O‘zbekiston respublikasida transport sohasini boshqarishning huquqiy asoslarining yaratilishi

CC BY f
36-42
0
0
Поделиться
Алихонов, Б. (2024). O‘zbekiston respublikasida transport sohasini boshqarishning huquqiy asoslarining yaratilishi . Устойчивое развитие и наука: новые исследования для новых решений, 1(1), 36–42. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/sustainability-and-science/article/view/32556
Бехзод Алихонов, Ташкентский государственный юридический университет
Магистрант.
0
Цитаты
Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

O'zbekistonda transport sohasi 1990 yillarda endi rivojlanish pallasida bo'lgan, O'zbekistonning ilk mustaqillik yillarida bu ko'rsatkichlar saqlanib turdan. 2000-yillardan boshlab havo transportida, transporting boshqa sohalarida tub islohotlar o'tkazila boshlangan. Ayniqsa temir-yo'l sohasida katta o'zgarishlar amalga oshirildi yangi Toshkent-Samarqand tezyurar temir yo'li qurilishini misol qilib olish mumkin [1]. 2019-yilgi ma’lumotlarga ko'ra O'zbekistonda jami bo'lim temir yo'llarning umumiy uzunligi 7400 km dan ortiqni tashkil etadi va bu uzunlikdagi temir yo'llarning 1300 kmga yaqin qismi elektrlashtirilgan hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi ko'p tarmoqli temir yo'l lineasini deyarli barcha tarmoqlari Toshkent shahri bilan bog'langan. O'zbekiston temir yo'l tizimida O'rta Osiyodagi qo'shni davlatlar bilan temir yo'l aloqa yo'nalishlari bog'langan. Jumladan, Qozog'iston, Qirg'iziston, Afg'oniston, Tojikiston, Turkmaniston bilan temir yo'l aloqa linealari mavjud.


background image

«Устойчивое развитие и наука:

новые исследования для новых решений»

36

O‘ZBEKISTON RESPUBLI

KASIDA TRANSPORT SOHASINI

BOSHQARISHNING HUQUQIY ASOSLARINING YARATILISHI

Bexzod Alixonov

Toshkent davlat yuridik universiteti magistratura talabasi

O‘zbekistonda transport sohasi 1990 yillarda endi rivojlanish pall

asida

bo‘lgan, O‘zbekistonning ilk mustaqillik yillarida bu ko‘rsatkichlar saqlanib

turdan. 2000-yillardan boshlab havo transportida, transportning boshqa

sohalarida tub islohotlar o‘tkazila boshlangan. Ayniqsa temir

-

yo‘l sohasida katta

o‘zgarishlar amalga

oshirildi yangi Toshkent-

Samarqand tezyurar temir yo‘li

qurilishini misol qilib olish mumkin [1]. 2019-

yilgi ma’lumotlarga ko‘ra

O‘zbekistonda jami bo‘lim temir yo‘llarning umumiy uzunligi 7400 km dan ortiqni

tashkil etadi va bu uzunlikdagi temir yo‘llarn

ing 1300 kmga yaqin qismi

elektrlashtirilgan hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi ko‘p tarmoqli temir yo‘l

lineasini deyarli barcha tarmoqlari Toshkent shahri bilan bog‘langan. O‘zbekiston

temir yo‘l tizimida O‘rta Osiyodagi qo‘shni davlatlar bilan temir yo‘l aloqa

yo‘nalishlari bog‘langan. Jumladan, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Afg‘oniston,
Tojikiston, Turkmaniston bilan temir yo‘l aloqa linealari mavjud.

