RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
381
IJTIMOIY HAYOT VA DIN MASALALARI HOZIRGI KUNNING DOLZARB
MUAMMOLARI
NIYAZOV SOBIRJON SODIQOVICH
Axborot texnologiyalari va menejment universiteti katta o’qituvchisi
f.f.b.f.d (PhD)
SAYPILOYEVA GULSANAM SA’DULLA QIZI
Axborot texnologiyalari va menejment universiteti talabasi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada zamonaviy jamiyatda ijtimoiy hayot va din o‘rtasidagi
o‘zaro aloqadorlik, diniy qadriyatlarning jamiyat hayotidagi o‘rni hamda hozirgi kunda yuzaga
kelayotgan diniy-ma’naviy muammolar chuqur tahlil etilgan. Jumladan, yoshlarning diniy
savodxonligi, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan noto‘g‘ri diniy axborotlar, ekstremistik g‘oyalar
va ularning ijtimoiy hayotga ta’siri haqida fikr yuritilgan. Shu bilan birga, mavjud muammolarga
yechim sifatida diniy-ma’rifiy ishlarni kuchaytirish, ta’lim muassasalari bilan hamkorlikni
mustahkamlash va yoshlar orasida ongli immunitetni shakllantirish kabi takliflar ilgari surilgan.
Kalit so‘zlar:
din, jamiyat, ijtimoiy hayot, qadriyatlar, yoshlar, savodxonlik, muammolar,
barqarorlik, zamonaviylikВопросы социальной жизни и религии как актуальные проблемы
современности
Kirish:
Bugungi globallashuv davrida jamiyat hayotining barcha jabhalarida keskin
o‘zgarishlar sodir bo‘lmoqda. Shu jarayonda diniy qadriyatlar va ularning inson hayotidagi o‘rni
tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Dinning jamiyatdagi tarbiyaviy, axloqiy va ma’naviy
vazifalari ko‘plab ijtimoiy muammolarni hal etishda muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda. Ayniqsa,
yoshlar ongini sog‘lom shakllantirishda va ularni turli zararli g‘oyalar ta’siridan asrashda dinning
roli beqiyosdir. Din har doim jamiyat hayotining ajralmas qismi bo‘lib kelgan. U insoniyat tarixida
ahloqiy me’yorlarning shakllanishi, oilaviy munosabatlar, madaniy qadriyatlar va ijtimoiy muhitni
belgilashda muhim rol o‘ynagan. Diniy ta’limotlar orqali insonlar halollik, mehr-oqibat, sabr-toqat,
o‘zaro hurmat va birdamlik kabi qadriyatlarni o‘zlashtiradi. Ayniqsa, O‘zbekiston sharoitida islom
dini ma’naviyat manbai sifatida jamiyat hayotining turli sohalariga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Dinning noto‘g‘ri talqin qilinishi — Afsuski, hozirgi kunda ayrim kimsalar diniy g‘oyalarni
noto‘g‘ri talqin qilib, uni o‘z siyosiy yoki mafkuraviy manfaatlari yo‘lida ishlatishga urinmoqdalar.
Bu esa ekstremizm va radikalizm kabi salbiy holatlarning yuzaga chiqishiga sabab bo‘ldi.
Yoshlarning diniy savodsizligi — Ko‘plab yoshlar asosiy diniy tushunchalarni to‘g‘ri anglab
yetmasligi oqibatida turli radikal g‘oyalarga berilib qolmoqda. Bu holat ularning jamiyatdan
ajralishiga, ijtimoiy mojarolarga aralashishiga olib keladi. Ijtimoiy tarmoqlardagi noto‘g‘ri diniy
axborotlar — Internet va ijtimoiy tarmoqlar orqali tarqalayotgan yolg‘on, buzg’unchi yoki g‘arazli
diniy ma’lumotlar keng ommaga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, yoshlar orasida bu holat
xavfli tus oldi.
Diniy-ma’rifiy ishlarni tizimli tashkil qilish va aholining barcha qatlamlarini qamrab olish;
Ta’lim muassasalarida diniy savodxonlik asoslarini, ijtimoiy-ma’naviy tarbiyani kuchaytirish;
Diniy tashkilotlar va ta’lim muassasalari o‘rtasida mustahkam hamkorlikni yo‘lga qo‘yish;
OAV va ijtimoiy tarmoqlar orqali ishonchli, haqqoniy diniy ma’lumotlarni keng yoyish;
Yoshlar bilan shaxsiy ishlash, ularga zamonaviy dunyoqarash va sog‘lom diniy bilim berish.
Dinning ijtimoiy vazifalari haqidagi ta’limotni dinshunoslikda funksionalizm rivojlantiradi. Dinning
«funksiya» va «rol» tushunchasini farqlash lozim, ular bir biri bilan bog‘liq, lekin o‘xshash emas.
