATIONS

(pp. 76-78). F ENGLISH HISTORIANS. In

INNOVATSIONNOE

RAZVITIE: POTENTSIAL NAUKI I SOVREMENNOGO OBRAZOVANIYa

(pp. 65-

67).

16.

Begimkulova, L. M. (2020). Amir Tumur vafotining dastlabki kunlaridagi

siyosiy jarayonlarda SHayx Nuriddin va SHohmaliklarning tutgan o’rni. Vzglyad v

Proshloe,

3

(11).

17.

Mashrabovna, B. L. (2022). Amir Temur vafotidan keyin Movarounnahrda

yuz bergan tarixiy voqiyalarga turkiyalik temurshunoslar qarashlari. Barqarorlik va

yetakchili tadqiqotlar onlayn ilmiy jurnali,

2

(10), 223-225.


background image

Actual problems of the history of Uzbekistan / Актуальные проблемы истории Узбекистана

202

18.

Mashrabovna, B. L. (2022). Relations Between the Children of the Temuri

Queens After the Death of Amir Temur.

International Journal of Formal

Education

,

1

(10), 127-133.

19.

Usmonov B. A. On the dates of the military clashes between sultan Ahmad

Mirza and Umarshaikh Mirza //Asian Journal of Multidimensional Research

(AJMR). – 2020. – Т. 9. – №. 5. – С. 397-404.

20.

Bahriddin U. Ferghana in the period of Amir Timur's struggle for power

(1360-1370) //International Journal of Innovative Technology and Exploring

Engineering. – 2019. – Т. 9. – №. 1. – С. 3180-3187.

21.

Usmonov B. A. A Study of Political Processes in the Fergana Valley In

1371-1376 //Design Engineering. – 2021. – С. 6174-6187.

22.

Musaev A. THE FERGHANA VALLEY IN THE FIRST HALF OF THE

17TH CENTURY AS VIEWED BY RESEARCH HISTORIANS: https://doi.

org/10.47100/conferences. v1i1. 1234 //RESEARCH SUPPORT CENTER

CONFERENCES. – 2021. – №. 18.05.

23.

Abdurasulovich N. A. THE HISTORY OF THE SHEIBANID PERIOD OF

THE FERGANA VALLEY IN FOREIGN HISTORIOGRAPHY.

24.

Musayev A. B. Political processes in the Fergana valley at the turn of the

XVI-XVII centuries //Asian Journal of Multidimensional Research (AJMR). –

2020. – Т. 9. – №. 11. – С. 16-21.

XALIL SULTONNING DAVLATCHILIK FAOLIYATIGA XOTINI

SHODMULK OG‘ONING TA’SIR O‘TKAZISHI

Begimqulova L.M.

FaDU, O‘zbekiston tarix kafedrasi dotsenti v.b.

begimqulova@internet.ru

Annotatsiya: Ushbu maqolada

Xalil Sultoning davlatchilik faoliyatidagi xatolari,

boshqaruv tizimiga Shodmulk og‘oning ta’sir doirasi borasida mulohazalar bildirilgan.
Shuningdek, uning siyosiy faoliyatida dinamik o‘sish yuz bermagani, mamlakatning iqtisodiy
ahvoliga ham yetarli darajada e’tibor qaratmagani tarixiy manbalar asosida tahlil qilingan.

Kalit so‘z va iboralar:

Xalil Sulton, Shodmulk, Mirzo Shohrux, Shayx Nuriddin,

Xudoydod Xusayniy, Shoxmalik,

Sham’i Jahon,

Bobo Tarmish, Arg‘unshoh, Ollohdod, Laduniyo

tarxon,

Hisor, Jizzax,

Mazondaron, Xuroson, Movarounahrda, Bodg‘is, Samarqand, Sheroz.

Библиографические ссылки

Ibn Arabshoh. Ajoyib al-maqdur fi tarixi Taymur: Temur tarixida taqdir ajoyibotlari. /So‘z boshi, arab tilidan tarjima va izohlarni U. Uvatov tayyorlagan. 2 - kitob. – T.: Mehnat, 1992. – B. 21-22.

Sharafiddin Ali Yazdiy. Zafarnoma / So‘z boshi, tabdil, izohlar va ko‘rsatkichlar mualliflari A. Ahmad va H. Bobobekov. –T.: Sharq, 1997. B. 262.

Ibn Arabshoh. O‘sha asar. 2-kitob. B. 22-25.

Ibn Arabshoh. Ajoyib al-maqdur fi tarixi Taymur: Temur tarixida taqdir ajoyibotlari. /So’z boshi, arab tilidan tarjima va izohlarni U. Uvatov tayyorlagan. 1 - kitob. –T. : Mehnat, 1992. – B. 11.

Abdurazzoq Samarqandiy. Matla’ us-sa’dayn va majma’ ul-bahrayn / Fors – tojik tilidan tarjima, kirish so’z va izohi lug’atlar tarix fanlar nomzodi A. O’rinboevniki. –T. : Fan. 1969. B. 124-125; Fasix Xavafi. Mudjmal-i Fasixi / Per. predis., primech. i ukazateli D. Yu. Yusupovoy. – T. : Fan, 1980. S. 149.