O‘zbekiston temir

-

yo‘l linealari tarixidagi katta voqealardan biri Toshkent

-

Samarqand tezyurar temir yo

‘li qurilishi va ochilishi bo‘lgan.Mazkur tezyurar

temir yo‘l lineasi 2011

-

yili foydalanishga topshirilgan. O‘zbekiston temir yo‘llari

aksiyadorlik kompaniyasi asosiy kompaniya hisoblanadi. Yevropaning ko‘pgina

shaharlari bilan temir yo‘l aloqalari mavjud,

masalan, Moskva, Kiyev, Ufa,

Chelyabinsk, Penza, San Peterburg. Qozog‘istonning Olmota shahri orqali Xitoy

Xalq Respublikasiga ham o‘tish imkoni mavjud. Toshkent

-

Samarqand temir yo’l

lineasi bu Toshkent shahri va Samarqand shahrini bir biri bilan bog‘lovc

hi

tezyurar va zamonaviy temir yo’l lineasi hisoblanadi.

Temir yo’lning umumiy uzunligi 344 km ga teng va u deyarli yangidan

qurilgan. Asosiy qismi O‘zbekistonning 4 ta viloyati hududidan o‘tadi bular:

Toshkent, Jizzax, Sirdaryo va Samarqand.

Butemiryo’lli

niyasida Ispaniyaning Talgo kompaniyasida ishlab chiqarilgan

yangi va zamonaviy qiyofadagi „Afrosiyob“ poyezdi qatnovlarni amalga oshiradi.

Har kuni yo‘lovchilar uchun qatnovlar mavjud hisoblanadi. Umumiy hisobda olib

qaraganda jami bo‘lib umumiy uzunligi

400 metr keladigan 4 ta 110 metrli

ko‘priklar qurilgan ular birinchi marta kanallar ustidan qirilgan O‘zbekistonda.

Ko‘piriklar eng yuqori 200 km/soat tezlikgacha bo‘lgan poyezdlarni o‘tkazish

uchun moslashtirilgan. Butun bir temir yo‘l bo‘ylab yuqori kuch

lanishli elektr

simlari o‘tkazilgan ular elektropoyezdni harakatga keltirish uchun xizmat qiladi.

Inshoatning uzunligi bo‘ylab harakatlanuvchi texnikalar eng yuqori 250 km/soat

tezlikda harakatlanishi uchun temir yo‘l juda tekis qurilgan va yangi signal


background image

«Устойчивое развитие и наука:

новые исследования для новых решений»

37

qu

rilmalari aloqa vositalari olib kelingan. Liniyaning qurilishida temir yo‘lning

xavfsiz bo‘lishiga katta ahamiyat berilgan, oldin bo‘lgan 409 ta sun’iy bino va

inshootlar va 154 ta ko‘prikning holatlari qayta tekshirildi va ta’mirdan chiqarildi,

mavjud bek

atlar ta’mirdan chiqarildi yangilari esa qurildi. Loyihaga muofiq temir

yo‘l bo‘ylab 142 metr keladigan tunelga o‘xshash temir yo‘l ko‘prik, 62,2 km

bo‘lgan butunlay yangi temir yo‘l bo‘lagi va 56,5 km ga teng ikkilamchi yo‘llar, 189

ta notabiiy inshootlar

, qurilib bitkazilgan, suv o‘tkazish quvirlari soni esa 148 ta

ga yetadi. Hammasi bo‘lib 65 ta qiyin yechimli hisoblangan texnik inshootlar

qayta qurildi va kapital ta’mirdan chiqarildi, masalan: gaz quvirlarini 10 tasi qayta
ta’mirlandi va 6 ta yo‘l bog‘lanish bo‘limlarini ham misol qilib olsa bo‘ladi.

Qatnovlarning xavfsizligini va uzluksizligini ta’minlash maqsadida butun bir

yo‘nalish bo‘ylab temir yo‘lning ikki tomoniga bedon poydevorli metall bilan

qoplangan to‘siqlar o‘rnatilgan ularing umumiy uzunli

gi 684 km ni tashki letadi.

Yo‘lovchilarga qulaylik yaratish maqsadida Toshkentdagi va Samarqanddagi

yo‘lovchilarni qabul qilish va jo‘natish stansiyalari qayta ta’mirdan chiqarilgan.

