CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
113
MAKTAB O'QUVCHILARINING XULQ-ATVORINI
SHAKLLANTIRISHDA MUSIQANING O‘RNI.
Umbarova Ma'rifat Ibragimovna
Surxondaryo viloyati, Qumqo'rg'on tumani
59-umumta‘lim maktabi musiqa fani o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.13919943
Annotatsiya.
Musiqa ta'limi nafaqat bolalarning musiqiy qobiliyatlarini
rivojlantirish, balki ularning xulq-atvorini shakllantirishda ham muhim rol
o'ynaydi. Maktab o'quvchilarining xulq-atvori, ularning shaxsiyati, ijtimoiy
ko'nikmalari va hissiy rivojlanishi musiqa orqali shakllanadi. Ushbu maqolada
musiqa ta'limining o'quvchilarning xulq-atvorini shakllantirishdagi o'rni va
ahamiyati haqida so'z yuritamiz.
Kalit soʻzlar:
musiqa, his-tuyg'ular, bolalar, hissiy rivojlanish, folklor,
xulq-atvor, musiqa janrlari.
Abstract.
Music education plays an important role not only in the
development of children's musical abilities, but also in the formation of their
behavior. The behavior of schoolchildren, their personality, social skills and
emotional development are formed through music. In this article, we will talk
about the role and importance of music education in shaping the behavior of
students.
Key words
: music, emotions, children, emotional development, folklore,
behavior, music genres.
Musiqa bolalarning hissiy rivojlanishiga katta ta'sir ko'rsatadi. Musiqani
tinglash va ijro etish bolalarning his-tuyg'ularini ifoda etishlariga yordam beradi.
Bu jarayon bolalarning o'z his-tuyg'ularini anglash, boshqalar bilan empatiya
qilish va ijtimoiy aloqalarni rivojlantirishga yordam beradi.
Musiqa orqali bolalarning hissiy rivojlanishini ta'minlash uchun bir qator usullar
va yondashuvlar mavjud. Bolalarga turli musiqa janrlarini tinglatish, ularning
his-tuyg'ularini anglashlariga yordam beradi. Klassik, jaz, folklor va zamonaviy
musiqa orqali bolalar turli hissiyotlarni his qilishlari mumkin. Musiqalarni
tinglash jarayonida bolalarga ularning his-tuyg'ularini ifoda etish imkoniyatini
berish. Masalan, biron bir musiqa tinglanganda, bolalardan qanday his-
tuyg'ularni his qilayotganlarini so'rash. Bolalarga musiqa asboblarini o'rgatish,
ularning o'z his-tuyg'ularini ifoda etishlariga yordam beradi. Ijro jarayonida
bolalar o'zlarini erkin his qilishadi va hissiy tajribalarini musiqaga aylantiradilar.
Bolalarga o'z qo'shiqlarini yozish va ijro etish imkoniyatini berish, ularning
hissiy ifodalarini rivojlantiradi. Bu jarayon bolalarning o'z fikrlarini va his-
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
114
tuyg'ularini musiqiy shaklda ifoda etishlariga yordam beradi. Musiqa o'yinlari
orqali bolalar o'z his-tuyg'ularini ifoda etish va boshqalar bilan muloqot qilish
ko'nikmalarini rivojlantiradilar. Masalan, musiqiy o'yinlar orqali bolalar
birgalikda harakat qilish, raqsga tushish va o'zaro aloqalarni mustahkamlash
imkoniyatiga ega bo'ladilar. Musiqa bilan raqsga tushish bolalarning hissiy
holatini yaxshilaydi. Raqs orqali bolalar o'z his-tuyg'ularini ifoda etish va
stressni kamaytirish imkoniyatiga ega bo'ladilar. Musiqa orqali hikoyalar
yaratish va ularni ijro etish bolalarning tasavvurini rivojlantiradi. Musiqa va
hikoyalar birgalikda bolalarga hissiy tajribalarni yanada chuqurroq anglash
imkonini beradi. Musiqa va teatrni birlashtirish orqali bolalar o'z hissiyotlarini
ifoda etish va boshqalar bilan muloqot qilish ko'nikmalarini rivojlantiradilar.
Musiqa darslarida bolalarga hissiy ta'lim berish, ularning his-tuyg'ularini
anglash va boshqalar bilan empatiya qilish ko'nikmalarini rivojlantirishga
yordam beradi. Masalan, bolalarga musiqalarni tahlil qilish va ularning hissiy
mazmunini muhokama qilish imkoniyatini berish. Musiqa orqali meditatsiya
qilish bolalarning ruhiy holatini yaxshilaydi va stressni kamaytiradi. Bu jarayon
bolalarga o'z his-tuyg'ularini anglash va tinchlanish imkoniyatini beradi. Musiqa
orqali bolalarning hissiy rivojlanishini ta'minlash uchun turli usullar va
yondashuvlardan foydalanish mumkin. Musiqa tinglash, ijro etish, o'yinlar,
hikoyalar va hissiy ta'lim bolalarning his-tuyg'ularini anglash va ifoda etishlariga
yordam beradi. Bu jarayon bolalarning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishiga katta
hissa qo'shadi.
Musiqa orqali bolalar o'zlarini ifoda etish va boshqalar bilan muloqot qilish
ko'nikmalarini
rivojlantiradilar.
Musiqa
ta'limi
bolalarning
ijtimoiy
ko'nikmalarini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. Musiqa o'yinlari, guruhli
ijrolar va konsertlar bolalarga birgalikda ishlash, hamkorlik qilish va jamoaviy
ruhni rivojlantirish imkoniyatini beradi. Bu jarayon bolalarning o'zaro
munosabatlarini yaxshilaydi va ijtimoiy mas'uliyat hissini oshiradi. Musiqa
ta'limi bolalarning xulq-atvorini nazorat qilishda ham muhim rol o'ynaydi.
