«Наука, инновации и образование: ключевые
векторы общественного прогресса»
22
ИНВЕСТИЦИОН ХАВФСИЗЛИКНИ БАҲОЛАШНИНГ
АЙРИМ МАСАЛАЛАРИ
Мавлянов Нуриддин Жамолидинович
Ўзбекистон Республикаси Ҳисоб палатаси шўъба мудири
Ҳозирда
Ўзбекистонда хорижий инвестицияларни жалб қилиш
бўйича бир қатор чора
-
тадбирлар амалга оширилмоқда. Мамлакатда
инвестицион муҳитни яхшилаш, эркин иқтисодий ҳудудларни
ривожлантириш ва хорижий инвесторлар учун қулай шарт
-
шароитлар
яратиш мақсадида қонунчилик базаси ва амалий механизмлар
такомиллаштирилмоқда.
Жумладан, Инвестициялар, саноат ва ташқи савдо вазирлиги
ҳузурида Хорижий инвестицияларни жалб қилиш агентлиги ташкил
этилди. У мунтазам равишда халқаро бизнес форумлар ва тақдимотлар
ташкил этиб, хорижий инвесторлар учун “Invest in Uzbekistan” каби
мақсадли ахборот кампанияларини ўтказиб келмоқда.
Бундан ташқари, Ўзбекистон эркин иқтисодий ҳудудлар фаолиятини
кенгайтириб, замонавий технологияларни жорий қилиш ва экспортга
йўналтирилган маҳсулотлар ишлаб чиқаришни қўллаб
-
қувватлашга
эътибор қаратмоқда.
Инвестиция лойиҳаларини қўллаб
-
қувватлаш ва мувофиқлаштириш
мақсадида давлат ҳокимияти ва маҳаллий ташкилотлар томонидан доимий
равишда хорижий инвесторлар билан учрашувлар ташкил этилмоқда ва
махсус тренинглар ўтказилмоқда. Ушбу чора
-
тадбирлар хорижий
инвесторлар учун қонунчилик ва амалий жиҳатдан қўллаб
-
қувватлаш
тизимини янада мустаҳкамлашга қаратилган.
Бу каби чора
-
тадбирлар Ўзбекистондаги инвестиция муҳитини
яхшилашга ва хорижий сармоядорлар учун қулай шароит яратишга хизмат
қилади. Тадбирлар орқали мамлакатда технологик салоҳиятни ошириш,
янги иш ўринлари яратиш ва иқтисодиётни диверсификациялашга
қаратилган ислоҳотлар амалга оширилмоқда.
Шу билан биргаликда, тўғридан
-
тўғри инвестицияларни фаол жалб
қилиш жараёнида юзага келиши мумкин бўлган иқтисодий ва сиёсий
хавфларни ҳам ҳисобга олиш керак.
Хорижий тўғридан
-
тўғри инвестицияларни жалб қилиш қоидаларини
ўз вақтида белгилаш ва эълон қилиш хорижий инвесторлар билан
келажакда юзага келиши мумкин бўлган можароли вазиятларни,
шунингдек, мамлакатнинг обрў
-
эътиборига ва молиявий манфаатларига
етказилиши мумкин бўлган зарарни олдини олиш имконини беради.
«Наука, инновации и образование: ключевые
векторы общественного прогресса»
23
Хавф
даражасини
ҳисобга
олган
ҳолда,
ривожланаётган
мамлакатларнинг кўпчилиги, жумладан, Хитой, Малайзия, Корея
Республикаси, Ҳиндистон ва бошқалар хорижий инвесторлар учун ўз
бозорларини босқичма
-
босқич ва сегментларга бўлиб очишга киришган. Бу
ўз миллий ишлаб чиқарувчиларини ва миллий манфаатларини ҳимоя
қилиш мақсадида амалга оширилган.