Afrosiyob tezyurar poezdi eng yuqori tezligi 250 km/soat deb hisoblanadi

va u Ispaniyaning 'PATENTES TALGO S.L' kompaniyasi tomonidan ishlab

chiqarilgan. 22-iyul kuni birinchi marta Toshkentga olib kelingan va 2011-yili

Toshkent

—Samarqand yo‘nalishi bo‘ylab o‘z yo‘nalishini boshlagan.

Elektropoezdda ikkita harakatlantiruvchi l

okomotiv va 9 ta yo‘lovchi vagoni

mavjud bo‘lib, shu jumladan 1 ta restoran ham kiradi. Afrosiyob poezdining

zamonaviy va yuqori texnologiyalar bilan ishlab chiqilgan dizayni uni yo‘lda

og‘ishmay yuqori tezlikda harakatlanish imkonini beradi, aerodinamik o

ld qismi

esa unga zamonaviy ko‘rinishni ta'minlaydi. Poezdning umumiy uzunligi 157

metrni, balandligi esa 4 metrni tashkil etadi. Yumshoq o‘rindiqlar va axborot bilan

tanishtiruvchi monitorlar poezdning barcha vagonlariga o‘rnatilgan. Maxsus

kiyim ilgich m

oslamalari vagonlarga o‘rnatilgan bo‘lib, cheklangan

imkoniyatlarga ega yo‘lovchilar uchun keng qulayliklar mavjud: ularning poezd

ichida qulay harakatlanishlari uchun poezdning pastki qismi tekis qilib ishlangan
va nogironlar aravachasini joylashtirish imkoniyatini beradi. Poezdning maxsus

joylari (VIP), birinchi va ikkinchi klasslari yo‘lovchilarga xizmat qiladi. Poezdga

jami bo‘lib 257 kishi sig‘adi, u o‘rtacha tezlikda harakatlanganda 2 soat ichida

Toshkentdan Samarqandga yetib borishi mumkin. Bunday yo

‘nalishda poezd

uchta yo‘l bo‘limidan o‘tadi: Toshkent—

Yangiyer, Yangiyer

Dashtobod va

Dashtobod

—Samarqand yo‘l bo‘limlari. Poezd eng yuqori tezligiga Yangiyer

-

Dashtobod yo‘l bo‘lmidagina erisha oladi."

Toshkent shahrida joylashgan Toshkent metrosi Markaziy Osiyodagi

yagona metro tizimi hisoblanadi. Unda jami 21 ta bekat mavjud.

O‘zbekiston Respublikasi hududida 2005

-yilgi ma'lumotlarga muvofiq

84,000 km yo‘llar mavjud, ularning 72 km qismi yangi tekis asfalt bilan qoplangan.

Bu yo‘llarning asosiy qismi Tos

hkent shahri tashqarisida va viloyatlarda

joylashgan. Qamchiq dovonining balandligi 3000 metrga boradi va unda yengil va


background image

«Устойчивое развитие и наука:

новые исследования для новых решений»

38

og‘ir yuk mashinalari bemalol harakatlanishi mumkin. Toshkent shahrini

Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari bilan bog‘laydigan muhim

avtomobil

yo‘li 2006

-

yilda ta'mirdan chiqqan va yo‘lning eni kengaytirilgan. Toshkent

shahrini o‘rab turgan Toshkent katta halqa yo‘li uzunligi 70 kmni tashkil etadi va

u doimiy tarzda ta'mirlanib turadi. Toshkent va Samarqandni bog‘lab turadigan

Toshkent-

Samarqand katta avtomobil yo‘li 4 bo‘lakli tekis yo‘llardan biri

hisoblanadi va uning uzunligi 300 kmni tashkil etadi. O‘zbekistonda dengizga

chiqish uchun ikki mamlakatning chegarasidan o‘tish kerak bo‘lgani sababli

O‘zbekistonda portlar yo‘q. Asosiy suv yo‘llari Amudaryo orqali amalga oshiriladi
va O‘zbekistonda jami suv yo‘llarining umumiy uzunligi 1100 kmni tashkil etadi.