Fayziev T. Temuriylar shajarasi – T.: Yozuvchi, Xazina, 1995. – 350 b.

Xilьda Hukxem. Vlastitelь semi sozvezdey. / Per. s angl. G. Xidoyatova. – T.:Adolat, 1995. – 320 c.

Aka, İsmail. “Timur Sadece Bir Asker Mi İdi?”, Belleten, Sayı 240, Ankara, 2001, 64: 453-466.

Ali Rıza Yağli. Timurlu Devleti Emirleri I- Barlas Boyu: Yadigar Barlas, Tükel Barlas ve Hinduke Barlas // Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / Journal of Turkish History Researches, Prof. Dr. Bahaeddin Ogel Sayısı Yıl/Vol. 4, Sayı/No. 1 Bahar/Spring 2019. s. 232-245.

Subtelny Maria. Timurids in Transition. Turko-Persian Politics and Acculturation in Medieval Iran. Brill Academic Pub. 2007. – 412 p.

Alan, Hayrunnisa. Sultan Ebu Said Devri Timurlu Tarihi (1451-1469), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 1996. – 184 s.

Hayrunnisa Alan. Bozkırdan Cennet Bahçesine Timurlular (1360-1506) İstanbul, Ötüken Yayınları, 2016, - 340 s.

Begimkulova, L. M. (2020). THE ROLE OF SHAIKH NURIDDIN AND SHOKHMALIK IN THE POLITICAL PROCESSES THAT TOOK PLACE IN THE FIRST DAYS AFTER THE DEATH OF AMIR TEMUR. O’tmishga nazar jurnali, 11(3).

Begimqulova, L. (2020). STUDY OF THE POLITICAL PROCESSES IN TRANSOXIANA IN 1405-1409 IN THE WORKS O

Begimqulova, L. (2020). STUDY OF THE POLITICAL PROCESSES THAT TOOK PLACE IN TRANSOXIANA IN 1405-1409 IN FRENCH HISTORIOGRAPHY. In WORLD SCIENCE: PROBLEMS AND INNOVATIONS (pp. 76-78). F ENGLISH HISTORIANS. In INNOVATSIONNOE RAZVITIE: POTENTSIAL NAUKI I SOVREMENNOGO OBRAZOVANIYa (pp. 65- 67).

Begimkulova, L. M. (2020). Amir Tumur vafotining dastlabki kunlaridagi siyosiy jarayonlarda SHayx Nuriddin va SHohmaliklarning tutgan o’rni. Vzglyad v Proshloe, 3(11).

Mashrabovna, B. L. (2022). Amir Temur vafotidan keyin Movarounnahrda yuz bergan tarixiy voqiyalarga turkiyalik temurshunoslar qarashlari. Barqarorlik va yetakchili tadqiqotlar onlayn ilmiy jurnali, 2(10), 223-225.

Mashrabovna, B. L. (2022). Relations Between the Children of the Temuri Queens After the Death of Amir Temur. International Journal of Formal Education, 1(10), 127-133.

Usmonov B. A. On the dates of the military clashes between sultan Ahmad Mirza and Umarshaikh Mirza //Asian Journal of Multidimensional Research (AJMR). – 2020. – Т. 9. – №. 5. – С. 397-404.

Bahriddin U. Ferghana in the period of Amir Timur's struggle for power (1360-1370) //International Journal of Innovative Technology and Exploring Engineering. – 2019. – Т. 9. – №. 1. – С. 3180-3187.

Usmonov B. A. A Study of Political Processes in the Fergana Valley In 1371-1376 //Design Engineering. – 2021. – С. 6174-6187.

Musaev A. THE FERGHANA VALLEY IN THE FIRST HALF OF THE 17TH CENTURY AS VIEWED BY RESEARCH HISTORIANS: https://doi. org/10.47100/conferences. v1i1. 1234 //RESEARCH SUPPORT CENTER CONFERENCES. – 2021. – №. 18.05.

Abdurasulovich N. A. THE HISTORY OF THE SHEIBANID PERIOD OF THE FERGANA VALLEY IN FOREIGN HISTORIOGRAPHY.

Musayev A. B. Political processes in the Fergana valley at the turn of the XVI-XVII centuries //Asian Journal of Multidimensional Research (AJMR). – 2020. – Т. 9. – №. 11. – С. 16-21.

Hepagreen - восстановление нормальной работы печени Androgard — препарат для настоящих мужчин Androgard — препарат для настоящих мужчин Byutivit - Натуральный продукт для женщин любого возраста Byutivit - Натуральный продукт для женщин любого возраста Byutivit - Натуральный продукт для женщин любого возраста Maksimus - Натуральный продукт, для бодрости и энергии Lactovita - Номер один в естественном улучшении иммунитета Lactovita - Номер один в естественном улучшении иммунитета Avicenna’s Lab inLibrary — это научная электронная библиотека UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации Gulyamov - Гулямов Саид Саидахрарович MUVI24 - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Интернет-аптека >METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг All.Tube - Смотрите онлайн видео бесплатно в хорошем качестве Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды UMAR PROEKT - Комплексное проектирование UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана