SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
191
Synapses:
Insights Across the Disciplines
ANAMNEZIDA HOMILA TUGʻMA NUQSONLAR VA
HOMILANING OʻSISHDAN TOʻTASHI SINDROMI BOʻLGAN
AYOLLARDA HOMILADORLIK KECHISHINING OʻZIGA XOSLIGI
Yangibayeva D.T
.
Oilaviy tibbiyotda akusherlik va
ginekologiya kafedrasi, assistent,
Toshkent tibbiyot akademiyasi, Toshkent.
Yuldasheva D.Yu
.
Oilaviy tibbiyotda akusherlik va
ginekologiya kafedrasi, professor,
Toshkent tibbiyot akademiyasi, Toshkent.
Choriyeva G.Z.
Oilaviy tibbiyotda akusherlik va
ginekologiya kafedrasi, dotsent,
Toshkent tibbiyot akademiyasi, Toshkent.
Sadullayeva U.A
.
Klinik fanlar kafedrasi, assistant,
Alfraganus universiteti, Toshkent.
ANNOTATSIYA
Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatdiki, anamnezida homila nuqsonlari va homila
o’sishdan to’xtash holati bo’lgan ayollarda pregravidar davrda metilfolat va B guruh
vitaminlarini qo’llash ko'rsatkichlarni sifat jihatidan ham, miqdoriy jihatdan ham
normallashtirishga imkon beradi, shuningdek, homila nuqsonlari, rivojlanmagan
homiladorlik, shuningdek gipergomosisteinemiyaga xos bo'lgan homiladorlik
asoratlarini rivojlanish xavfini sezilarli darajada kamaytiradi.Homiladorlik paytida
metilfolatning kofaktorlar bilan saplementatsiyasi rivojlanmagan homiladorlikni 1-
guruhda 6,6 marta, 2- guruhda 17,5 marta, platsenta disfunktsiyasini 1-guruhda 2,5
marta va 2-guruhda 1,5 marta kamaytirishga imkon berdi.
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
192
Synapses:
Insights Across the Disciplines
АННОТАЦИЯ
Результаты исследования продемонстрировали, что в прегравидарном
периоде назначение метилфолата и витаминов группы В у женщин в с ВПР плода
и неразвивающейся беременностью в анамнезе позволяет нормализовать
показатели как качественно, так и количественно, а также значительно снизить
риск развития пороков плода, неразвивающейся беременности, а также
типичных
для
гипергомоцистеинемии
осложнений
беременности.
Саплементация метилфолата с кофакторами во время беременности позволила
нам добиться снижения неразвивающаяся беременности в 6,6 раз в 1й и 17,5 раз
во 2ой группе, плацентарной дисфункции в 2,5 раз в 1й и в 1,5 раза во 2й
группе.
ANNOTATION
The results of the study demonstrated that in the pre-pregnancy period, the
administration of methylfolate and B vitamins in women with fetal malformations and
a history of undeveloped pregnancy makes it possible to normalize indicators both
qualitatively and quantitatively, as well as significantly reduce the risk of developing
fetal malformations, undeveloped pregnancy, as well as pregnancy complications
typical of hyperhomocysteinemia. The complementation of methylfolate with
cofactors during pregnancy allowed us to achieve a decrease in undeveloped pregnancy
by 6.6 times in the 1st and 17.5 times in the 2nd group, placental dysfunction by 2.5
times in the 1st and 1.5 times in the 2nd group.
Kalit so’zlar:
gipergomotsisteinemiya,
homila tug’ma nuqsonlari, homila
o’sishdan to’xtashi, metilfolat.
Ключевые слова:
гипергомоцистеинемия, врожденные пороки развития
плода, неразвивающаяся беременность, метилфолат.
Key words:
hyperhomocysteinemia, congenital malformations of the fetus,
undeveloped pregnancy, methylfolate.
Dolzarbligi.
Dunyoda soʼnggi paytlarda perinatal kasallanish va oʼlimni
kamaytirish boʼyicha chora-tadbirlarni izlash va ularni akusherlik muassasalari
amaliyotiga joriy etish zamonaviy akusherlikning dolzarb muammosidir. Butun
dunyoda tugʼma va irsiy patologiya nogironlik, perinatal va chaqaloqlar oʼlimi
tarkibida yetakchi oʼrinni egallaydi. Dunyodagi soʼnggi tadqiqotlarga koʼra, tugʼma
nuqsonlar yangi tugʼilgan chaqaloqlarning 5 foizida uchraydi, yiliga 303 000 ga yaqin
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
193
Synapses:
Insights Across the Disciplines
bola hayotining dastlabki 4 haftasida nuqsonlardan vafot etadi1. Irsiy
omillar (xromosoma anomaliyalari va mutant genlar) taxminan 15%, agressiv muhit
omillari taxminan 10%, irsiy omillarning atrof-muhit omillari bilan birikmasi 20-25%
homila tugʼma nuqsonlarini keltirib chiqaradi (5,6).
Tadqiqotimizning maqsadi anamnezida homila tug'ma nuqsonlari va homila
oʻsishdan toʻxtash sindromi boʻlgan ayollarning akusherlik anamnezini oʻrganish.
Tadqiqot materiallari va usullari. Tadqiqot maqsadiga erishish uchun ishlab chiqilgan
klinik-laboratoriya mezonlari asosida Toshkent tibbiyot akademiyasi 2-klinikasining
tug‘ruq majmuasida homila nuqsonlari va anamnezida rivojlanmagan homiladorlik bor
20 yoshdan 40 yoshgacha bo‘lgan jami 110 nafar ayol tibbiy ko‘rikdan o‘tkazildi.
Tadqiqotlar homilaning tug'ma nuqsonlari va bilan asoratlangan oldingi
homiladorlikdan 2 oy - 1 yil o'tgach o'tkazildi. Barcha 110 ayol 2 guruhga bo'lingan.
Birinchi guruhga homila tug'ma nuqsoni bo'lgan 40 ta ayol kiradi; ikkinchi guruhga
anamnezida rivojlanmagan homiladorlik bo'lgan 70 ta ayol kirdi. Nazorat guruhiga
asoratlanmagan akusherlik/perinatal tarixga ega 75 nafar ayol kirdi.
Tashxis quyidagi ma'lumotlarga asoslanadi: akusherlik tarixi, klinik ko'rinishlar,
biokimyoviy, molekulyar genetik ko'rsatkichlar, ultratovush ma'lumotlari.
Kuzatuv davrida barcha homilador ayollar davolash va profilaktika kurslarini
o'tashdi, shuningdek, akusherlik va somatik patologiyani hisobga olgan holda zarur
dori-darmonlarni qabul qilishdi.
1-jadval
Tekshirilayotgan ayollarning akusherlik tarixi
Anamnestik
ko’rsatkichlar
Nazorat guruhi,
(n=75)
1 guruh, (n=40)
2 guruh, (n=70)
аbs.
%
аbs..
%
аbs..
%
Erta muddatlarda
o’z-o’zidan abort
3
4
12
30
***
18
25,7
***
Tibbiy abort
3
4
23
57,5
***
31
44,2
***
Homila o’sishdan
to’xtashi
0
0
20
50
***
70
100
***
Muddatdan oldingi
tug’ruq
2
2,6
6
15
**
14
20
***
Homiladorlikda
gipertenziv
buzilishlar
3
4
10
25
***
21
30
***
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
194
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Platsentar
disfunksiya
10
13,3
18
45
***
27
38,5
**
NJYBK
0
0
5
12,5
10
14,2
Perinatal o’lim,
ulardan:
1
1,3
11
27,5
**
15
21,4
**
- antenatal o’lim
0
0
2
5
8
11,4
- postnatal o’lim
1
1,3
9
22,5
***
7
10
***
Eslatma: * - nazorat guruhi ma'lumotlariga nisbatan farqlar muhim (*-
P<0,05, * * - P<0,01,* * - p<0,001)
Akusherlik tarixini tahlil qilish shuni ko'rsatdiki, tibbiy sabablarga ko'ra o'z-
o'zidan homila tushishlar va abortlar ikkala guruhda ham – 30;25%, shuningdek,
57,5%; mos ravishda 44,2% (1-jadval). 2-guruhda tekshirilganlarning barchasida
rivojlanmagan homiladorlik tarixi aniqlangan - 70 (100%) holatda, birinchi guruhda
esa bu ko'rsatkich 2 baravar kam. Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda, homiladorlik
paytida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan asoratlarni o'z vaqtida oldini olish uchun
anamnestik ma’lumotlarni to'liq olish kerak.
