Authors

  • Rustam Xudoyqulov
    Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalari universiteti Bino inshootlari qurilishi kafedrasi mudiri
  • Xilolaxon Sultonova
    Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalari universiteti Arxitektura (turlari bo’yicha) 2-kurs talabasi

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.siad.73137

Keywords:

Tendensiya texnologiyalar

Abstract

Zamonaviy arxitektura XXI asrda ulkan o‘zgarishlarga duch keldi. Yangi texnologiyalar, ekologik talablar va ijtimoiy ehtiyojlar natijasida arxitektura yanada funksional, energiya samarador va estetik jihatdan rivojlangan yo‘nalishga ega bo‘ldi. Bugungi kunda innovatsiyalar, texnologiyalar va ekologik barqarorlik arxitekturaning asosiy tamoyillariga aylangan. Zamonaviy arxitekturaning asosiy jihatlaridan biri – aqlli texnologiyalarni qo‘llashdir. Aqlli binolar sun’iy intellekt, avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari va sensorli tizimlar orqali boshqariladi. Yorug‘lik, isitish, sovutish va xavfsizlik tizimlarini avtomatlashtirish natijasida energiya samaradorligi oshib, qulay yashash sharoitlari yaratiladi. Shuningdek, ushbu texnologiyalar inson hayotini soddalashtirish bilan birga, ekologik ta’sirni kamaytirishga yordam beradi.


background image

SYNAPSES:

Insights Across the Disciplines

ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 2 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024

221

Synapses:

Insights Across the Disciplines

XXI ASR ARXITEKTURASI: INNOVATSIYALAR VA YANGI

TENDENSIYALAR

Xudoyqulov Rustam Quchqorovich

Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalari universiteti

Bino inshootlari qurilishi kafedrasi mudiri

Sultonova Xilolaxon Orifjon qizi

Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalari universiteti

Arxitektura (turlari bo’yicha) 2-kurs talabasi

Anoatatsiya:

Zamonaviy arxitektura XXI asrda ulkan o‘zgarishlarga duch keldi.

Yangi texnologiyalar, ekologik talablar va ijtimoiy ehtiyojlar natijasida arxitektura
yanada funksional, energiya samarador va estetik jihatdan rivojlangan yo‘nalishga ega
bo‘ldi. Bugungi kunda innovatsiyalar, texnologiyalar va ekologik barqarorlik
arxitekturaning asosiy tamoyillariga aylangan. Zamonaviy arxitekturaning asosiy
jihatlaridan biri – aqlli texnologiyalarni qo‘llashdir. Aqlli binolar sun’iy intellekt,
avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari va sensorli tizimlar orqali boshqariladi.
Yorug‘lik, isitish, sovutish va xavfsizlik tizimlarini avtomatlashtirish natijasida
energiya samaradorligi oshib, qulay yashash sharoitlari yaratiladi. Shuningdek, ushbu
texnologiyalar inson hayotini soddalashtirish bilan birga, ekologik ta’sirni
kamaytirishga yordam beradi.

Kalit so’z

: Tendensiya, texnologiyalar, bino, tom, resurslar, global, innovatsiya,

tizim, samaradorlik.

XXI asr arxitekturasining yana bir muhim yo‘nalishi – ekologik barqarorlikdir.

Global ekologik muammolar va resurslar cheklanganligi sababli, zamonaviy
arxitektura ekologik toza materiallardan foydalanishga, yashil energiya manbalarini
qo‘llashga va chiqindilarni qayta ishlashga e’tibor qaratmoqda. Quyosh panellari,
yomg‘ir suvidan foydalanish tizimlari va tabiiy ventilyatsiya tizimlari bugungi
loyihalarning ajralmas qismi bo‘lib qoldi. Yashil tomlar va vertikal bog‘lar shahar
muhitini yaxshilashga, havo sifatini oshirishga va issiqlik muvozanatini saqlashga
xizmat qiladi.

