50
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
LOYIHALARGA INNOVATSIYALARINI JALB QILISH
JARAYONLARI
Qodirov Farrux Ergash o‘g‘li
Matematika va ta’limda axborot texnologiyasi kafedrasi mudiri
Boltaxujayeva Shabnambonu Sobirxo‘ja qizi
Shahrisabz Davlat Pedagogika Instituti
Maktabgacha ta’lim yo‘nalishi 1 kurs magistranti
shabnambonuboltaxujayeva@gmail.com (88)631-01-22
https://doi.org/10.5281/zenodo.15393040
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 05- May 2025 yil
Ma’qullandi: 10- May 2025 yil
Nashr qilindi: 13- May 2025 yil
Ushbu maqolada innovatsiyalarni loyihalarga jalb qilish
jarayonlari, ularning samaradorligini oshirish usullari va
O’zbekiston tajribasi tahlil qilinadi. Innivatsion
loyihalarni
shakllantirish
bosqichlari,
boshqaruv
yondashuvlari va ularning iqtisodiy-ijtimoiy ahamiyati
yoritiladi.
KEY WORDS
innovatsiya, loyiha, iqtisodiyot,
startap, iqtisodiy o’sish, innovatsion
g’oya.
Bugungi kunda innovatsion rivojlanish har qanday mamlakat iqtisodiyotining asosiy
omillaridan biri hisoblanadi. O‘zbekistonda ham innovatsiyalarni loyihalarga jalb qilish
bo‘yicha tizimli islohotlar amalga oshirilmoqda. Davlat tomonidan innovatsion faoliyatni
qo‘llab-quvvatlash, startap ekotizimini yaratish va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga
qaratilgan qator chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Ushbu maqolada loyihalarga
innovatsiyalarni jalb qilish jarayonlari, mavjud muammolar va ularning yechimlari uslublari
asoslangan holda tahlil qilinadi. Bugungi globallashgan dunyoda iqtisodiy o’sish va ijtimoiy
taraqqiyotning muhim omillaridan biri innovatsiyalarni loyihalarga jalb qilishdir.
Innovatsiyalar sanoat, texnika, ta’lim va boshqaruv sohalarida yangi yondashuvlarni joriy
etish orqali rivojlanish jarayonlarini tezlashtiradi. Shu boisdan, mamlakatlar zamonaviy
texnologiyalar, ilmiy izlanishlar va innovatsion boshqaruv strategiyalarini o’z loyihalariga
qo’shish orqali raqobatbardoshligini oshirishga harakat qilmoqdalar. O’zbekiston
Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev o’zining “Yangi O’zbekiston taraqqiyot
strategiyasi” va “Inson qadri-bosh mezon” asarlarida innovatsiyalarni rivojlantirish
muhimligini ta’kidlagan. Davlat rahbari ilgari surayotgan iqtisodiy va ijtimoiy islohotlar aynan
innovatsiyalarni qo’llab-quvvatlash orqali amalga oshirilmoqda.
Mavzuga oid adabiyotlar tahlili.
Ushbu tadqiqotda innovatsiyalarni loyihalarga jalb
qilish jarayonlari bo‘yicha Prezident Shavkat Mirziyoyevning asarlari, iqtisodiyot va
boshqaruvga oid ilmiy manbalar hamda O‘zbekiston va xalqaro tajribaga asoslangan ilmiy
adabiyotlar tahlil qilindi.
Mirziyoyev, Sh. (2021). Yangi O‘zbekiston: Taraqqiyot Strategiyasi.
Toshkent: O‘zbekiston Nashriyoti.
Ushbu asarda mamlakatni modernizatsiya qilish,
iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va innovatsiyalarni rivojlantirish bo‘yicha ustuvor
yo‘nalishlar belgilangan. Muallif innovatsion iqtisodiyotga o‘tish jarayonida ilm-fan va
texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash muhimligini ta’kidlaydi. Ushbu manba tadqiqotda davlat
innovatsion strategiyasini tushunish uchun asosiy o‘rin tutadi.
Mirziyoyev, Sh. (2022). Inson
qadri – bosh mezon. Toshkent: Innovatsiya Nashriyoti.
Bu kitob ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar
51
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
doirasida inson kapitalini rivojlantirish va innovatsion iqtisodiyot yaratish muhimligini ochib
beradi. Prezidentning qarashlari loyihalarga innovatsiyalarni jalb qilish jarayonlarida inson
omilining ahamiyatini tushunish uchun asosiy manba hisoblanadi.
