`
32
PREZIDENT VA YOSHLAR UCHRASHUVI: YANGI IMKONIYATLAR SARI
QADAM
Qodirova Feruza Mamurovna
Oʻzbekiston Respublikasi Jamoat Xavfsizligi Universiteti
Tillarni oʻrganish kafedrasi dotsenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15009686
Har qanday davlatning tarixiy taraqqiyot yo‘lidan ma’lumki, yurtning jadal rivojlanishi,
muayyan yutuqlarga erishishi, xalqning farovon bo‘lishi o‘sha davlatda yoshlar ta’lim-
tarbiyasi va kelajagiga beriladigan e’tibor darajasiga bog‘liq. Shu ma’noda, O‘zbekistonda
yoshlar masalasi davlat siyosatining eng ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
Mamlakatda yoshlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, ularga zarur shart-
sharoitlar va imkoniyatlarni yaratib berish borasida mustahkam huquqiy baza yaratilgan va
bu tizim zamon talablariga hamohang ravishda takomillashtirib borilmoqda. Hususan,
bugungacha parlament tomonidan yoshlarga oid 40 dan ziyod qonun hujjatlari qabul qilingan
bo‘lib, 30 dan ortiq xaqlaro huquqiy hujjatlar ratifikatsiya qilingan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan ayni davrda insoniyat tarixidagi eng ko‘p
yoshlar qatlami bilan yashayotganimizni inobatga olgan holda BМТ minbarida Yoshlar
huquqlari to‘g‘risidagi BМТ konvensiyasini qabul qilish taklifi ilgari surilgani ham xalqaro
hamjamiyat tomonidan iliq qarshilandi. O‘zbekiston rahbari bunga asos qilib, bugun dunyo
miqyosida yoshlarning soni ikki milliarddan ortib ketgani, xaqlaro terrorizm va ekstremizm
shiddat bilan o‘sib borayotgan bir paytda yoshlarga himoya zarurligini muhim omillar sifatida
asoslab berdi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 14-fevral kuni yoshlar vakillari bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Videokonferensiya orqali yoshlar uchun imkoniyatlarni yanada kengaytirish chora-tadbirlari
muhokama qilindi.
Uchrashuv avvalida davlatimiz rahbari yoshlar bilan yana uchrashish imkoniyati
yaratilganidan xursandligini bildirib, ularni “xalqimizning oltin fondi” deb atadi.
Yoshlar O‘zbekiston aholisining 60 foizini tashkil qiladi va har yili 600 mingdan ortiq
yoshlar mehnat bozoriga kiradi, bu raqam 2030-yilga borib 1 millionga yetishi mumkin.
Yoshlar bandligini ta’minlash, ularning salohiyatini ro‘yobga chiqarish uchun qulay
shart-sharoit yaratish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlariga aylandi. Oxirgi sakkiz yil
ichida yosh tadbirkorlar soni uch barobar ortib, bugungi kunda ular tadbirkorlik sohasining
qariyb 40 foizini tashkil etmoqda.
Shu bilan birga, yoshlar o‘rtasida ishsizlik darajasi ikki barobarga kamaydi, ishsizlikdan
ozod bo‘lgan mahallalar soni esa o‘tgan yili “Yoshlar daftarchasi” orqali 180 ming nafar
yoshlarga 345 milliard so‘mlik yordam ko‘rsatildi.
Ilgari oliy o‘quv yurtlarida bir o‘rin uchun kamida 10 nafar abituriyent kurash olib
borishi kerak edi. Oliy o‘quv yurtlari sonining jadal o‘sishi tufayli bugungi kunda oliy ta’lim
yoshlarning 42 foizini qamrab olgan, xotin-qizlarning to‘lov-kontrakt asosida o‘qishini davlat
tomonidan qo‘llab-quvvatlash talaba qizlar sonining 11 barobar ko‘payishiga olib keldi.
Turli sohalarda muvaffaqiyatga erishayotgan yosh mutaxassislar safi muttasil ortib
bormoqda: 1,5 ming nafardan ortiq talaba-yoshlarimiz xorijiy oliy ta’lim muassasalarida tahsil
olmoqda, o‘tgan 25 yil davomida Davlat dasturi asosida 800 nafar yoshni xorijga yuborish
`
33
imkonini bergan bo‘lsa, o‘tgan 7 yilning o‘zida “El-yurt umidi” jamg‘armasi tufayli 2,3 ming
nafar hamyurtimiz bunday imkoniyatga ega bo‘ldi.
