102
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
KAMPANIYANÍŃ MÁLIMLEME SIYASATÍN JÚRGIZIWDE
BASPASÓZ XATKERINIŃ MISSIYASÍ
Baxitova Jasmina Armanovna
Qaraqalpaq mámleketlik universiteti studenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15449642
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 10- May 2025 yil
Ma’qullandi: 15- May 2025 yil
Nashr qilindi: 17- May 2025 yil
Bul ilimiy maqala kampaniya dáwirinde baspasóz
xatkeriniń málimleme siyasatın júrgiziwdegi ornı, roli
hám tiykarǵı missiyasın akademiyalıq kózqarastan
talqılaydı. Maqalada baspasóz xatkeriniń kampaniya
strategiyasın málimleme maydanında nátiyjeli júrgiziw,
ǵalaba
xabar
quralları
menen
konstruktivlik
qatnasıqlardı ornatıw, unamsız málimleme aǵımınıń
aldın alıw hám kampaniya imidjin basqarıwdaǵı
áhmiyetli wazıypaları kórip shıǵıladı. Maqalada
baspasóz xatkeriniń kampaniya tabısına tásiri, onıń
kásiplik
kompetenciyaları
hám
ádep-ikramlılıq
principlerin úyreniwge baǵdarlanǵan.
KEY WORDS
kompaniya, málimleme siyasatı,
baspasóz xatkeri, ǵalaba xabar
quralları,
kommunikaciya
strategiyası, imidj, unamsız xabar,
ádep-ikramlılıq principleri.
Hár qanday tabıslı kampaniyanıń áhmiyetli quram bólegi onıń málimleme siyasatın
nátiyjeli júrgiziw bolıp esaplanadı. Bul processte baspasóz xatkeri oraylıq figuraǵa aylanadı,
sebebi ol kampaniya xabarların jámiyechilikke jetkeriw, ǴXQ menen baylanıslardı
muwapıqlastırıw hám málimleme maydanında kampaniyanıń poziciyasın bekkemlew ushın
juwapker. Baspasóz xatkeriniń missiyası tek ǵana kampaniya bayanatların tarqatıw menen
sheklenbeydi, al ol strategiyalıq kommunikaciyanı rejelestiriw, krizisli jaǵdaylardı basqarıw
hám kampaniya imidjin qáliplestiriw sıyaqlı keń kólemli wazıypalardı óz ishine aladı. Bul
maqala kampaniyanıń málimleme siyasatın júrgiziwde baspasóz xatkeriniń ornı hám tiykarǵı
missiyasın tereń tallawǵa baǵıshlanǵan.
Ádebiyatlar analizi:
Kampaniyalarda baylanıs hám baspasóz xatkerinin roli boyınsha ádebiyatlar siyasiy
baylanıs, jámiyet penen baylanıslar hám ǵalaba xabar kuralları teoriyalarına tiykarlanadı
(Nimmo, 1999; Pfau & Parrot, 2012). Baspasóz xatkeri kóbinese shólkem yamasa shaxstıń
"júzi" sıpatında kóriledi hám onıń nátiyjeli jumısı kampaniyanıń jámiyechilik tárepinen qabıl
etiliwine tikkeley tásir kórsetedi (Turk, 1994). Zamanagóy izertlewlerde cifrlı texnologiyalar
hám sociallıq medianıń kampaniyalardaǵı kommunikaciya strategiyalarına tásiri, baspasóz
xatkeriniń onlayn platformalardaǵı roli hám jańa kommunikaciya kanallarınan paydalanıw
imkaniyatları úyrenilmekte (Chadwick, 2017). Sonday-aq, baspasóz xatkeriniń ádep-
ikramlılıq juwapkershiligi, ashıq-aydınlıqtı támiyinlew hám isenimli málimlemeni jetkeriw
sıyaqlı tárepleri de úlken áhmiyetke iye (Bowen, 2007).
Izertlew metodologiyası:
103
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
Bul izertlewde sapalı izertlew usıllarınan paydalanıladı. Temani tereń úyreniw ushın
ilimiy ádebiyatlar, ekspertlerdiń pikirleri, kampaniya keysleri hám baspasóz xatkerleriniń
jumısın reglamentlestiriwshi normativ hújjetler tallanadı. Sonday-aq, túrli tarawlardaǵı tabıslı
kampaniyalardıń baspasóz xatkerleri menen ótkerilgen tereń intervyuler arqalı empirikalıq
maǵlıwmatlar toplanadı.
Nátiyjeler hám talqılaw:
Izertlew nátiyjeleri kampaniyanıń málimleme siyasatın júrgiziwde baspasóz xatkeriniń
tómendegi tiykarǵı missiyaların anıqladı:
Birinshiden, kampaniya xabarların strategiyalıq jetkeriw. Baspasóz xatkeri
kampaniyanıń tiykarǵı xabarların anıq, qısqa hám tásirsheń túrde maqsetli auditoriyaǵa
jetkeriw ushın juwapker. Bul process kampaniya strategiyasına muwapıq rejelestirilgen hám
muwapıqlastırılǵan bolıwı kerek.
Ekinshiden, ǵalaba xabar quralları menen nátiyjeli baylanıslardı ornatıw hám qollap-
quwatlaw. Baspasóz xatkeri jurnalistler hám redaktorlar menen isenimli hám konstruktivlik
qatnasıqlardı ornatıwı, olarǵa kampaniya haqqında kerekli hám óz waqtında maǵlıwmat
beriwi kerek. Bul kompaniyanıń ǴXQda qalıs hám keń jarıtılıwın támiyinlew ushın áhmiyetli
bolıp esaplanadı.