Oʻzbekiston havo yoʻllari aviakompaniyasi bugungi kunda kelib dunyoning

deyarli barcha yirik shaharlari bilan oʻz havo yoʻnalishlarini yoʻlga qoʻygan.

Oʻzbekistonda jami boʻlib 54 ta aeroport mavjud va ularning 10 ga yaqin aeroporti

3000 m dan oshiq boʻlgan uchish qoʻnish maydoniga ega. Toshkent xalqaro

aeroporti Oʻzbekistondagi eng katta aeroport hisoblanadi va Yevropaning,

Osiyoning v

a Amerikaning katta shaharlari bilan toʻgʻridan toʻgʻri parvozlarni

amalga oshiradi. Dunyoda ilk marotaba relsli yo’llarga o’xshash yo’laklar bundan

400 yil avval Vavilonda paydo bo’la boshladi. U paytlar tosh yo’laklarda arava

g’ildiraklarini yo’naltiruvc

hi chuqurchalar qazilar edi. Chet davlatlarda birinchi

marta XVII

–XVIII asrlarda ko’mir konlarida va shaxtalarda ot yordamida

harakatlanuvchi temir yo’l izlari dastlab tosh plitalar va yog’ochlardan tashkil

topgan bo’lib, vaqt o’tishi bilan tashiladigan yuklarning hajmi va og’irligi

ortganligi sababli iste’molchilar talabini qondira olmadi. Ishlab chiqarishning

jadal rivojlanishi natijasida kelajakda yog’ochlarning yedirilishini

kamaytirish maqsadida temir yo’l izlariga cho’yan va toblangan metall plastina

qoplash g’oyasi paydo bo’ladi. Keyinchalik ularning rivojlanishi natijasida temir

yo’llarda gardishli g’ildiraklardan foydalanish imkoniyati yaratildi.

XIX asr boshlarida paravozlar paydo bo’lishi bilan to

blangan relslar,

keyinchalik esa izlarga tushadigan og’ir vaznlarga bardoshli po’lat ishlab chiqildi.

Hozirgi kunga qadar temir yo’l transportida temir yo’l izlari hamda ularni tutib

turuvchi shpallar va mahkamlash vositalari ularga tushadigan bosimniqabul

qiluvchi va xavfsiz o’tkazib yuboruvchi element hisoblanadi. 1804

-yilda ingliz

muhandisi Richard Trevitik relsda yuruvchi ilk bug’ poyezdini sinovdan o’tkazdi.

Oradan 21 yil o’tgach 1825

-yili 27

sentabrda Jorj va Robert Stefensonlar

jahondagi ilk

yo’lovchi temir yo’l liniyasini ochdilar. Angliyalik Dj.Stefenson

1814-

yilda o’zining ,,Blyuxer” nomli birinchi paravozini yaratib, parovoz

quruvchi zavodiga asos soldi. Keyinchalik esa Angliyadan keyin temir yo’llar

dunyoning boshqa davlatlarida ham qurila boshlandi. Shu jumladan 1830-yil

AQSH, 1832-yil Fransiya, 1835-yil Germaniya va Belgiyada, 1837-yil Rossiya kabi

bir qator davlatlarga ham temir yo’l transporti kirib bordi. O’sha davrda qurilish

sohasining boshqa yetakchi tajribalari ham

temir yo’l qurilishida qo’llanila

boshladi. Ular asosan temir yo’l transporti uchun barpo etiladigan ko’priklar,


background image

«Устойчивое развитие и наука:

новые исследования для новых решений»

39

tonnellar, ko’chkilardan himoyalovchi devorlar qurilishida qo’llanila boshladi.