3.Dunshunoslik asoslari. O‘quv qo‘llanma. -Toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa
birlashmasi.T. 2013.B.11. 4.Dunshunoslik asoslari. O‘quv qo‘llanma. -Toshkent islom universiteti
nashriyot-matbaa birlashmasi.T. 2013.B.12. 13 Funksiya - bu dinning jamiyatdagi harakat usuli
bo‘lsa, rol - bu funksiyani bajarish natijalarining jami yig‘indisidir. Dinning bir nechta funksiyalari
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
382
mavjud: dunyoqarashni shakllantirish, kompensator, kommunikativ, regulyativ, integrallash-
dezintegrallash, madaniyatni targ‘ib qilish (kulturotransliruyuщaya), legitimirallashtirish-
legitimiralni olib tashlash. Dunyoqarashni shakllantirish funksiyasi dinda inson, jamiyat, tabiatga
nisbatan aniq bir qarashlarning turlari mavjudligi tufayli amalga oshiriladi. Din hayotni (mavjudotni)
ma’lum nuqtai nazardan tushunish (dunyoni to‘la va undagi ayrim hodisa va jarayonlarni alohida
tushuntirish), dunyoni kuzatish (his qilish va idrok etish orqali dunyoni aks ettirish), dunyoni his
qilish (hissiy qabul qilish yoki rad etish), dunyoviy munosabat (baho berish) va hokazolarni o‘z
ichiga oladi. Diniy dunyoqarash Yaratganga nisbatan eng oliy tuyg‘u va mezonlarni belgilaydi.
Bunda mavjud borliqqa tushuncha berish dinga ishonganlar uchun turli cheklashlar doirasidan
chiqish imkonini beradi, yorqin kelajak, huzur-halovatga erishish uchun umid, azob-uqubat,
baxtsizlik, yolg‘izlik, tushkunlikdan ozod bo‘lishni qo‘llabquvvatlaydi.
Xulosa
Din va ijtimoiy hayot o‘rtasidagi uyg‘unlik – bui jamiyat barqarorligi, totuvlik va
taraqqiyotining kafolatidir. Din faqatgina diniy ibodatlar bilan cheklanib qolmay, balki jamiyatda
tinchlik, hamjihatlik va ma’naviyatni ta’minlashda asosiy vositadir. Shu bois, din masalalariga
e’tibor berish, uni to‘g‘ri anglash va jamiyatda ijobiy tatbiq qilish – bu zamonaviy taraqqiyot
yo‘lidagi muhim qadamdir. O‘zbekiston Respublikasida ziyolilar oldiga ma’naviy barkamol insonni
shakllantirish vazifasi qo‘yilgan bir paytda din masalasini chetlab o‘tish mumkin emas. Dunyodagi
dinlarning barchasi ezgulik g‘oyalariga asoslanadi va yaxshilik, tinchlik, do‘stlik kabi
xususiyatlarga tayanadi. Din odamlarni halollik va poklik, mehr-shafqat, birodarlik va
bag‘rikenglikka da’vat etadi. Milliy va diniy qadriyatlarni yaxshi bilmay, ularning hurmatini o‘rniga
qo‘ymay turib, inson yuksak ma’naviyatli bo‘la olmaydi
ADABIYOTLAR:
1. Karimov I.A. “Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch”. – T.: Ma’naviyat, 2008.
2. Alimov A. “Din va jamiyat”. – T.: O‘zbekiston, 2015.
3. Nuriddinov H. “Zamonaviy jamiyatda dinning o‘rni”. – T.: Fan, 2020.
4. Dunyo dinlari tarixi. O‘quv qo‘llanma. -T., Toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa
birlashmasi, 2011.
5. Davlat va din. O‘quv qo‘llanma / Tuzuvchilar: D.Rahimjonov, N.Ismatova,
G.Xudayberganova, L.Alidjanova, O.Ernazarov. - Toshkent: Somplex Print, 2019. - 136 b.
6. Dinshunoslik asoslari. O‘quv qo‘llanma. -T., Toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa
birlashmasi, 2013. 4. Мен А. История религии. - М.: 1
7. .
Firdavs G’ulom o’g, E., & Farangiz, A. (2025). MUSTAQILLIK YILLARIDA
O’ZBEKISTONDA MILLIY URF-ODATLAR, QADRIYATLAR VA AN’ANALARNING
QAYTA TIKLANISHI.
Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta'limning
o'rni hamda rivojlanish omillari
,
5
(2), 35-42.
8.
Ҳолиқов, Ғ. (2025). ЎЗБЕКИСТОННИНГ ТИББИЁТ СОҲАСИ БЎЙИЧА ОСИЁ
ДАВЛАТЛАРИ БИЛАН АЛОҚАЛАРИ.
TANQIDIY NAZAR, TAHLILIY TAFAKKUR VA
INNOVATSION G ‘OYALAR
,
1
(7), 45-49.
9.
Bahrom, K. (2022). SOCIO-ECONOMIC LIFE AND ADMINISTRATIVE TERRITORY OF
SHAKHRISABZ PRINCIPIALITY IN THE 19TH CENTURY.
Academicia Globe:
Inderscience Research
,
3
(09), 59-63.
10.
Sayxonovna, M. M. (2022). Psychological characteristics of modern primary school teacher
professional training.
ASIA PACIFIC JOURNAL OF MARKETING & MANAGEMENT
REVIEW ISSN: 2319-2836 Impact Factor: 8.071
,
11
(04), 15-20.
