Page 87
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
ТA’LIM TIZIMINI BOSHQARISHDA RAQAMLI
TEXNOLOGIYALARNI O’RNI.
Abdullayev Shavkat Azimovich
katta oʻqituvchi
Andijon davlat texnika instituti katta oʻqituvchisi
abdullayevshavkat@gmail.com
Tel+(998) 93-781-09-67
https://doi.org/
10.5281/zenodo.15723228
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 11
th
June 2025
Accepted:15th June 2025
Published: 23
rd
June 2025
Ushbu maqola raqamli texnologiyalar yordamida
ta’limga keng kirish imkoniyatining yaratilishi bugungi
globallashuv davrida juda muhim strategik omilga
aylanganligi ta’lim tizimida raqamli texnologiyalarning
joriy etilishi ta’lim sifatini oshirish, boshqaruv
samaradorligini kuchaytirish va zamonaviy bilimlar
asosida rivojlanishni ta’minlash to’g’risida yozilgan.
KEYWORDS
Interaktiv
doskalar,
raqamli testlar, multimedia
darsliklari,
virtual
reallik,
vizual, onlayn kurs, vebinar
Mamlakatimizda raqamli iqtisodiyotni faol rivojlantirish, barcha tarmoqlar va sohalarda, eng
avvalo, davlat boshqaruvi, ta’lim, sog‘liqni saqlash va qishloq xo‘jaligida zamonaviy axborot-
kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar amalga
oshirilmoqda. O‘zbekiston respublikasi prezidentining 2020 yil 5 oktyabrdagi PF-6079-sonli
farmoni asosan oliy ta’lim tizimida xam katta e’tibor qaratilmoqda
Hozirgi davrda raqamli texnologiyalar hayotimizning deyarli barcha sohalarida muhim o‘rin
egallab, raqamli texnologiyalar global taraqqiyotning bosh omili sifatida tan olinib. kelmoqda.
Ular inson hayotining barcha jabhalariga, jumladan, iqtisodiyot, tibbiyot, sanoat, ijtimoiy
xizmatlar va ayniqsa ta’lim sohasiga chuqur kirib kelmoqda Ayniqsa, ta’lim tizimida raqamli
texnologiyalarning joriy etilishi ta’lim sifatini oshirish, boshqaruv samaradorligini
kuchaytirish va zamonaviy bilimlar asosida rivojlanishni ta’minlashda asosiy omillardan biri
hisoblanadi. Raqamli texnologiyalar yordamida axborot oqimini tez va samarali boshqarish,
resurslardan unumli foydalanish va masofaviy ishlash imkoniyatlari kengaymoqda. Bu
texnologiyalar zamonaviy jamiyatning ajralmas qismiga aylangan Bugungi kunda ta’lim
sohasini samarali boshqarishda raqamli texnologiyalar muqarrar zaruratga aylanmoqda.
Raqamli texnologiyalar bugungi kunda ta’lim sohasida strategik ahamiyatga ega vositaga
aylanmoqda. Ular nafaqat o‘quv jarayonlarini, balki butun ta’lim tizimining tashkiliy,
boshqaruv va nazorat mexanizmlarini tubdan o‘zgartirmoqda.
Bu texnologiyalar orqali ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash va tahlil qilish tezlashadi, bu esa
rahbarlarning qaror qabul qilish jarayonini samaraliroq qiladi. Xususan ma’muriy
hisobotlarni tayyorlash ko‘p vaqt va mehnat talab qilgan bo‘lsa, hozirda bu ishlar avtomatik
tarzda, real vaqtda bajarilishi mumkin. Bu esa inson omiliga bog‘liq xatoliklar sonini
kamaytiradi, natijada boshqaruv sifati oshadi.[1]
Ta’lim muassasalaridagi barcha ma’lumotlar — talabalarning shaxsiy ma’lumotlari, baholari,
o‘quv rejalari, o‘qituvchilarning ish rejalari va boshqa ma’lumotlar raqamli axborot
tizimlarida saqlanadi. Bu ma’lumotlar markazlashtirilgan holda saqlanishi, ularni izlash, tahlil
qilish va yangilash jarayonini osonlashtiradi. Natijada, qo‘lda hujjatlar bilan ishlashga
ketadigan vaqt va xatolarni kamaytiradi
Page 88
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
Zamonaviy dunyoda bilim berish tizimi juda tez o‘zgarayotgan muhitda faoliyat yuritmoqda.
Axborot texnologiyalari va raqamlashtirishning rivojlanishi ta’lim sohasida ham katta
o‘zgarishlarga sabab bo‘ldi. Bu o‘zgarishlar nafaqat o‘qitish jarayoniga, balki butun ta’lim
tizimi boshqaruviga ham ta’sir ko‘rsatmoqda
Raqamli platforma va axborot tizimlari orqali talabalar, ota-onalar, o‘qituvchilar va
boshqaruvchilar o‘rtasida tez va oson aloqa o‘rnatiladi. Masalan, elektron kundaliklar, onlayn
chatlar, video konferensiyalar va boshqa kommunikatsiya vositalari ta’lim jarayonining
barcha ishtirokchilariga ma’lumotlarni vaqtida yetkazish imkonini beradi. Bu esa ta’lim
jarayonidagi xatolarni kamaytiradi va ko‘proq hamkorlikni ta’minlaydi
Raqamli texnologiyalar orqali talabalarning o‘rganish jarayoni va natijalari doimiy ravishda
monitoring qilinadi. Bu ta’lim jarayonidagi kamchiliklarni aniqlash va ularni tezda tuzatish
imkonini beradi. Shuningdek, ta’lim jarayonini individuallashtirish va talabalarga ko‘proq
individual yondoshuvni joriy etish mumkin bo‘ladi.