Bizda homiladorlikning eng keng tarqalgan asoratlarini tahlil qilish qiziqish
uyg'otdi. Eng keng tarqalgan platsenta disfunktsiyasi ikkala guruhda ham 45 va 38,5%
ekanligini aniqlandi, ehtimol bu rivojlanishning dastlabki bosqichlarida embrion
trofizmi uchun mas'ul bo'lgan ekstraembrion tuzilmalarning yetarli darajada
vaskulyarizatsiyalanmaganligi bilan bog'liq bo'lib, shu sabab platsenta va fetoplasentar
qon aylanishining patologiyasini shakllantiradi va natijada surunkali gipoksiya va
homila gipoksiyasi kuzatiladi.
Perinatal o'limni o'rganish natijasida ma'lum bo'ldiki, tug'ruqdan keyingi o'lim
1-guruhda (25%) 2,3 marta, antenatal homila o'limi esa ikkinchi guruh bemorlarida -
11,4% ko'proq uchraydi. Biz tekshirgan ayollarda folat siklining buzilishi va ular bilan
bog'liq bo'lgan gipertenziv buzilishlar kuzatilishi mumkinligini hisobga olsak,
gipertoniya kasalliklari 2-guruhda 3 barobar ko'p bo'lgan, birinchi guruhda esa bu
ko'rsatkich tekshirilganlarning 25%ida aniqlangan. Yuqoridagi ma'lumotlardan
ko'rinib turibdiki, erta tug'ilish homiladorlikning tez-tez uchraydigan asoratlari bo'lib,
bu ko'proq ikkinchi guruhda tekshirilganlarda kuzatilgan - 14 (20%). Ushbu
ma'lumotlar shuni ko'rsatadiki, erta va kech abortli bemorlarda gipergomosisteinemiya
trombofilik kasalliklarning asosiy shakllaridan biri hisoblanadi gipertenziv kasalliklar
va NJYBK bilan og'rigan homilador ayollarda qon tomir kasalliklarining rivojlanishida
yuqori gomosistein darajasi muhim rol o'ynaydi.