Мамлакат ишлаб чиқарувчилари манфаатларини ҳимоя қилиш
чоралари ривожланган давлатларда ҳам (АҚШ, Буюк Британия, Германия
ва бошқалар) мавжуд. Бу чоралар ҳам сиёсий (миллий хавфсизликни
таъминлаш), ҳам иқтисодий хусусиятга эга бўлиши мумкин (йирик
хорижий компанияларнинг ноҳалол рақобатидан маҳаллий ишлаб
чиқарувчиларни ҳимоя қилиш, миллий ишлаб чиқарувчиларни
мамлакатнинг муҳим тармоқларидан сунъий равишда чиқариб
ташлашнинг олдини олиш).
Мамлакатнинг инвестиция хавфсизлигини ошириш учун, аввало
унинг ҳозирги ҳолатини тўғри баҳолай олиш муҳимдир. Баҳолаш одатда
қуйидагиларни таҳлил қилиш орқали амалга оширилади:
-
хўжалик юритувчи субъектларнинг инвестицион фаоллигининг реал
кўрсаткичлари;
-
давлат
иқтисодиётида
амалга
оширилаётган
инвестиция
лойиҳаларининг умумий самарадорлиги;
-
мавжуд бўлган асосий капиталга инвестицияларнинг таркиби .
Кўплаб
хорижий
мамлакатларда
хорижий
тўғридан
-
тўғри
инвестицияларни жалб қилиш соҳасида турлича ривожланиш даражаси ва
ёндашувлар мавжуд бўлса
-
да, давлат сиёсати ушбу соҳада қонунчилик ва
институционал
асосларни
такомиллаштириш,
инвестициялар
хавфсизлигини таъминлаш, хорижий капиталга қўйилган чеклов ва
рағбатлантириш чораларини оқилона тартибга солишга қаратилган.
Инвестицияларни жалб қилишнинг йўналишлари ва шарт
-
шароитларини белгилаб берувчи асосий омил
-
бу давлатнинг ўрта
муддатли ва узоқ муддатли истиқболдаги мақсадли макроиқтисодий
кўрсаткичларни ўз ичига олган иқтисодий ривожланиш стратегиясидир.
Давлатлар хорижий инвесторлар учун қулай ҳуқуқий муҳитни яратиш
учун турли стратегиялардан фойдаланадилар, жумладан, қонунчиликни
либераллаштириш, инвестициявий низоларни ҳал қилиш механизмларини
такомиллаштириш ва солиқ имтиёзларини жорий қилиш. Ҳар бир давлат
ўзининг иқтисодий шароити ва инвестициявий эҳтиёжларидан келиб
чиқиб, инвестиция сиёсатини
ишлаб чиқиши зарур.
«Наука, инновации и образование: ключевые
векторы общественного прогресса»
24
Фойдаланилган адабиётлар рўйхати:
1.
Федонина О.В. Инвестиционная безопасность как ключевой фактор
устойчивого развития Российской Федерации и Республики Мордовия //
Интернет
-
журнал
«НАУКОВЕДЕНИЕ»
Том
8,
№2
(2016)
http://naukovedenie.ru/PDF/97EVN216.pdf (доступ свободный). Загл. с
экрана. Яз. рус., англ. DOI: 10.15862/97EVN216
2.
Вишняков
В.Г.
О
методологических
основах
правового
регулирования проблем безопасности Российской Федерации //Журнал
российского права. –
2005.
–
№. 9 (105). –
С. 27
-39.
3.
БУРЫКИН А.Д., ВИШНЕВСКАЯ М.Д. Обеспечение экономической
безопасности инвестиционной системы региона //Вестник БИСТ
(Башкирского института социальных технологий). –
2015.
–
№. 2. –
С. 7
-12.
4.
Ibragimova A.R. Natural monopolies in uzbekistan //ACADEMICIA: An
International Multidisciplinary Research Journal.
–
2021.
–
Т. 11. –
№. 11. –
С. 551
-
553.
5.
Ibragimova A. LEGAL STATUS OF SUBJECTS OF NATURAL MONOPOLIES
//Science and Innovation.
–
2022.
–
Т. 1. –
№. 5. –
С. 87
-93.