Musiqa darslari davomida bolalar tartib-intizomga, sabr-toqatga va o'z-o'zini
nazorat qilishga o'rganadilar.
Musiqa ta'limi bolalarning ijodiy fikrlashini rivojlantiradi. Musiqa yaratish,
qo'shiqlar yozish va ijro etish bolalarga o'z g'oyalarini ifoda etish imkoniyatini
beradi. Bu jarayon bolalarning o'z fikrlarini erkin ifoda etishlariga yordam
beradi va ularning shaxsiyligini rivojlantiradi. Musiqa ta'limi bolalarga turli
madaniyatlar va an'analar haqida bilim berish orqali ularning madaniy
qadriyatlarini o'zlashtirishga yordam beradi. Musiqa orqali bolalar boshqa
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
115
xalqlarning madaniyatini, urf-odatlarini va an'analarini o'rganadilar, bu esa
ularning dunyoqarashini kengaytiradi va bag'rikenglik hissini rivojlantiradi.
Maktab o'quvchilarining xulq-atvorini shakllantirishda musiqa bir qator muhim
jihatlarni o'z ichiga oladi. Musiqa bolalarning hissiy rivojlanishiga katta ta'sir
ko'rsatadi. Musiqani tinglash va ijro etish bolalarning his-tuyg'ularini ifoda
etishlariga yordam beradi. Bu jarayon bolalarning o'z his-tuyg'ularini anglash va
boshqalar bilan empatiya qilish ko'nikmalarini rivojlantiradi. Musiqa ta'limi
bolalarning ijtimoiy ko'nikmalarini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega.
Guruhli ijrolar, musiqiy o'yinlar va konsertlar bolalarga birgalikda ishlash,
hamkorlik qilish va jamoaviy ruhni rivojlantirish imkoniyatini beradi. Bu jarayon
bolalarning o'zaro munosabatlarini yaxshilaydi. Musiqa darslari davomida
bolalar tartib-intizomga, sabr-toqatga va o'z-o'zini nazorat qilishga o'rganadilar.
Musiqalarini ijro etish jarayonida bolalar o'zlarini boshqarish, vaqtni
rejalashtirish va maqsadga erishish ko'nikmalarini rivojlantiradilar. Musiqa
ta'limi bolalarning ijodiy fikrlashini rivojlantiradi. Musiqa yaratish, qo'shiqlar
yozish va ijro etish bolalarga o'z g'oyalarini ifoda etish imkoniyatini beradi. Bu
jarayon bolalarning o'z fikrlarini erkin ifoda etishlariga yordam beradi. Musiqa
ta'limi bolalarga turli madaniyatlar va an'analar haqida bilim berish orqali
ularning madaniy qadriyatlarini o'zlashtirishga yordam beradi. Musiqa orqali
bolalar boshqa xalqlarning madaniyatini, urf-odatlarini va an'analarini
o'rganadilar, bu esa ularning dunyoqarashini kengaytiradi. Musiqa tinglash va
ijro etish bolalarga stressni kamaytirishga yordam beradi. Musiqa orqali bolalar
o'z his-tuyg'ularini ifoda etish va stressdan qochish imkoniyatiga ega bo'ladilar,
bu esa ularning ruhiy holatini yaxshilaydi. Musiqa ta'limi maktab
o'quvchilarining xulq-atvorini shakllantirishda muhim rol o'ynaydi. U
bolalarning hissiy, ijtimoiy va ijodiy rivojlanishiga yordam beradi, shuningdek,
ularning madaniy qadriyatlarini o'zlashtirishga ko'maklashadi. Shuning uchun,
musiqa ta'limini maktab ta'lim tizimida alohida e'tibor bilan rivojlantirish zarur.
Xulosa:
Maktab o'quvchilarining xulq-atvorini shakllantirishda musiqa ta'limi muhim
ahamiyatga ega. Musiqa bolalarning hissiy rivojlanishi, ijtimoiy ko'nikmalarini
rivojlantirish, xulq-atvorini nazorat qilish, ijodiy fikrlashni oshirish va madaniy
qadriyatlarni o'zlashtirishda katta rol o'ynaydi. Shuning uchun, musiqa ta'limini
maktab ta'lim tizimida alohida e'tibor bilan rivojlantirish zarur. Bu nafaqat
bolalarning musiqiy qobiliyatlarini, balki ularning shaxsiy va ijtimoiy
rivojlanishini ham ta'minlaydi.
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
116
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Anvarovna, K. D. (2022). Conducting music lessons in preschool educational
institutions. Emergent: Journal of Educational Discoveries and Lifelong Learning
(EJEDL), 3(3), 4-10.
2. FORMATION OF STUDENT AESTHETIC COMPETITION BY TEACHING THE
WORKS OF RUSSIAN CLASSIC COMPOSERS IN MUSIC CULTURE CLASSES T
Ismailov, D Karimova - Интернаука, 2021;
3. Karimova, D. A. (2022). MUSIQA DARSLARIDA BOLALAR MUSIQA TUYG
‘USINI TAKOMILLASHTIRISH. Oriental renaissance: Innovative, educational,
natural and social sciences, 2(Special Issue 4-2), 288-294.
4. Karimova, D. A. (2021). Formation of student aesthetic competition by
teaching the works of Russian classic composers in music culture classes.
Молодой ученый, (17), 254-255.
5.www.ziyonet.uz