Zamonaviy arxitektura dizayn jihatidan ham yangi tendensiyalarni o‘z ichiga

oladi. Geometrik shakllarning murakkabligi, organik dizayn va parametrik arxitektura
bugungi loyihalarda keng qo‘llanilmoqda. Materiallarning xilma-xilligi va innovatsion
qurilish texnikalari tufayli binolar yanada futuristik ko‘rinishga ega bo‘lmoqda.


background image

SYNAPSES:

Insights Across the Disciplines

ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 2 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024

222

Synapses:

Insights Across the Disciplines

Shuningdek, ko‘p funksiyali inshootlar, transformatsiyalanadigan interyerlar va

modulli qurilish usullari zamonaviy arxitekturaning ajralmas qismiga aylangan. XXI
asr arxitekturasi urbanizatsiya jarayonining tezlashishi bilan shahar infratuzilmasini
optimallashtirishga qaratilgan. Katta shaharlarning zichligi ortib borayotganligi
sababli, ko‘p qavatli yashash joylari, yerosti infratuzilmalari va jamoat transport
tizimlari rivojlanmoqda. Aqlli shaharlar konsepsiyasi aholi zich joylashgan hududlarda
samarali infratuzilma yaratishga yordam bermoqda. Ma’lumotlar tahlili, IoT (Internet
of Things) texnologiyalari va raqamli boshqaruv tizimlari shahar muhitini qulay va
xavfsiz qilish uchun ishlatilmoqda.

Shuningdek, XXI asrda madaniy va tarixiy merosni saqlash ham muhim

yo‘nalishlardan biri bo‘lib qolmoqda. Restavratsiya va rekonstruksiya loyihalari tarixiy
binolarni zamonaviy arxitektura tamoyillari bilan uyg‘unlashtirish imkonini beradi.
Eski va yangi arxitektura uyg‘unligi shaharlarda o‘ziga xos muhit yaratib, madaniy
boyliklarni kelgusi avlodlarga yetkazish imkonini beradi.

Xulosa

XXI asr arxitekturasi innovatsiyalar, ekologik barqarorlik va texnologik

taraqqiyot bilan chambarchas bog‘liq. Aqlli texnologiyalar, yashil energiya, zamonaviy
dizayn tamoyillari va shahar infratuzilmasining rivojlanishi arxitekturaning yangi
bosqichini shakllantirmoqda. Kelajakda bu yo‘nalish yanada rivojlanib, inson hayoti
uchun qulay, xavfsiz va ekologik muvozanatli yashash makonlarini yaratishga xizmat
qiladi.

References

Бахриев, И. И., Ганиева, Н. Х., Хасанова, М. А., & Усманов, М. С. (2019). ЧАСТОТА ПОВРЕЖДЕНИЙ ПРИ СОЧЕТАННОЙ ТРАВМЕ, ИХ ОСЛОЖНЕНИЕ, ИСХОДЫ И ОСНОВНЫЕ ПРИЧИНЫ СМЕРТИ. In От фундаментальных знаний к тонкому владению скальпелем (pp. 31-33).

Бахриев, И. И., Ганиева, Н. Х., & Ахмедов, З. Х. (2019). МОРФОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ПОЧЕК ПРИ ОСТРОЙ ГАШИШНОЙ ИНТОКСИКАЦИИ. In От фундаментальных знаний к тонкому владению скальпелем (pp. 28-31).

Ганиева, Н. Х., & Бахриев, И. И. (2024). ОРБИТАЛ ЖАРОҲАТЛАРНИНГ ОҒИРЛИК ДАРАЖАСИНИ БАҲОЛАШДА СУД-ТИББИЙ ЁНДАШУВ. Журнал гуманитарных и естественных наук, (11 [2]), 272-275.

Allaberganov, D., & Zubtiyev, S. (2023). Specific Pathomorphology Of Liver Tissue In Neonatal Sepsis. Talqin va tadqiqotlar, 1(7).

AXMEDOVA, G., ZARIPOV, B., & ZUBTIYEV, S. (2024). Covid-19dan Tiklanish Davrida Qondagi Metabolizm Ko ‘Rsatchilarining O ‘Ziga Xosligi.

AXMEDOVA, G., ZARIPOV, B., & ZUBTIYEV, S. (2024). COVID-19DAN TIKLANISH DAVRIDA QONDAGI METABOLIZM KO ‘RSATCHILARINING O ‘ZIGA XOSLIGI. News of the NUUz, 3(3.1. 1), 39-42.

ZARIPOV, B., UMMATQULOVA, S., AXMEDOVA, G., & ZUBTIYEV, S. (2024). Kalamushlarda Eksperimental Kron Kasalligining Gistologik Xususiyatlari.