Ilmiy darajaga ega yosh olimlar soni ikki baravar ko‘payib, 4 ming nafardan oshdi,
kitobxonlik madaniyati umummilliy harakatga aylandi – an’anaviy “Yosh kitobxon” tanlovi
ishtirokchilari soni 3 million nafarga yetdi.
Chet tillarini o‘rganishga alohida e’tibor qaratilmoqda: so‘nggi 3 yil ichida til o‘rganishni
boshlagan yoshlar soni 2 millionga yetdi, IELTS imtihonida yuqori ball olganlar soni esa 5
barobar oshdi.
O‘zbekistonning yoshlarga oid siyosati xalqaro miqyosda e’tirof etildi – mamlakatimiz
BMT shafeligida “Yoshlar – 2030” strategiyasini eng faol amalga oshirayotgan 10 ta davlat
qatoridan joy oldi.
Yig‘ilishda Prezident yoshlar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan uchta
asosiy hujjat imzolanganini ma’lum qildi.
Ushbu chora-tadbirlar doirasida Yoshlar masalalari agentligi qoshida 100 million dollar
yo‘naltirilgan jamg‘arma tashkil etilib, yosh tadbirkorlarga 2,5 milliard so‘mgacha imtiyozli
kreditlar hamda 2 milliard so‘mgacha startap loyihalariga sarmoya kiritish imkonini beradi.
Shu bilan birga, oliy o‘quv yurtlari bitiruvchilarini ishga joylashtirishning yangi tizimi
yo‘lga qo‘yiladi: Milliy bank yoshlarning g‘oya va tashabbuslarini real loyihalarga
aylantirishga qaratilgan bank xizmatlari paketini amalga oshirish uchun 100 million dollar
oladi.
Bitiruvchilarning bandligini ta’minlash maqsadida hokimlar, banklar va tadbirkorlik
sub’ektlari vakillaridan iborat komissiya tuziladi.
Uchinchi hujjatga ko‘ra, “Aloqabank” yoshlar biznes loyihalarini qo‘llab-quvvatlash
bo‘yicha qo‘llab-quvvatlash bankiga aylantiriladi va unga 200 million dollar ajratiladi. Yakka
tartibdagi tadbirkorlar uchun bank tomonidan 7 yilgacha muddatga 100 million so‘mgacha
imtiyozli mikrokreditlar ajratiladi.
Kichik biznes va o‘quv markazlari ochgan, kamida 20 nafar yosh ishchini ishga qabul
qilgan yakka tartibdagi tadbirkorlarga 5 milliard so‘mgacha imtiyozli kreditlar ajratiladi. Shu
bilan birga, kreditlarning kamida 30 foizi ayollar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlashga
yo‘naltiriladi.
Joriy yilda 5,2 million kishini ish bilan taʼminlash rejalashtirilgan boʻlib, ish oʻrinlarining
salmoqli qismi yoshlarga moʻljallangan.
Yer uchastkalaridan samarali foydalanib, kamida 100 million so‘m daromad olayotgan
yoshlarga soddalashtirilgan shartlarda, sanoat ipotekasi orqali ishlab chiqarish maydoni olgan
yosh tadbirkorlarga esa imtiyozli shartlarda zamonaviy jihozlar bilan ta’minlanadi. Yoshlarni
ish bilan ta’minlagan va oyiga kamida 3 million so‘m miqdorida ish haqi to‘laydigan xizmat
ko‘rsatish sohasi korxonalaridan 1 foiz miqdorida ijtimoiy soliq undiriladi.
Ijodiy iqtisodiyotda mehnat qilayotganlarning 98 foizini yoshlar tashkil etadi. O‘tgan yili
mazkur sohaning huquqiy asoslarini belgilovchi qonun qabul qilindi.
Endilikda hududlarda rezidentlari 2030-yil oxirigacha imtiyozli soliq rejimidan
foydalanish huquqiga ega bo‘lgan ijodiy industriya parklarini tashkil etish rejalashtirilmoqda.
Shuningdek, elektron tijorat sohasida biznes yuritish va xizmatlar ko‘rsatishning innovatsion
usullarini o‘rgatish uchun biznes maktablari tashkil etiladi.
`
34
Ish topishda chet tillarini bilish muhim o‘rin tutadi, shu bois chekka hududlardagi til
markazlarida tahsil olayotgan malakali yoshlarga 120 million so‘mgacha foizsiz kredit
ajratiladi. Shuningdek, xususiy ta’lim markazlarida chet tillarini o‘rganayotgan yoshlarning
xarajatlari “2+6” oylik sxema bo‘yicha qoplanadi.