Islomov, A. (2020).
Innovatsiyalarni boshqarish va strategik rejalashtirish. Toshkent: Texnologiya Nashriyoti.
Mazkur kitobda innovatsion jarayonlarni boshqarish va ularni strategik rejalashtirish usullari
batafsil yoritilgan. Muallif innovatsion loyihalarni amalga oshirishda xususiy sektor ishtiroki,
davlat qo‘llab-quvvatlashi va ilmiy tadqiqotlarning ahamiyatiga urg‘u beradi. Kitob
tadqiqotning nazariy asoslarini mustahkamlashga yordam beradi. Tursunov, D. (2022).
Raqamli iqtisodiyot va innovatsiyalar. Samarqand: Innovatsiya Markazi.
Bu asar raqamli
transformatsiyaning innovatsion rivojlanishdagi o‘rni va uning loyihalarga ta’sirini
o‘rganishga qaratilgan. Muallif IT sohasining tezkor rivojlanishi va uning biznes, ta’lim va
davlat boshqaruvida qanday innovatsiyalarni yuzaga keltirishini ochib beradi. Ushbu manba
loyihalarda raqamli texnologiyalardan foydalanish bo‘yicha muhim tahliliy ma’lumotlarni
taqdim etadi. Karimov, M. (2023). Innovatsion biznes va startaplar. Toshkent: Ilmiy Nashriyot.
Mazkur adabiyot startap ekotizimi, venchur investitsiyalar va biznes-innovatsiyalarni
rivojlantirishga bag‘ishlangan. Muallif innovatsion biznesni yuritish va uni amalga oshirish
bosqichlarini batafsil tahlil qiladi. Bu manba tadqiqotda xususiy sektorning innovatsiyalarga
ta’sirini tushunishda muhim o‘rin egallaydi. Rahmonov, U. (2021).
Loyihalarni boshqarish: Innovatsion yondashuv. Toshkent: Texnika Nashriyoti.
Ushbu
kitob loyihalarni boshqarishning zamonaviy usullari, innovatsion metodlar va ularning
samaradorligi haqida ma’lumot beradi. Muallif innovatsiyalarni jalb qilish jarayonida risklarni
minimallashtirish va samaradorlikni oshirish usullarini tahlil qiladi. Tadqiqotda loyihalarning
amaliy boshqaruv jihatlarini yoritishda ushbu manba muhim ahamiyatga ega. Azizov, K.
(2022). Innovatsion iqtisodiyot va tadbirkorlik. Toshkent: Ilmiy Adabiyot.
Kitobda
innovatsion iqtisodiyotning rivojlanish jarayonlari va tadbirkorlik faoliyatiga ta’siri haqida
fikr yuritiladi. Muallif iqtisodiy islohotlarning innovatsiyalar bilan bog‘liqligi va biznes
sektorining innovatsion o‘zgarishlardagi rolini tushuntiradi. Bu asar innovatsion loyihalarning
iqtisodiy ahamiyatini tahlil qilish uchun muhim hisoblanadi.
Yuqorida keltirilgan adabiyotlar
innovatsiyalarni loyihalarga jalb qilish jarayonlarini nazariy va amaliy jihatdan yoritishda
muhim manba sifatida xizmat qiladi. Prezident Shavkat Mirziyoyevning asarlari innovatsion
taraqqiyotning strategik yo‘nalishlarini tushunishga yordam beradi. Shu bilan birga,
innovatsion boshqaruv, startap ekotizimi va raqamli iqtisodiyotga oid ilmiy adabiyotlar
tadqiqotning amaliy ahamiyatini oshiradi.
Tadqiqot metodologiyasi
. Tadqiqotda innovatsion iqtisodiyot, loyiha boshqaruvi va
startap ekotizimi bo‘yicha ilmiy manbalar tahlil qilindi. O‘zbekiston Prezidentining
innovatsiyalarni rivojlantirishga oid asarlari va qarorlari asos sifatida olindi. Bundan tashqari,
xalqaro tajriba va rivojlangan davlatlardagi innovatsion jarayonlar o‘rganildi. Tahliliy
yondashuv- innovatsion jarayonlarni baholash uchun zamonaviy metodologiyalar va xalqaro
tajriba o’rganildi. Taqqoslash usuli- O’zbekiston va rivojlangan davlatlarning innovatsion
loyihalarni boshqarish tajribasi qiyosiy tahlil qilindi. Kuzatish usuli- mamlakatimiz va ko’plab
rivojlangan mamlakatlarning tajribalarini kuzatdik va bu kuzatish orqali rivojlangan
mamlakatlarning tajribalarini o’rgandik.