Keyingi davrda temir yo’llar qurilish ishlari davriy o’zgarishlar bilan davom

etdi. XIX asrning 60-80-

yillari mobaynida temir yo’llarda tezkor rivojlanish

davri kuzatildi. 1891-

yildan Buyuk Sibirdan temir yo’li jadal qurila boshlandi va

Rossiyaning iqtisodiy taraqqiyotida katta o’zgarishlarga sabab bo’ldi. Xususan,

Rossiya mintaqasida temir yo’l transport sohasi jadal rivojlanib bordi. Ural

zavodchilari Demidovlar qo’lida ishlagan Nijniy Tagil zavodi mexanigi ota –o’g’il

E.A.Cherepanov va M.E.Cherepanovlar Rossiyada birinchi paravoz va birinchi

temir yo’lni 1834

-yil avgustida Nijniy Tagil metallurgiya zavodida qurib ishga

tushirdilar.Markaziy Osiyo mintaqasida temir yo’l transportining ahamiyati juda

beqiyos. Chunku temir yo’l transporti mintaqada eng arzon va ekologik toza

transport tur

i sanaladi [3]. Hozirgi kunda Markaziy Osiyo temir yo’llarining

uzunligi 22000 kmga yetdi.

Markaziy Osiyoda hozirgi kunda eng yirik va eng ko’p foydalaniladigan

temir yo’llar tizimiga ega davlat bu Qozog’iston Respublikasi hisoblanadi. Uning

temir yo’llar tarmog’i hissasiga mintaqadagi temir yo’llarning 66 %i va barcha

yuk tashishlarning 84 %i to’g’ri keladi. Mintaqadagi temir yo’llarning qariyb 18 %

qismi O’zbekiston Respublikasi hududidan o’tadi va barcha tashishlarning qariyb

11 %i mamlakatimiz hissa

siga to’g’ri keladi. Turkmaniston Respublikasi

taxminan 12 % mintaqaviy temir yo’llarga egalik qiladi va barcha tashishlarning

4 %ini ta’minlab beradi. 1993

-yilda Belgiya poytaxti Brusselda Ozarbayjon

Respublikasi, Armaniston Respublikasi, Gruziya

Respublikasi, Qozog’iston

hamda Qirg’iziston Respublikalari, Tojikiston va Turkmaniston Respublikalari,

O’zbekiston Respublikasi kabi mamlakatlar ishtirokida Bryussel deklaratsiyasi

qabul qilindi. Mazkur hujjat Yevropadan Qora dengiz, Kavkaz, Kaspiy dengizi

orqali o’tib, Markaziy Osiyo mamlakatlariga chiqish bo’yicha transport yo’lagini

rivojlantirish maqsadida Yevropa Ittifoqi tomonidan moliyalashtirilgan

TRASEKA texnik ko’makbo’yicha mintaqalararo dasturining amalga

oshirilishini boshlab berdi. Transportning barcha sohalarida elektr energiyasing

o’rni beqiyosdir. Shunday ekan temir yo’llarda ham elektr energiyasi o’zgacha

ahamiyat kasb etadi.1971-

yilda O’zbekiston Respublikasi temir yo’llar

tarmoqlarini doimiy elektr toki asosida elektrlashtirish ishlari boshlab yuborildi.

1994-yil 7-

noyabrda O’rta Osiyo temir yo’llari bazasida ,,O’zbekiston temir

yo’llari “ davlat aksionerlik temir yo’l kompaniyasi tashkil etildi.Shundan so’ng