11.
BEKMURODOVA, H. (2024). O ‘smirlarni kasbga yo ‘naltirish jarayonida individual xarakter
xususiyatlarining ta’siri muhim ijtimoiy-psixologik omil sifatida.
«ACTA NUUz»
,
1
(1.2), 78-
82.
12. Аkhmedov, B. A. (2019). THE ROLE OF UZBEKISTAN ON ESTABLISHING KARAKUL
(ASTRAKHAN) SHEEP BREEDING IN FOREIGN COUNTRIES.
Theoretical & Applied
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
383
Science
, (3), 72-75.
13. Akhmedov, B. A. (2020). KARAKUL BREEDING DURING THE BUKHARA EMIRATES.
In
НАУЧНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ МОЛОДЫХ УЧЁНЫХ
(pp. 160-162).
14. Akhmedov, B. A. (2021). History Of Karakul Industry In Uzbekistan.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(5), 1159-1163.
15. Axmedov, B. (2021). Qorako'lchilik sohasini ilmiy tadqiqotlarda o'rganilishining
ahamiyati.
Journal of Social Sciences
,
2
(01).
16. Axmedov, B. (2023). YEVROPA CHORVACHILIGIDA QORAKO ‘LCHILIK.
Journal of
Social Sciences
,
4
(01).
17.
Nоmоzоv,
Xurshid.
"ОMMАVIY
АXBОRОT
VОSITАLАRINING
IJTIMОIY
FUNKSIYАSI."
TAMADDUN NURI JURNALI
1.64 (2025): 253-255.
18.
Nоmоzоv, X. (2025). ОMMАVIY АXBОRОT VОSITАLАRINING IJTIMОIY
FUNKSIYАSI.
TAMADDUN NURI JURNALI
,
1
(64), 253-255.
19.
Xurshid, N. (2025). AXBOROT XURUJLARINING MANBALARI, ULARNING IJTIMOIY
MUHITDA AMALGA OSHISH USULLARI.
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq
etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
,
41
, 632-636.
20.
Shavkat o’g’li, N. X. (2024). JAMIYATDA INTERNET-MAKON RESURSLARIDAN
FOYDALANISH SOHALARI.
MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND THEIR
SCIENTIFIC SOLUTIONS
,
1
(2), 113-118.
21.
Buronov, O., & Davronov, U. B. (2025). History of modern construction and urban
development in Samarkand region during the years of independence.
International Journal of
Artificial Intelligence
,
1
(1), 410-414.
22.
Buronov, O., & Davronov, U. B. (2025). Administrative-territorial division and demographic
indicators of Samarkand during the years of independence.
International Journal of Artificial
Intelligence
,
1
(1), 405-409.
23.
Murodullaevich, B. O. (2024). The fight against infectious diseases of Uzbekistan on
experience.
Western European Journal of Historical Events and Social Science
,
2
(4), 93-97.
24.
Bo‘ronov, O. Qishloq joylarda tibbiy profilaktika va sanitariya-epidemiologik barqarorlikni
ta’minlash ishi tarixi.
Journal of Social Sciences
,
1
(02).
25.
Buronov, O. (2025). Changes In The Murobak Gas Processing Plant In The Years Of
Independence.
Zien Journal of Social Sciences and Humanities
,
40
, 62-67.
26.
Бўронов, О. Қишлоқ врачлик пунктларида тиббий кадрлар салоҳиятини оширишга
қаратилган давлат сиёсати. Ўтмишга назар.№ 7.2023.
Ўтмишга назар
, (7.2023).
27.
Murodullaevich, B. O. (2024). The fight against infectious diseases of Uzbekistan on
experience.
Western European Journal of Historical Events and Social Science
,
2
(4), 93-97.
28.
Khamidovich, K. G. (2020). The history of turkestan sanitary work.
Journal of Critical
Reviews
,
7
(9), 1126-1129.
29.
Каромов, Г. Х. (2020). ИСТОЧНИКОВЕДЕНИЕ И ИСТОРИОГРАФИЯ ИСТОРИИ
МЕДИЦИНЫ В ТУРКЕСТАНЕ.
ББК 1 E91
,
205
.
30.
Каромов, Г. Х. (2019). Особенности городской культуры Самарканда Раннего
Средневековья.
Евразийское Научное Объединение
, (1-7), 373-374.
31.
Khamitovich, K. G. (2022). HISTORY OF HEALTH WORKS IN TURKESTAN
ASSR.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE & INTERDISCIPLINARY
RESEARCH ISSN: 2277-3630 Impact factor: 8.036
,
11
(10), 68-72.
32.
Khamitovich, K. G. (2022). Measures in the Sphere of Maternal and Child Health in
Uzbekistan.
Miasto Przyszłości
,
29
, 12-15.
33.
O’G’Li, N. X. S. (2023). YUKSAK AXBOROT MADANIYATI–INTERNET-MAKON
RESURSLARIDAN RATSIONAL FOYDALANISH SHARTI.
Research Focus
,
2
(6), 105-
110.
34.
Shavkat o’g’li, N. X. (2022). THREATS TO INFORMATION SECURITY IN