Úshinshiden, kampaniya imidjin basqarıw hám bekkemlew. Baspasóz xatkeri
kampaniyanıń unamlı imidjin qáliplestiriw hám saqlaw ushın jedel jumis alıp baradı. Bul
intervyular, press-konferenciyalar, bayanatlar hám basqa da kommunikaciya quralları arqalı
ámelge asırıladı
Tórtinshiden, unamsız xabar hám krizisli jaǵdaylarǵa tez hám adekvat juwap beriw.
Kampaniya dáwirinde unamsız xabar tarqalıwı yaki krizisli jaǵdaylar júzege keliwi múmkin.
Baspasóz xatkeri bunday jaǵdaylarǵa operativ hám professional tárizde juwap beriwi,
jaǵdaydı qadaǵalawǵa alıwı hám kampaniyaǵa keltiriliwi múmkin bolǵan zıyandı
minimallastırıwı kerek
Besinshiden, kampaniyanıń málimleme siyasatın muwapıqlastırıw: Baspasóz xatkeri
kampaniyanıń barlıq baylanıs kanalları (MEDA, sociallıq media, ilajlar hám basqalar) arqalı
birden-bir hám izbe-iz málimleme siyasatın alıp barıwın támiyinlewi zárúr.
Altınshıdan, ádep-ikramlılıq principlerine ámel etiw hám ashıq-aydınlıqtı támiyinlew.
Baspasóz xatkeri óz jumısında ádep-ikramlılıq principlerine qatań ámel etiwi, isenimli hám
haqıyqıy málimlemeni jetkeriwi, ashıq-aydınlıqtı támiyinlewi hám jámiyechilikti
manipulyaciyalawǵa jol qoymawı kerek.
Izertlew sonı kórsetedi, baspasóz xatkeriniń missiyası tek ǵana texnikalıq
kommunikaciya kónlikpelerin emes, al strategiyalıq pikirlew, krizisti basqarıw, ǴXQ menen
baylanıs hám ádep-ikramlılıq juwapkershilik sıyaqlı keń kólemli kompetenciyalardı talap
etedi. Tabıslı baspasóz xatkeri kampaniyanıń maqsetlerine erisiwde áhmiyetli rol atqaradı.
Juwmaq hám usınıslar:
Juwmaqlap aytqanda, kompaniyanıń málimleme siyasatın júrgiziwde baspasóz
xatkeriniń missiyası kóp qırlı hám strategiyalıq áhmiyetke iye. Ol tek ǵana kampaniya
xabarların tarqatıwshı emes, al kampaniya imidjin qáliplestiriwshi, media menen
baylanıslardı muwapıqlastırıwshı hám krizisli jaǵdaylardı basqarıwshı áhmiyetli shaxs bolıp
esaplanadı. Kampaniya tabısın támiyinlew ushın tómendegi usınıslardı alǵa qoyıw múmkin:
104
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
Kampaniya shtabında baspasóz xatkeriniń rolin anıq belgilew hám oǵan zárúr
wákilliklerdi beriw.
Baspasóz xatkeri lawazımına joqarı mamanlıqtaǵı, tájiriybeli hám professional
kommunikatorlardı tartıw.
Baspasóz xatkerleriniń turaqlı tájiriybesin arttırıw, olardı zamanagóy kommunikaciya
texnologiyaları hám usılları menen tanıstırıw.
Kampaniya dáwirinde baspasóz xatkeri hám basqa kommunikaciya xızmetkerleri
arasında tıǵız birge islesiwdi támiyinlew.
Baspasóz xatkeriniń jumısın bahalaw ushın anıq normalar hám indikatorlardı islep
shıǵıw.
Baspasóz xatkeriniń ádep-ikramlı juwapkershiligin kúsheytiw hám onıń jumısında
ashıq-aydınlıqtı támiyinlew. Bul usınıslardı ámelge asırıw kampaniyalardıń málimleme
siyasatın jáne de nátiyjeli júrgiziwge hám olardıń tabıslılıǵın arttırıwǵa xızmet etedi.
Paydalanılǵan ádebiyatlar:
1.
Bowen, S. A. (2007). Ethics and public relations. In C. L. Caywood (Ed.), The handbook of
strategic public relations and integrated communications (pp. 41-56). McGraw-Hill.
2.
Chadwick, A. (2017). The hybrid media system: Politics and power. Oxford University
Press.
3.
Nimmo, D. (1999). Political communication and public opinion. Transaction Publishers.
4.
Turk, J. V. (1994). Public relations roles. In L. A. Grunig, J. E. Grunig, & D. M. Dozier (Eds.),
Excellent public relations and effective organizations (pp. 283-310). Lawrence Erlbaum
Associates.
5.
Eshbekov T. Jamoatchilik bilan aloqalar va axborot xizmatlari. Oquv qóllanma. – T.: OzMU,
2012.
6.
Alimov B. Zamonaviy media muhitda PR – xizmatlar. VIII tom. – T: O'zbekiston, 2020.
7.
Baxitova , J. . (2024). PR ISKERLIGI TARIYXI, TEORIYALIQ TIYKARLARI @@0
Classification Eurasian Journal of Social Sciences, Philosophy and Culture, (5 Part 2), 25-28.
extracted from https://in-academy.uz/index.php/ejsspc/article/view/32803
8.
Esengeldieva , A. ., & Seitnazarova , G. . (2024). SAYLOVOLDI TASHVIQOTINI AMALGA
OSHIRISH BOʻYICHA MILLIY VA ILG’OR XORIJIY TAJRIBA. Журнал академических
исследований
нового
Узбекистана,
1(7),
30–32.
извлечено
от
https://inacademy.uz/index.php/yoitj/article/view/33179