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
195
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Onalar va chaqaloqlar kasallanishi va o‘limini kamaytirish ustuvor
tibbiy-ijtimoiy vazifalardan biri bo‘lib, uni hal etishning asosiy yo‘li homiladorlik
asoratlari va homila rivojlanishidagi nuqsonlarning oldini olish hisoblanadi. Hozirgi
vaqtda folatlar monopreparatlar, vitamin komplekslari va hatto og'iz
kontratseptivlarining bir qismi sifatida faol qo'llaniladi [2,4]. Bunday holda, ikki
turdagi vitamin ishlatiladi: sintetik foliy kislotasi (FK) va L-metilfolat. Sintetik foliy
kislotasi folat dotatsiyasining ta’siri isbotlantgan usuli hisoblanadi. Organizmga
kirgandan so'ng FK bir qator fermentativ reaktsiyalarni boshdan kechiradi, buning
natijasida ham depo shakllari, ham faol shakllar hosil bo'ladi. Sintetik FAni qabul qilish
qon plazmasi va eritrotsitlardagi folat darajasining oshishi bilan to'g'ridan-to'g'ri
bog'liqlik va gomosistein darajasi bilan teskari korrelyatsiyaga ega [1,3,7]. FA bo'yicha
samaradorlik va xavfsizlikning barcha asosiy tadqiqotlari sintetik FA bo'yicha
o'trkazilgan, FA ning toksik ta'siri tasvirlanmagan;
Biz o‘rgangan har ikki guruh akusherlik-ginekologik va perinatal anamnezi og‘ir
bo‘lgan ayollarga homiladorlikni rejalashtirishdan boshlab va butun homiladorlikning
oxirigacha kuniga 800 mkg dozada metilfolat va 18 mkg vitamin B12
(siyanokobalamin) buyurildi. Davolash gematolog bilan birgalikda amalga oshirildi
(protokolga muvofiq, gemostasiogramma nazorati ostida agar kerak bo'lsa,
antikoagulyantlar va antiagregantlar buyurildi). 800 mg metilfolat buyurilgandan
so'ng, dinamikada gomosistein darajasi o'rganildi. Biz qonda bu ko'rsatkichning
nazorat guruhiga nisbatan birinchi va ikkinchi guruhlarda mos ravishda 1,9 va 1,75
marta sezilarli darajada pasayishini aniqladik.
Davolanishdan keyin homiladorlik natijalarini tahlil qilganimizda, homila
tug'ma nuqsonlari faqat birinchi guruhdagi 2 (5%) bemorda kuzatildi, qolgan
guruhlarda esa bu ko'rsatkich aniqlanmadi. Ushbu ma'lumotlar homilaning tug'ma
nuqsonlari rivojlanishining oldini olish uchun boshqaruv taktikasi va tanlangan
metilfolat dozasining to'g'riligini tasdiqlaydi. Homila o'sishdan to'xtashi birinchi
guruhda 7,5% hollarda va ikkinchi guruhda 5,71% hollarda sodir bo'lgan, ehtimol bu
boshqa somatik patologiyalarning kombinatsiyasi bilan bog'liq. Birinchi va ikkinchi
guruhdagi tekshiruvdan o'tganlarning mos ravishda 85% va 92,8% da homiladorlik
muddatida tug'ilish bilan yakunlangan. Homiladorlikning asoratlarini tahlil qilganda,
1-guruhda erta tug'ilish va gipertenziv kasalliklar 2-guruhga qaraganda 6 marta ko'proq
kuzatilgan. Plasenta disfunktsiyasi ikkinchi guruhda (24,2%) boshqa guruhlarga
nisbatan ko'proq kuzatilgan, birinchi guruhda bu ko'rsatkich 20% ni tashkil etgan
bo'lsa, nazorat guruhida kuzatilmagan, NJYBK faqat birinchi guruhning 1 ta holatida
tashxis qo'yilgan (2-jadval).
2-jadval
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
196
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Davolashdan keyin tekshirilgan ayollarda homiladorlik natijalari
Anamnestik
ko’rsatkichlar
Nazorat
guruhi, (n=75)
1 guruh, (n=40)
2 guruh, (n=70)
аbs.
%
аbs.
%
аbs.
%
Davolashdan so'ng
homiladorlik
75
100
38
95
69
98,5
Davolashdan so'ng
homila nuqsoni
0
0
2
5
0
0
Davolashdan so'ng
tug'ruq
75
100
34
85
65
92,85
Homila o'sishdan
to'xtashi
0
0
3
7,5
4
5,71
Muddatdan oldingi
tug'ruq
0
0
5
12,5
***
2
2,85
Gipertenziv buzilishlar
1
1,33
5
12,5
***
2
2,85
Platsentar disfunksiya
0
0
8
20
***
17
24,2
***
NJYBK
0
0
1
2,5
0
0
Eslatma: * - nazorat guruhi ma'lumotlariga nisbatan farqlar muhim (*- P<0,05, * * -
P<0,01,* * - p<0,001)
Xulosa.