Зубтиев, С. У. (2024). МОРФОЛОГИЯ ТИМУСА У НОВОРОЖДЁННЫХ С РЕСПИРАТОРНЫМ ДИСТРЕСС-СИНДРОМОМ (РДС).

Zubtiyev, S. U., Akhmedova, G. B., & Zaripov, B. (2024). Physiological Characteristics in Patients Following Severe COVID-19 Recovery.

Зубтиев, С. (2025). ПАТОМОРФОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА НАДПОЧЕЧНОКОВ ПРИ РЕСПИРАТОРНОМ ДИСТРЕСС-СИНДРОМЕ У ГЛУБОКОНЕДОНОШЕННЫХ НОВОРОЖДЕННЫХ. Международный журнал научной педиатрии, 4(1), 782-784.

Атаджанова, Б. Т. (2022). СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДИКИ ПРЕПОДАВАНИЯ РУССКОГО ЯЗЫКА СТУДЕНТАМ ТЕХНИЧЕСКОГО ВУЗА. EDITORIAL BOARD, 407.

Tulkinovna, A. B. (2022). THE ROLE OF INDEPENDENT WORK AND ITS REGULATION IN A TECHNICAL UNIVERSITY (IN RUSSIAN LANGUAGE CLASSES). Gospodarka i Innowacje., 23, 137-141.

Tulkinovna, A. B. (2021). Problems Of The Formation Of Professional Competence Of Students Of A Technical University In The Study Of Foreign Languages And Ways To Solve Them. The American Journal of Social Science and Education Innovations, 3(12), 43-50.

Атаджанова, Б. Т. (2021). ДИДАКТИЧЕСКИЕ ФУНКЦИИ МЕДИАСРЕДСТВ И ИХ ИСПОЛЬЗОВАНИЕ В ФИЛОЛОГИЧЕСКОМ ОБРАЗОВАНИИ.

Попов, А. Н., & Ежова, Т. В. (2017). Формирование профессионально-коммуникативной культуры будущего инженера средствами учебного дискурса.

Атаджанова, Б. Т. (2020). Научный текст как источник обогащения профессиональной речи. Вестник педагогики: наука и практика, (51), 70-71.

Kuchkarova, N. M., & Atadjanova, B. T. (2020). Development of the economic culture of future primary school teachers based on an integrated approach. Journal of Critical Reviews, 7(6), 1134-1137.

Атаджанова, Б. Т. (2019). Формирование коммуникативной компетенции на уроках русского языка. Достижения науки и образования, (8-3 (49)), 99-101.

Атаджанова, Б. Т. (2019). Формирование профессионально-коммуникативной компетенции будущего специалиста. Вестник науки и образования, (19-2 (73)), 47-49.

Атаджанова, Б. Т. (2018). Развитие профессиональной компетентности у студентов как важнейшая задача высшей школы. Достижения науки и образования, (17 (39)), 46-47.

Shaymardanova, M. A., Toshmamatov, O. A., Khodjamkulov, S. Z., & Nomozov, A. K. (2025). STATE OF STUDY OF THE PROCESSES OF OBTAINING MONOCALCIUM AND MONOPOTASIUM PHOSPHATE. Medicine, pedagogy and technology: theory and practice, 3(1), 595-605.

Munira, X., Samariddin, E., Hilola, A., Jahongir, A., Murodjon, J. R., & Shahzoda, M. (2024). THE PROCESS OF CRUSHING AND MIXING SYLVINITE ORES. Universum: технические науки, 10(12 (129)), 32-37.

Жалолова, Г. С., Шукуров, Ф. И., Жўраева, А. Ж., Юлдашева, М. А., & Абдиева, М. О. (2024). РОЛЬ ЦИТОКИНОВ В ПАТОГЕНЕЗЕ НАРУШЕНИЙ ИМПЛАНТАЦИИ У ЖЕНЩИН С БЕСПЛОДИЕМ, СВЯЗАННЫХ С ДИСФУНКЦИЕЙ ЭНДОМЕТРИЯ. Eurasian Journal of Medical and Natural Sciences, 4(12), 224-235.

Abdieva, M. O., & Saidjalilova, D. D. (2019). The Effect of Combined Oral Contraceptives on the Bone Mineral Density in Perimenopausal Women.