O’zbekiston Respublikasida temir yo’l transport

sohasi asta

sekinlik bilan

rivojlanib bordi. 1996-yilda Markaziy Osiyo mamlakatlaridan Eron va Turkiya

hududlari orqali dunyo bozoriga chiqish imkonini beradigan yangi TRANSOSIYO

yo’lagi Tejon –

Seraxs

–Mashhad temir yo’li ochildi. So’ngi yillarda

Markaziy

Osiyoda o’zaro ishonch va do’stona muhit sharoitida transport loyihalarini
ro’yobga chiqarish bo’yicha amaliy choralar ko’rilmoqda. Buning yaqqol isboti

sifatida 2016-yil 22-iyun kuni Angren

–Pop temir yo’li ochildi.


background image

«Устойчивое развитие и наука:

новые исследования для новых решений»

40

Ushbu yo’nalish

Xitoy

Markaziy Osiyo

–Yevropa temir yo’lining muhim

bo’g’ini sifatida Xitoydan Markaziy Osiyo va Janubiy Osiyo mamlakatlariga eng

qisqa yo’l orqali chiqishni ta’minlaydi va O’zbekiston iqtisodiyotini

rivojlantirishga xizmat qiladi. 2017-yil mart oyida Toshkent

–Olmaota yo’nalishi

bo’ylab tezyurar poyezdlar harakati yo’lga qo’yildi. Qolaversa, o’sha yili

Amudaryo daryosi orqali o’tadigan Turkmanobod –Forob yangi temir yo’l

ko’prigi ochildi. Bu yuk tashish hajmini 2.5 barovar oshirish imkoni

ni berdi.

Amudaryo orqali o’tadigan ko’priklar yuk oqimlarini Osiyo va Tinch okeani

mintaqasi, Janubiy Osiyo davlatlaridan Kaspiy dengizi, undan keyin Qora dengiz

va O’rtayer dengizi mintaqasi, Yevropa, Kavkazorti, Yaqin va O’rta Sharq

mamlakatlariga to’g’ridan –to’g’ri olib chiqish imkonini beradi. 2017

-

yil temir yo’l

transporti sohasiga samarali yil keldi desak mubolag’a bo’lmaydi. Chunki o’sha yil

mart oyida G’alaba –

Amuzang

–Xoshadi temir yo’l liniyasi ishga tushirildi. Bu

tranzit yuklarni tashishni ri

vojlantirishda muhim rol o’ynaydi. 2010

-yil

O’zbekiston Respublikasi Afg’onistonda “Hayraton –

Mozori-

Sharif” yo’nalishi

bo’yicha temir yo’lini qurib, foydalanishga topshirdi. Bu esa Afg’oniston

iqtisodiyotini rivojlantirishga katta hissa qo’shadi.

Hozirgi kunda bunyod

etilayotgan loyiha qiymati qariyb 4

–5 mlrd. dollarlik , “Termiz –

Mozori-Sharif

Qobul

–Peshovar”temir yo’l liniyasi qaysidir ma’noda bu ishlarning davomchisi

desak mubolag’a bo’lmaydi. O’zbekiston temir yo’llarining bunday yir

ik

loyihalaridan yana biri sifatida 2016-yil xitoyliklar bilan hamkorlikda qurib

bitkazilgan Qamchiq dovonidagi 19.6 kmlik tunnelni ham misol qilib,

ko’rsatishimiz mumkin. Ushbu tunnel yo’l qurilishi sohasida murakkabligi

jihatidan kuchli 10 talikdagi loyihalar ichida turadi. 2022 yil sentabr oyida

Samarqand shahrida bo’lib o’tgan Shanxay hamkorlik tashkilotining navbatdagi

sammitida “Xitoy –Qirg’iziston –O’zbekiston” temir yo’lining qurilish loyihasi

bo’yicha kelishuv imzolandi. Bu temir yo’l liniyasi sharq va g’arbni o’zaro bir –

biriga bog’lovchi yo’l sifatida e’tirof etiladi.