Shunday qilib, gipergomosisteinemiya mikrosirkulyatsiyaga bog'liq bo'lgan
homiladorlik
asoratlarining
rivojlanishida
muhim ahamiyatga
ega, bu
homiladorlikning birinchi trimestridagi spontan tushishdan boshlab va gipertenziv
kasalliklar, platsentaning erta ko'chishi va antenatal homila o'limi bilan yakunlanadi.
Folat siklining turli darajalarda buzilishining oqibatlari homilaning tug'ma
nuqsonlariga olib kelishi mumkin. Taqdim etilgan ma'lumotlar genetik moyillik va
boshqa tarkibiy qismlarni hisobga olgan holda folat metabolizmini keyingi tadqiqotlar
zarurligi to'g'risida oqilona xulosadir. Afsuski, homiladorlikning o'zi venoz tromboz
xavfi 5-6 baravar ortadi. Homiladorlik davrida gipergomosisteinemiyaning ta'siri
natijasida to'qimalarda, shu jumladan bachadon devori va platsentada qon trombları
paydo bo'ladi va mikrosirkulyatsiya buziladi, bu homiladorlikning dastlabki
bosqichlarida ham bir qator akusherlik asoratlariga (embrion implantatsiyasi
nuqsonlari, takroriy homila ko’tara olmaslik) va keyingi kechki bosqichlarda (platsenta
disfunksiyasi, homila o'sishidan qolishi, homila o'limi) olib keladi.
Tadqiqotlarimizda biz homilador ayollarga metilfolatni yuborish ko'rsatkichlarni
sifat va miqdoriy jihatdan normallashtirishi, shuningdek, homila nuqsonlari,
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
197
Synapses:
Insights Across the Disciplines
rivojlanmagan homiladorlik va homiladorlikning asoratlari rivojlanish
xavfini sezilarli darajada kamaytirishi mumkinligini ko'rsatdik.
Adabiyotlar ro'yxati
1.
Achiron R, Adamo L, Kassif E. From screening chromosomal anomalies to early
diagnosis of fetal malformations. // Curr Opin Obstet Gynecol. 2020
Apr;32(2):128-133.
2.
Chitayat D, Matsui D, Amitai Y, Kennedy D, Vohra S, Rieder M, Koren G. Folic
acid supplementation for pregnant women and those planning pregnancy: 2015
update. J Clin Pharmacol. 2016 Feb;56(2):170-5.
3.
Dean SV, Lassi ZS, Imam AM, Bhutta ZA. Preconception care: nutritional risks
and interventions. // Reprod Health. 2014 Sep 26;1
4.
Ferrazzi E, Tiso G, Di Martino D. Folic acid versus 5- methyl tetrahydrofolate
supplementation in pregnancy. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2020
Oct;253:312-319.
5.
Impellizzeri P, Nascimben F, Di Fabrizio D, Antonuccio P, Antonelli E, Peri FM,
Calabrese U, Arena S, Romeo C. Pathogenesis of Congenital Malformations:
Possible Role of Oxidative Stress. // Am J Perinatol. 2022 Jun;39(8):816-823.
doi: 10.1055/s-0040-1721081. Epub 2020 Nov 9.
6.
Yangibayeva D.T., Yuldasheva D.Yu., Sadikova D.R., Choriyeva G.Z.,
Sadullayeva U.A. Influence of folate cycle MTHFR gene polymorphism on the
process of fetus development in residens of the republic Uzbekistan. World
Bulletin of public Health Volume 22, May 2023. P 43.
7.
Yangibayeva D.T, Yuldasheva D.Yu., Sadikova D.R., Choriyeva G.Z.,
Sadullayeva U.A. Folat tsikli genlari polimorf variantlarining inson embrional
rivojlanishining dastlabki bosqichlari buzilishiga ta’siri. Вестник ТМА №9,
2022. Стр. 141-143.