Tahlil va natijalar.
Davlat innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlamoqda. Prezident Shavkat
Mirziyoyevning iqtisodiy islohotlari doirasida O‘zbekistonda innovatsion rivojlanish
52
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
strategiyasi ishlab chiqilgan va amalga oshirilmoqda [1]. Raqamli transformatsiya innovatsion
taraqqiyotning asosiy omilidir. Innovatsiyalarni loyihalarga jalb qilish uchun axborot
texnologiyalari va raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi muhim rol o‘ynaydi [2]. Startap
ekotizimi va venchur kapital muhim omillardir. Dunyo tajribasiga ko‘ra, muvaffaqiyatli
innovatsion loyihalarning aksariyati xususiy investitsiyalar va venchur kapital bilan
moliyalashtiriladi [3]. Innovatsion loyiha boshqaruvi samaradorlikni oshiradi. “Agile”, “Lean
Startup” va “Design Thinking” kabi metodlar loyiha jarayonlarini tezlashtirish va
natijadorligini oshirishga yordam beradi [4]. O‘zbekistonda innovatsiyalarni qo‘llab-
quvvatlash uchun me’yoriy-huquqiy baza mavjud. So‘nggi yillarda innovatsion rivojlanish
uchun qator qonunlar va qarorlar qabul qilingan Loyihalarga innovatsiyalarni jalb qilish
jarayonida quyidagi asosiy muammolar mavjud: Moliyaviy resurslarning yetishmovchiligi.
Venchur kapital bozori hali to‘liq shakllanmagan, startaplar uchun grant va kredit olish
jarayoni murakkab [6]. Ilm-fan va biznes o‘rtasidagi uzilish. Ilmiy ishlanmalar amaliyotga joriy
etilmaydi, natijada innovatsion mahsulotlar tijoratlashmagan holda qolib ketadi[7].
Innovatsion ekotizimning zaifligi. O‘zbekiston innovatsion infratuzilmani yaratish yo‘lida
harakat qilmoqda, ammo xalqaro hamkorlik va investitsiyalar yetarlicha jalb qilinmagan[8].
Raqamli transformatsiya sekin kechmoqda. Raqamli texnologiyalarni joriy etish jarayoni sust
bo‘lib, kadrlar tayyorlash tizimi yetarli darajada rivojlanmagan [9]. Ushbu muammolarni hal
etish uchun quyidagi takliflar ilgari surilamiz; Moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimini
kengaytirish. Venchur kapital fondlarini rivojlantirish, startaplar uchun grant dasturlarini
kengaytirish va soliq imtiyozlarini oshirish kerak. Ilm-fan va biznes hamkorligini
mustahkamlash. Universitetlarda startap inkubatorlari va texnoparklarni rivojlantirish, ilmiy
tadqiqotlarni tijoratlashtirish tizimini yaratish lozim. Innovatsion ekotizimni rivojlantirish.
Xalqaro texnologik markazlar bilan hamkorlikni kengaytirish va mahalliy tadbirkorlarni
innovatsiyalarga jalb qilish maqsadida maxsus trening va seminarlar o‘tkazish zarur. Raqamli
transformatsiyani jadallashtirish. Davlat xizmatlari va xususiy sektorni raqamli texnologiyalar
bilan integratsiyalash, IT sohasida malakali kadrlar tayyorlash uchun maxsus dasturlarni
yo‘lga qo‘yish kerak.
Xulosa va tavsiyalar.
Loyihalarga innovatsiyalarni jalb qilish jarayoni O‘zbekistonning
iqtisodiy taraqqiyotida muhim ahamiyatga ega. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, innovatsiyalarni
rivojlantirish uchun mavjud infratuzilma, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimi va ilm-fan bilan
biznesning integratsiyasi yaxshi yo‘lga qo‘yilgan, ammo bir qator muammolar ham mavjud.
Ular orasida moliyaviy resurslarning yetishmasligi, ilm-fan va amaliyot o‘rtasidagi uzilish,
innovatsion ekotizimning zaifligi va raqamli transformatsiyaning sekinligi mavjud.
Shu bilan
birga, O‘zbekiston hukumati va davlat idoralari tomonidan innovatsiyalarni rivojlantirishga
oid qator chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyot va startap
ekotizimining rivojlanishi uchun yangi imkoniyatlar yaratilmoqda, bu esa mamlakatni global
innovatsion bozorga integratsiya qilishga xizmat qilishi mumkin.