Mazkur temir yo’l qurilishi butun Markaziy Osiyo mintaqasining transport

va tranzit salohiyatini yanada oshiradi. Magistral Xitoy, Qirg’iziston va

O’zbekiston Respublika

larini Kaspiy dengizi portlari va undan keyin Yevropa

bilan, kelajakda esa Transafg’on temir yo’li orqali Pokiston portlari bilan

bog’lanishi mumkin. Hozirgi kunda O’zbekiston xalqaro temir yo’l yo’nalishlarini

ham yo’lga qo’ygan. Bular O’zbekiston –Qozog’

iston, Tojikiston

–O’zbekiston –

Qozog’iston –Rossiya va O’zbekiston –

Rossiya kabi bir qator mamlakatlar bilan

o’zaro qatnovlardir. Bularning barchasi xalqaro temir yo’l tarmoqlariga misol

bo’la oladi.

Xalqaro temir yo’l tarmoqlari faqatgina yo’lovchi tashish bilan cheklanib

qolmasdan, balki, xalqaro yuk tashuvlari hamda transport lostikasi sohasini

ham o’z ichiga qamrab oladi. Hozirgi kunda Markaziy Osiyo mamlakatlari

iqtisodiyotini rivojlantirishda temir yo’l

transportida yuk tashuvlari alohida

o’rin tutadi. Masalan, neft mahsulotlarini tashishda, import –

eksport qilishda eng


background image

«Устойчивое развитие и наука:

новые исследования для новых решений»

41

arzon va xavfsiz transport turi temir yo’l transportidir. Bu transport turi shu bilan

birga sanoatning boshqa sohalarida ham ichki va xalqaro tashuvlarning asosini

tashkil qiladi. Bugungi kunda mamlakatimizda Ardena Transport, FayzGo

Logistics Company, Accel

–Trans, Ahlers Logistics, Atlas Logistics kabi ko’plab

bir qator logistic kompaniyalar faoliyat yuritishmoqda.O’zbekiston temir yo’l

transport sohasida faqat temir yo’l qurish bilan cheklanib qolmadi. Balki, yangi

lokomotivlarni ham xarid qila boshladi. Bu ishlar 2011-yilning 26-avgustida

Toshkent va Samarqand shaharlari o’rtasida “Afrosiyob” elektr poyezdlari

yo’lga qo’yilganligi bilan boshlandi. Afrosiyob poyezdini O’zbekiston

Ispaniyaning Talgo kompaniyasidan xarid qiladi. Hozirgi kunda

mamlakatimizning ko’plab shaharlariga Afrosiyob poyezdlari yo’lga qo’yilmoqda.

Bu poyezd maxsus yo’llarda tezligini

365 km/soatgacha chiqara oladi. Talgo 350

lokomotivi dunyoning eng tezkor poyezdlari orasida hozircha 9-

o’rinda

turibdi.

Hozirgi kunda O’zbekistondagi temir yo’l transportining barcha temir yo’l

tarmoqlari 6ta mintaqaviy temir yo’l uzellari

unitar korxonalariga birlashgan.

Bular Toshkent, Qo’qon, Buxoro, Qo’ng’irot, Qarshi va Termiz MTU kabi

korxonalardan iborat.

Temir yo’l transporti qonunchiligini va texnik jihatdan tartibga solish

sohasidagi siyosatni uyg’unlashtirish bo’yicha keyingi is

hlar jalb qilingan sifat va

metrologik idoralar bilan birgalikda, davlatning qo’llab –

quvvatlashi asosida

amalga oshiriladi. Temir yo’l transportining asosiy vositalarini texnik

rivojlantirish sur’atlarining pasayishi ularning ishonchliligini pa

saytiradi va

yuk tashish sifati parametrlari o’rtasidagi nomuvofiqlik va transport bozorida

temir yo’l transportining raqobatbardoshligini pasaytiradi.

