67
O'SMIR QIZLARNING HAYZ FUNKSIYASIGA JISMONIY
YUKLAMALARNING TA'SIRI
Yakubboyeva Sh.U., Toshkent Pediatriya Tibbiyot Instituti Akusherlik va
ginekologiya, bolalar ginekologiyasi kafedrasi magistratura talabasi
Ilmiy rahbar: assistent: Sobirova M. R.,
Ilmiy maslahatchi: t.f.d. dotsent: Ruzieva N.H.
Mavzuning dolzarbligi:
O‘smir qizlarning reproduktiv salomatligini saqlab qolish
qizlarning normal hayz ko‘rish fUnksiyasini shakllantirish imkoniyati eng muxim tibbiy va
ijtimoiy muommolardan biridir. Tanlangan sportning turiga qarab qizlarning salomatligiga,
ayniqsa ularning hayz ko‘rish fUnksiyasi shakllanishiga tasiri to‘g’risida malumotlar amaliy
jixatdan muximdir. Qizlarda muntazam mahsus sport mashg'ulotlarining hayz ko‘rish faoliyatiga
tasiri bo'yicha adabiyot malumotlari juda kam va qarama qarshidir. Bazi mualliflar sportning
ayrim turi bilan shug'ullangan qizlarda xususan hayz ko‘rishning kechroq boshlanishiga va hayz
ko‘rish siklini buzilishiga olib keladi deb ta'kidlaydi.
Hayz siklining jiddiy buzilishi reproduktiv tizimning patologik holati xisoblanadi chunki
reproduktiv tizim tananing jismoniy zo‘riqish ta'siriga eng sezgir tizimlaridan biri bo‘lib unda
sezilarli o‘zgarishlar ro‘y beradi yani birinchi navbatda hayz siklining buzilishi (uning
muntazamligi, davomiyligi, og‘riqli kelishi) keyinchalik amenoreya rivojlanishi mumkin. O'smir
qizlarning salomatligi va normal hayz siklini shakllanishida doimiy jismoniy yuklamalarning
berilishi sport mashg'ulotlarini to‘g‘ri tanlash axamiyati bilan aralib turadi.
Ilmiy ishning maqsadi: Ji
smoniy mashqlarning o'smir qizlarning hayz funksiyasiga
ta'siri.
Qo‘yilgan vazifalar:
1.
Maxsus muntazam jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanadigan qizlarda hayz
funksiyasini va buzilish chastotasini baholash.
2.
O‘smir qizlarda turmush tarzini va klinik-labarator tekshiruvlar o‘tkazish.
3.
O‘smir qizlarni tekshiruvlar natijasi asosida ilmiy amaliy tavsiyalar algar itmini ishlab
chiqish.
Tadqiqot obyektlari:
Tadqiqot davomida 40 nafar sport bilan shugunlanadigon qizlarni o‘z ichiga oladi. Bu
qizlar ikki guruxga bulib o‘rganiladi va bular:
1-
asosiy guruh professonal ravishda sport bilan shug'ullanadigon 20 nafar o‘smir
yoshidagi qizlar.
2-
nazorat guruhi xavaskor ravishda sport bilan shug'ullanadigon 20 nafar o‘smir
yoshidagi qizlar.
Tekshirish usullari:
1.
TMI (tana massa indeksi)
2.
UKT (umumiy qon taxlili)
3.
Biokimyoviy taxlil
4.
UPT ( umumiy peshob taxlili)
5.
TTG, T3,T4. Kortizol, Vitamin D tekshiruvi
6.
UTT (Kichik chanoq a’zolari, qalqonsimon bez tekshiruvi)
Xulosa:
O'smir qizlarning hayz funksiyasini o‘rganish asosida, jismoniy mashqlarning qizlarning
hayz sikli bilan bog'likligini aniqlashga yordam beradi. Bu esa qizlarda dismenariya rivojlanish
chastatasi xavfini aniqlaydi.
68
Аdabiyotlar ro'yxati:
1.
Шурыгина, О. В., Юлдашева, С. З., Тугушев, М. Т., Минаева, Т. В., Петрова, А. А.,
Беляева, Л. А., ... & Кутихин, Д. Ю. (2022). Оценка эффективности применения
преимплантационного генетического тестирования в программах вспомогательных
репродуктивных
технологий:
ретроспективное
исследование. Репродуктивная
медицина, (4 (53)), 32-39.
2.
ЮЛДАШЕВА, СЗ, and ДА КУЧКАРОВА. "СОВРЕМЕННЫЕ ПРЕДСТАВЛЕНИЯ О
ЛЕЧЕНИИ
БЕСПЛОДИЯ
МЕТОДАМИ
ВСПОМОГАТЕЛЬНЫХ
РЕПРОДУКТИВНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ." В научный сборник вошли научные работы,
посвященные широкому кругу современных проблем науки и образования, вопросов
образовательных технологий 2020.-436 с. (2020): 136.
3.
Шуригина, О. В., А. М. Щелочков, and С. З. Юлдашева. "ОДАМ ЭМБРИОНЛАРИНИ
КУЛЬТИВАЦИЯЛАШ ВА МОЛЕКУЛЯР ДИАГНОСТИКАСИДАГИ ЯНГИ
МЕТОДОЛОГИК
ЁНДОШУВЛАР." МИНИСТЕРСТВО
ЗДРАВООХРАНЕНИЯ
РЕСПУБЛИКИ
УЗБЕКИСТАНА
ТАШКЕНТСКИЙ
ПЕДИАТРИЧЕСКИЙ
МЕДИЦИНСКИЙ ИНСТИТУТ (2002): 149.