Dars berish uslublarining zamonaviy Interaktiv doskalar, raqamli testlar, multimedia
darsliklari, virtual reallik texnologiyalari o‘quvchilarda fanlarga bo‘lgan qiziqishni oshiradi,
olis hududlardagi o‘quvchilarga sifatli ta’lim olish imkoniyati onlayn platformalar (XYeMIS,
Zoom, Google Classroom, Moodle, Microsoft Teams va boshqalar) orqali o‘qitish har qanday
sharoitda, hatto favqulodda vaziyatlarda ham davom ettirilishi mumkinligi yaratildi. Elektron
kundalik va reyting tizimlari orqali o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasi muntazam ravishda
nazorat qilinadi. Bu o‘qituvchilarga individual yondashuvni ishlab chiqish va zarur pedagogik
choralarni ko‘rishga yordam beradi.
O‘qituvchilarning esa darslarni vizual, jonli va interaktiv shaklda olib borish imkoniyati
kengayadi, raqamli texnologiyalar orqali ta’lim muassasalari faoliyatini rejalashtirish,
monitoring qilish, tahlil qilish va baholash imkoniyatlari sezilarli darajada oshadi.Ushbu
texnologiyani qo‘llash ta’limga keng kirish imkoniyatinni yaratmoqda.[2]
Ilgari ta’lim faqat yirik shaharlardagi yoki markaziy hududlardagi maktab va oliy o‘quv
yurtlarida mavjud bo‘lgan bo‘lsa, hozirda internet va raqamli platformalar orqali chekka
qishloq, tog‘li hududlar yoki hatto xorijdagi fuqarolar ham sifatli ta’lim olish imkoniga ega.
Onlayn kurslar, vebinarlar va masofaviy o‘quv dasturlar, jismoniy imkoniyati cheklangan
o‘quvchilar va talabalar uchun an’anaviy ta’lim tizimi ba’zan murakkab bo‘lishi mumkin.
Raqamli texnologiyalar esa ular uchun moslashtirilgan interfeyslar, audio kitoblar, video
darslar, subtitrli materiallar orqali o‘rganish, ta’lim resurslari yoshidan qat’i nazar har bir
inson uchun ta’lim olish eshigini ochadi. Masalan, kattalar uchun mo‘ljallangan onlayn kurslar,
kasbiy qayta tayyorlash dasturlari orqali insonlar hayotining istalgan davrida o‘qish va yangi
kasb egallash/ ko‘plab raqamli ta’lim platformalari bepul yoki arzon narxlarda ta’lim olish
imkonini taqdim etadi. Bu esa kam ta’minlangan oilalardan chiqqan bolalar uchun katta
imkoniyat yaratadi. [2] ozirgi zamonaviy jamiyatda ta’lim tizimi va raqamli texnologiyalar
Zamonaviy dunyoda bilim berish tizimi juda tez o‘zgarayotgan muhitda faoliyat yuritmoqda.
Axborot texnologiyalari va raqamlashtirishning rivojlanishi ta’lim sohasida ham katta
o‘zgarishlarga sabab bo‘ldi. Bu o‘zgarishlar nafaqat o‘qitish jarayoniga, balki butun ta’lim
tizimi boshqaruviga ham ta’sir ko‘rsatmoqda.
Raqamli texnologiyalar orqali talabalarning o‘rganish jarayoni va natijalari doimiy ravishda
monitoring qilinadi. Bu ta’lim jarayonidagi kamchiliklarni aniqlash va ularni tezda tuzatish
imkonini beradi. Shuningdek, ta’lim jarayonini individuallashtirish va talabalarga ko‘proq
individual yondoshuvni joriy etish mumkin bo‘ladi.
Xulosa
Hozirgi kunda raqamli texnologiyalar ta’lim tizimini boshqarishda mukammal vosita
sifatida juda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ular orqali ma’lumotlarni boshqarish
avtomatlashtiriladi, qaror qabul qilish jarayoni samaralilashadi, axborot almashinuvi
tezlashadi va ta’lim sifati yaxshilanadi. Shu bilan birga, bu texnologiyalarni joriy etish va
rivojlantirish orqali ta’lim muassasalari kelajakdagi murakkab muammolarga tayyor bo‘ladi
va zamonaviy talablarga mos ravishda faoliyat yuritadi.
Page 89
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
Ular ta’lim jarayonini avtomatlashtirish, tahliliy qarorlar qabul qilish, shaffoflikni ta’minlash
va ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi. Kelajakda bu texnologiyalar yanada rivojlanib, ta’lim
boshqaruvi samaradorligini yangi bosqichga olib chiqadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-fevraldagi PQ–134-son qarori:
“Raqamli texnologiyalarni rivojlantirish va sohani raqobatbardosh qilish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”.
2.O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 26-avgustdagi 508-son qarori:
“2020–2023 yillarda raqamli ta’lim texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish dasturi”.