Takliflar
:
Moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni kengaytirish:
Startaplar va innovatsion
loyihalar uchun moliyaviy resurslarni jalb qilishni osonlashtirish, investitsiya fondlarini
yaratish va ularni kengaytirish zarur.
Venchur kapitali va grant dasturlarini ko‘paytirish, ular
orqali innovatsion loyihalarning samaradorligini oshirish kerak.
Ilm-fan va biznesni integratsiyalash: Universitetlar va ilmiy markazlarda startap
inkubatorlari va texnoparklarni rivojlantirishga katta e’tibor qaratish. Ilmiy tadqiqotlarni
53
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
tijoratlashtirishga qaratilgan maxsus dasturlarni joriy etish va ilmiy ishlanmalarni amaliyotga
tatbiq etishni rag‘batlantirish.
Innovatsion ekotizimni rivojlantirish: Xalqaro texnologik markazlar bilan hamkorlikni
mustahkamlash va innovatsion mahsulotlarni ishlab chiqish uchun ko‘proq imkoniyatlar
yaratish. Innovatsiyalarni rivojlantirish bo‘yicha davlat va xususiy sektor o‘rtasidagi
hamkorlikni kuchaytirish, innovatsion ekotizimni qo‘llab-quvvatlash uchun maxsus
seminarlar va treninglar tashkil etish.
Raqamli transformatsiyani jadallashtirish: Raqamli texnologiyalarni joriy etish
jarayonini tezlashtirish va davlat xizmatlarini raqamlashtirishni kengaytirish. IT sohasida
malakali kadrlarni tayyorlash uchun maxsus ta’lim dasturlarini yaratish va zamonaviy
texnologiyalarga oid treninglar o‘tkazish zarur. Ushbu takliflar amalga oshirilsa,
O‘zbekistonda innovatsion rivojlanishning salohiyati oshadi, xalqaro bozor bilan
integratsiyalashuv yanada kuchayadi va global innovatsion iqtisodiyotda O‘zbekistonning
o‘rni mustahkamlanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
Gʻiyosjon Shamsiddinov, Gulandom Raxmatova, MOLIYAVIY TEXNOLOGIYALAR (FINTECH)
VA BANK XIZMATLARINING RAQAMLASHTIRILISHI, Прикладные науки в современном
мире: проблемы и решения, 2024/12/16, 33-37.
2.
G Shamsiddinov, „iyosjon, Jasmina Murodulloyeva, and Durdona Turayeva." GLOBAL IQLIM
O „ZGARISHI SHAROITIDA EKOLOGIK BARQARORLIKNI SAQLASHNING ZAMONAVIY,
INNOVATSION USULLARI." Инновационные исследования в современном мире: теория и
практика, 2024, 103-106.
3.
G’iyosjon Shamsiddinov, Gulandom Raxmatova, Zilola Rajapova, KLIENT-SERVER
ARXITEKTURALARI, Наука и инновация, 2025/3/25, 113-119.
4.
G’iyosjon Shamsiddinov, Gulandom Raxmatova, Zilola Rajapova, VIRTUAL BORLIQ VA
UNING ASOSIY TUSHINCHALARI, Наука и инновация, 2025/3/24, 52-58.
5.
G‘iyosjon Shamsiddinov, Barchin Ro‘ziqulova, Laziza Inatillayeva, BOSHLANG ‘ICH
TA’LIMDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH USULLARI VA AFZALLIKLARI,
Педагогика и психология в современном мире: теоретические и практические
исследования, 2024/10/21, 39-41.
6.
Л Турсунова, С Жураев, ЭФФЕКТИВНЫЕ МЕХАНИЗМЫ ПОВЫШЕНИЯ КАЧЕСТВА
ОБРАЗОВАНИЯ, Педагогика и психология в современном мире: теоретические и
практические исследования, 2024, 35-37.
7.
DO Israilovich, TL Komilovna, Optimization of Validity of Text Information Based On
Mechanisms with Soft Clustering, European journal of innovation in nonformal education,
2022, 369-373.
8.
Ro‘Ziqulova Marjona Jonuzoq Qizi, Tursunova Luiza Komilovna, INFORMATIKA FANINI O
‘QITISHDA SAMARALI PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR, Central Asian Journal of
Multidisciplinary Research and Management Studies, 2025, 63-66.
9.