Abdieva, M., Saidjalilova, D., & Asilova, S. (2017). CALCIUM INTAKE AND RISK OF FRACTURE DURING THE PREMENOPAUSE PERIODS. In International Scientific and Practical Conference World science (Vol. 4, No. 12, pp. 34-34). ROST.

Саиджалилова, Д. Д., & Абдиева, М. О. (2017). СОСТОЯНИЕ МИНЕРАЛЬНОЙ ПЛОТНОСТИ КОСТИ У ЖЕНЩИН ПОСЛЕ ФАРМАКОЛОГИЧЕСКИ ОБУСЛОВЛЕННОГО ДЕФИЦИТА ЭСТРОГЕНОВ. МИНИСТЕРСТВО ЗДРАВООХРАНЕНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН РЕСПУБЛИКАНСКИЙ СПЕЦИАЛИЗИРОВАННЫЙ НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКИЙ МЕДИЦИНСКИЙ ЦЕНТР АКУШЕРСТВА И ГИНЕКОЛОГИИ АССОЦИАЦИЯ ВРАЧЕЙ ЧАСТНОЙ ПРАКТИКИ УЗБЕКИСТАНА КЛИНИКА «MAHLIYO-SHIFO» & V «MAHLIYO-SHIFO» & V, 121.

Chitosan, A. M., & Embryotoxicity, R. DEVELOPMENT OF TOXICOLOGICAL EFFECTS ON THE REPRODUCTIVE SYSTEM AND EXPERIMENTAL STUDY OF THE USE OF CHITOSAN AND MODIFIED CHITOSAN IN OSTEOPOROSIS.

Akimbekov, N. S., Digel, I., Abdieva, G. Z., Mansurov, Z. A., & Zhubanova, A. A. (2014). Wound healing activity of heterogeneous composites on the basis of carbonized material. Journal of Biotechnology, 185, S103.

Akimbekov, N. S., Sagynova, A. K., Tastambek, K. T., Abdieva, G. Z., Kaiyrmanova, G. K., & Zhubanova, A. A. (2014). Использование куриных эмбрионов в качестве модели в экспериментах по изучению пирогенной активности эндотоксина. Тауық эмбриондарын эндотоксиннің пирогенді активтілігін зерттеу тәжірибелерінде модель ретінде қолдану. Вестник КазНУ. Серия биологическая, 62(3), 76-86.

Abdieva, G. Z., Akimbekov, N. S., Abay, G. K., Zhusipova, D. A., Zhubanova, A. A., Kayrmanova, G. K., & Ualieva, P. S. (2013). Фитоэкстракттар және олармен функционализацияланған карбонизделген сорбенттің антимикробтық қасиетін зерттеу. Исследование антимикробных свойств фитоэкстрактов и функционализированных экстрактами карбонизированной рисовой шелухи. Вестник КазНУ. Серия биологическая, 57(1), 118-123.

Abdieva, G. Z., Zhubanova, A. A., Akimbekov, N. S., Kaiyrmanova, G. K., Ualieva, P. S., Abay, G. K., & Zhusipova, D. A. (2013). Фитоэкстракттармен функционализацияланған энтеросорбенттердің Salmonella typhimurium 59-60 штамы қатысындағы антибактериялық қасиеттерін in vivo жағдайында зерттеу. Исследование антибактериальных свойств энтеросорбентов функционализированных фитоэкстрактам. Вестник КазНУ. Серия биологическая, 59(3/2), 3-7.

Akimbekov, N. S., Kirbaeva, D. K., Zayadan, B. K., Saviskaya, I. S., Tastambek, K. T., Abdieva, G. Z., & Zhubanova, A. A. (2013). Влияние гетерогенного биокомпозита на основе карбонизованной рисовой шелухи и клеток микроводоросли Spirulina platensis на микробоценоз кишечника крыс. Карбонизделген күріш қауызы мен Spirulina platensis микробалдырының клеткасы негізіндегі гетерогенді био. Вестник КазНУ. Серия биологическая, 59(3/1), 17-20.

Malik, A. M., Abdieva, G. Z., Ualieva, P. S., Zhubanova, A. A., & Temiz Artmann, A. CКPИНИНГ МИКPOOPГAНИЗМOВ-ДECТPУКТOPOВ XЛOРOPГAНИЧECКИX ЗAГPЯЗНИТEЛEЙ. Eurasian Journal of Ecology, 61(4), 61-71.