Mijozlar transport xizmatlarining samaradorligi, sifati va shunga muvofiq

raqobatbardoshlik

ko’p jihatdan transport jarayonlarining sifati va texnik

vositalarning ishonchliligi bilan belgilanadi. Hozirgi kunda temir yo’l transport

sohasida sifat darajasi va metrologik xizmat ko’rsatish samaradorligini
yaxshilashga sohada asosiy e’tibor qaratishimiz lozim. Chunki, temir yo’l

transportida ichki va xalqaro tashuvlarda tashilayotgan tovar va maxsulot

sifatiga javob beradigan muhandis

–metrolog kerak bo’ladi. Muhandis –

metrologning vazifasi bular bilan cheklanib qolmaydi. Temir yo’l tr

ansport

sohasida sifat tizimiga javob berish, yangi sotib olingan temir yo’l texnika

vositalarida metrologik xizmatni tashkillashtirish, metrologik ko’rikdan

o’tkazish ham muhandis –

metrologlarning vazifasi hisoblanadi. Bugungi kunda

hayotimizning barcha javhalarida aniqlik eng yuqori bosqichga chiqmoqda va

shu bilan birgalikda metrologlarga bo’lgan talab ham kuchayib bormoqda.

Ayniqsa, transport sohasida metrologlarga bo’lgan talab oshib

bormoqda.Shunday ekan, transport

sohasiga malakali kadrlarya’ni tajribali

metrologlar kerak bo’lmoqda. Bu esa albatta o’z –o’zidan transport sohasidagi


background image

«Устойчивое развитие и наука:

новые исследования для новых решений»

42

oliy va o’rta maxsus ta’lim muassasalariga muhandis –

metrologlar yetishtirib

chiqarish vakolatini yuklaydi.

Hozirgi kunda O’zbekiston Respublikasida transportsohasida oliy ta’lim

beradigan yagona Toshkent davlat transport universitetida avtomobil transport

sohasi bo’yicha muhandis –metrologlar yetishib chiqmoqda. Ammo, temir yo’l

transport sohasidagi metrolog kadrlar mavjud emas

. Ularning o’rniga hozirgi

kundatexnika sohalarining metrologlari temir yo’l transport muhandis –

metrologi sifatida faoliyat yuritib kelishmoqda. Shuning uchun kelajakda talab

o’sib borgan sari metrolog kadrlar kamligini inobatga olgan holda, O’zbekistonda

temir yo’l transport sohasidagi muhandis –metrolog kadrlarni o’qitish va ular

sonini ko’paytirish taklifi bilan chiqgan bo’lar edik.

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:

1. A.Sh.Shorustamov, J.R.Qobulov, K.A.Jo‘raboyrev, R.A.Egamberdiyev.

Temir yo‘l tran

sporti asoslari.Toshkent 2019 12-b.

2. O. Ibrohimova. “O‘zbekiston iqtisodiyotida temir yo‘l transportini

ahamiyati”.

- T.: 2020. 134-b.



Библиографические ссылки

A.Sh.Shorustamov, J.R.Qobulov, K.A.Jo'raboyrev, R.A.Egamberdiyev. Temir yo'l transport! asoslari.Toshkent 2019 12-b.

0. Ibrohimova. "O'zbekiston iqtisodiyotida temir yo'l transportini ahamiyati”. - T.: 2020.134-b.

inLibrary — это научная электронная библиотека inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана АСТ - Архитектура, строительство, транспорт Open Journal System - Престиж вашего журнала в международных базах данных inDesigner - Разработка сайта - создание сайтов под ключ в веб студии Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil - ilmiy elektron jurnali yuridik va jismoniy shaxslarning in-Academy - Innovative Academy RSC MENC LEGIS - Адвокатское бюро SPORT-SCIENCE - Актуальные проблемы спортивной науки GLOTEC - Внедрение цифровых технологий в организации MuviPoisk - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Мультибрендовый онлайн шоп METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды SMARTY - Увеличение продаж вашей компании ELECARS - Электромобили в Ташкенте, Узбекистане CHINA MOTORS - Купи автомобиль своей мечты! PROKAT24 - Прокат и аренда строительных инструментов