IT-sohada “Bir million dasturchi” loyihasiga qoʻshimcha 300 ming yoshni jalb etish
rejalashtirilgan. Shuningdek, “Raqamli ijtimoiy ekotizim”ni amalga oshirishning uzoq
muddatli strategiyasi ishlab chiqiladi.
Qashshoqlikka qarshi kurashning eng samarali usullaridan biri bu ta'limdir. Shu bois,
foizsiz ta’lim kreditlari, qo‘shimcha grantlar ajratish va to‘lov-kontrakt to‘lashda
ko‘maklashish orqali kam ta’minlangan oilaning kamida bitta farzandi oliy ma’lumot olishi
uchun shart-sharoit yaratiladi. Ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalardan bo‘lgan iqtidorli
yoshlarning xorijda o‘qishi uchun “Yorqin kelajak” yangi loyihasi yo‘lga qo‘yiladi.
Yoshlar agentligi xorijda tahsil olayotgan har bir talabani qo‘llab-quvvatlaydi, bilimli
yoshlar o‘qish va yashash xarajatlari qoplangan holda 100 ta eng yaxshi xorijiy
universitetlarga yuboriladi. Xorijda ta’lim olgan bitiruvchilar milliy kadrlar zaxirasiga
kiritiladi va davlat organlariga tanlovsiz ishga olinadi.
Shuningdek, nufuzli xalqaro universitetlarda ilmiy darajaga ega bo‘lgan 35 yoshgacha
bo‘lgan yosh olimlarga 10 yilgacha bo‘lgan muddatga uy-joy sotib olish uchun 800 million
so‘mgacha foizsiz kredit beriladi. Nufuzli xalqaro ilmiy olimpiadalar g‘oliblari va
sovrindorlariga beriladigan bir martalik pul mukofotlari miqdori 5 barobar oshiriladi.
“El-yurt umidi” jamg‘armasining energetika, transport, urbanizatsiya, zamonaviy
arxitektura va tibbiyot sohalari uchun kvotalari oshiriladi. Harbiy ta’lim muassasalarining
a’lochi talabalari uchun Oliy Bosh Qo‘mondonning davlat stipendiyasi joriy etiladi.
Kelgusi oʻquv yilidan boshlab talabalar oʻrtasida muhandislik fanlari boʻyicha olimpiada
va tanlovlar oʻtkazilib, eng yaxshi bitiruvchilar texnik oliy oʻquv yurtlariga grant asosida
oʻqishga qabul qilinadi.
Yig‘ilishda navqiron avlodning mafkuraviy immunitetini mustahkamlash, uni buzg‘unchi
g‘oyalar ta’siridan asrash masalalari ham muhokama qilindi. Tarbiyasi og‘ir bo‘lgan yoshlar
hayotda o‘z o‘rnini topishi uchun alohida g‘amxo‘rlik va ko‘mak talab etishi alohida
ta’kidlandi.
10-11-sinf o‘quvchilari o‘rtasida vatanparvarlik tuyg‘usini kuchaytirish maqsadida
“Vatan tayanchi” harakati yo‘lga qo‘yilib, unga 300 ming nafardan ortiq yoshlar jalb etilgan. Bu
harakat kasb-hunar maktablari, texnikumlar va xususiy ta’lim muassasalarida kengaytirilib, 1
million o‘quvchini qamrab oladi. Turli ko‘rik-tanlovlar, ko‘rik-tanlovlar tashkil etilib,
mahallalarda “Shijojat va g‘ayrat” sport o‘yinlari o‘tkazilib, g‘oliblarga harbiy bilim yurtlariga
o‘qishga qabul qilish uchun tavsiyanomalar beriladi.
Yig‘ilishda so‘zga chiqqanlar taklif etilayotgan chora-tadbirlar va tashabbuslar yoshlarga
yanada keng imkoniyatlar yaratishi, ularning intilishlarini ro‘yobga chiqarishda kuchli turtki
bo‘lishini ta’kidladilar.
Prezidentimiz yoshlarning takliflarini qo‘llab-quvvatlab, yoshlarni qo‘llab-quvvatlash
doimiy ustuvor vazifa bo‘lib qolishini ta’kidladi.
`
35
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
https://www.gazeta.uz/oz/2025/02/14/support-of-youth/
2.
https://president.uz/ru/lists/view/7872
3.
https://strategy.uz/index.php?news=615&lang=uz