Луиза Комиловна Турсунова, Гиесжон Шамсиддинов, Образ педагога в
информационном мире, “Qishloq va suv xo'jaligida innovatsion texnologiyalarni qo'llash
samaradorligi” mavzusidagi xalqaro ilmiy Anjuman, 2024/2/23, 421-426.
54
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI
www.in-academy.uz
Volume 3 Issue 05 YO’TA
10.
Зебинисо Абдулхакимовна Абдувалиева, Турсунова Луиза Комиловна,
Математический аппарат методов принятия решения документооборота в ВУЗах, 2022,
286-289.
11.
Alijon Muhammadiyev, Shukurullo Aliqulov, PROSPECTS OF USING COMPUTER
TECHNOLOGIES IN MODERN EDUCATION, Наука и технология в современном мире, 2024,
90-92.
12.
Sh Aliqulov, M. Yaxiyaxonova. Taʻlim samaradorligini oshirishda kreativ va zamonaviy
metodlarning ahamiyati. Raqamli ta’lim muhitida fanlararo integratsiyani Qoʻllashning ta’lim
…, 2024.
13.
ALIQULOV SHUKURULLO FAYZULLO, TA'LIM JARAYONIDA MULTIMEDIA
VOSITALARINI QO‘LLASH, JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS VOLUME – 45 | ISSUE
– 2 January – 2024, 2024/1/2, 61-65.
14.
J.Toshpo‘lotova M.O‘ktamov, Sh.Aliqulov, Iqtidorli talabalarni fan, ta’lim va ishlab
chiqarish korxonalari bilan integratsiya qilishning zamonaviy usullari, Fan va texnika
taraqqiyotida intellektual yoshlarning o‘rn, 2024/4/29, 54-57.
15.
J.Toshpo‘lotova M.O‘ktamov, Sh.Aliqulov, Hozirgi globallashuv jarayonida intellektual
yoshlarning ijtimoiy rivojlanish davridagi roli, Fan va texnika taraqqiyotida intellektual
yoshlarning o‘rn, 2024/4/29, 40-43.
16.
Mavlonov Sh Sh, FB Jurayeva, ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA
MINTAQALAR IQTISODIYOTINI RIVOJLANTIRISH, Экономика и социум, 2024, 234-238.
17.
Feruza Jo‘rayeva, Sarvinoz Xurramova, MA’LUMOTLAR BAZASINI BOSHQARISH
TIZIMLARI TAHLILI, Прикладные науки в современном мире: проблемы и решения,
2024/12/9, 8-12.
18.
Feruza Jo’rayeva, TA’LIM JARAYONIDA AQL XARITALARIDAN FOYDALANISH VA
ULARNING AHAMIYATI, Молодые ученые, 2024/4/8, 159-166.
19.
Feruza Jo‘rayeva, Gulhayo Hamdamova, MEDIA SAVODXONLIK TUSHUNCHASI VA
UNING JAMIYATIMIZ HAYOTIDAGI AHAMIYATI, Педагогика и психология в современном
мире: теоретические и практические исследования, 2024/3/31, 31-35.
20.
Tuxtanazarova N. A Davletov A. J. , Mavlanberdiyev S. F., Norqulova Z. N., Jurayeva F. B.,
Jurayeva D. Sh, STUDY RATIO OF MOISTURE AND BIOME FOR EXTREME SITUATION,
ВЫСШАЯ ШКОЛА• №23 / 2021, 2021/12/23, 34-36.
21.
Nuriddinova, Nozima, and Dinora Norboboyeva. "CHET ELDA ALOHIDA YORDAMGA
MUHTOJ BOLALARNING INKLYUZIV TA'LIMI." Молодые ученые 3.8 (2025): 160-165.
22.
Nuriddinova, Nozima, and Dinora Norboboyeva. "O ‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA
INKLYUZIV TA'LIMNING ME'YORIY-HUQUQIY BAZASI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI."
Наука и инновация 3.8 (2025): 146-151.
23.
Salimova, Marjona, and Nozima Nuriddinova. "AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
TABIIY ILMIY FANLARNI OʻQITISHDA DOLZARB MUAMMOLAR VA ULARNI HAL QILISHNING
INNOVATSION USULLARI." Наука и инновация 2.38 (2024): 161-164.
24.
Nuriddinova, Sevinch, and Nozima Nuriddinova. "Increasing the effectiveness of
learning biology lessons by means of interactive games and interactive methods."
Multidisciplinary Journal of Science and Technology 4.7 (2024): 288-290.
