DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
150
ASHULA VA RAQS: MILLIY MADANIYATIMIZNING TIMSOLI
Qoblan Seytanov
O‘zbekiston Davlat San’at va Madaniyat Instituti Nukus filiali talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15704221
Annotatsiya:
Ushbu maqolada ashula va raqsning milliy madaniyatdagi
o‘rni, ularning xalqning tarixiy va ma’naviy merosini saqlashdagi roli tahlil
qilinadi. Ashula va raqs madaniyatimizning timsoli sifatida milliy o‘zlikni
mustahkamlashda va yosh avlod madaniyatida o‘ziga xos ahamiyat kasb etishini
ko‘rsatadi. Zamonaviy davrda ashula va raqsning yangi uslublar va
texnologiyalar yordamida rivojlanishi, milliy madaniyatni saqlab qolish va global
madaniyat maydonida targ‘ib etishdagi roli muhokama qilinadi.
Kalit so‘zlar:
ashula, raqs, milliy madaniyat, milliy o‘zlik, madaniy meros,
zamonaviy uslublar, yosh avlod, madaniyat rivojlanishi
Milliy madaniyat har bir xalqning eng qimmatli boyligi, uning tarixiy va
ma’naviy merosi bo‘lib, avloddan-avlodga yetib keladigan ajralmas qismidir.
Millatimizning milliy madaniyatining ajralmas qismi bo‘lgan ashula va raqs esa
xalqimizning ruhiy dunyosini, tarixini va qadriyatlarini ifodalovchi san’at
shakllaridir. Ular milliy madaniyatimizning timsoli sifatida xalqning milliy
o‘zligini saqlab qolishda va rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekiston
hududi qadimdan musiqiy va raqs san’ati markazi bo‘lib kelgan. Ashula va raqs
asrlar davomida xalq hayoti bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, har bir davrning
o‘ziga xos xarakterini aks ettirgan. Turli viloyatlarning o‘ziga xos ashula va raqs
an’analari mavjud bo‘lib, ular milliy madaniyatning boyligiga hissa qo‘shadi.
Ashula va raqs nafaqat san’at asarlari, balki xalqning tarixiy voqealari, urf-
odatlari va falsafasini ifodalovchi jonli manbalardir. Ular orqali xalqning
ma’naviyati, dunyoqarashi, hissiyotlari va hayotiy qadriyatlari avloddan-avlodga
yetkaziladi. Shu bois, ashula va raqs milliy madaniyatning asosiy timsollaridan
biri hisoblanadi.Ashula va raqs milliy madaniyatning ajralmas qismi bo‘lib,
xalqning tarixiy, ma’naviy va estetik qadriyatlarini ifodalovchi san’at
shakllaridir. Ular nafaqat ko‘ngilochar vosita, balki xalqning ruhiy dunyosi, urf-
odatlari, tarixiy voqealari va milliy o‘zligini aks ettiruvchi jonli
manbalardir.Milliy madaniyatda ashula va raqs xalqning tarixi va an’analarini
avloddan-avlodga yetkazishda muhim rol o‘ynaydi. Ular yordamida yoshlar o‘z
xalqining madaniy merosi bilan tanishadi, ona tiliga va milliy qadriyatlariga
bo‘lgan muhabbatni kuchaytiradi. Ashula va raqs xalqning birligini, milliy
g‘ururini
mustahkamlaydi
va
jamiyatdagi
ijtimoiy
bog‘lanishni
mustahkamlashga xizmat qiladi.O‘zbek xalqining turli hududlarida o‘ziga xos
ashula va raqs an’analari shakllangan. Bugungi kunda ashula va raqs nafaqat
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
151
an’anaviy shakllarda, balki zamonaviy uslub va texnologiyalar yordamida
rivojlanmoqda. Bu esa milliy madaniyatni saqlab qolish bilan birga, uni yosh
avlod uchun yanada jozibador va dolzarb qiladi. Zamonaviy ashula va raqs orqali
milliy madaniyat global madaniyat maydonida tanilib, rivojlanmoqda.Xulosa
qilib aytganda, ashula va raqs milliy madaniyatimizning ajralmas timsoli bo‘lib,
uning asosi sifatida milliy o‘zlikni saqlash va rivojlantirishda muhim rol
o‘ynaydi. Ular milliy qadriyatlar, ma’naviyat va birlikni kuchaytirish orqali
jamiyatning madaniy va ijtimoiy rivojlanishiga hissa qo‘shadi.Bugungi kunda
ashula va raqs an’anaviy shakllarini saqlagan holda, zamonaviy ijodkorlar
tomonidan yangi uslublar va texnologiyalar yordamida rivojlantirilmoqda.
Zamonaviy ashula va raqs milliy madaniyatni global maydonda namoyish
etishda, yoshlarni milliy qadriyatlarimizga jalb etishda muhim vositaga
aylangan. Fusion janrlarining keng tarqalishi milliy elementlarni zamonaviy
musiqa va raqs shakllari bilan uyg‘unlashtirib, madaniyatimizni yanada
boyitmoqda. Zamonaviy davrda ashula va raqs milliy madaniyatning ajralmas
qismi sifatida o‘zgarib, yangi ko‘rinish va mazmun olmoqda. Globalizatsiya va
texnologiyalar rivojlanishi jamiyatda madaniyatning shakllanishida katta rol
o‘ynamoqda, bu esa ashula va raqs san’atining ham yangi yo‘nalishlar va
imkoniyatlarga ega bo‘lishiga olib keldi.Bugungi kunda ashula va raqs nafaqat
milliy an’analarni ifodalovchi vosita, balki yosh avlod uchun o‘zligini ifoda etish,
ijodiy o‘sish va madaniy integratsiya uchun platformaga aylangan. Zamonaviy
ashula va raqs orqali yoshlar o‘z tarixiy ildizlarini saqlab qolish bilan birga,
global madaniyat maydonida o‘z o‘rnini topishga harakat qilmoqda.Zamonaviy
texnologiyalar, jumladan raqamli multimedia, video kliplar va onlayn
platformalar yordamida ashula va raqs ijrochilari o‘z ijodini keng auditoriyaga
taqdim etmoqda. Bu esa madaniyatimizning xalqaro maydonda tanilishi va
yoshlar
orasida
milliy
qadriyatlarni
mustahkamlashga
xizmat
qilmoqda.Shuningdek, zamonaviy ashula va raqsda yangi janrlar, fusion uslublar
keng tarqalmoqda. O‘zbek milliy musiqa va raqs elementlari pop, hip-hop, kabi
zamonaviy janrlar bilan uyg‘unlashib, yoshlar madaniyatining ajralmas qismiga
aylanmoqda. Bu esa milliy madaniyatni nafaqat saqlab qolishga, balki uni
rivojlantirishga ham katta imkoniyatlar yaratmoqda. Zamonaviy davrda ashula
va raqs ijtimoiy hamda madaniy hayotning muhim qismi sifatida yoshlarni
birlashtiruvchi va ruhlantiruvchi vosita vazifasini bajaradi. Ular yordamida
yoshlar o‘z his-tuyg‘ularini ifodalaydi, stressni kamaytiradi va o‘zaro
hamjihatlikni mustahkamlaydi. Zamonaviy davrda ashula va raqs milliy
madaniyatimizni rivojlantirish va yoshlar madaniyatida muhim rol o‘ynashda
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
152
davom etmoqda. Ular nafaqat madaniy merosimizni saqlash, balki uni
zamonaviylashtirish va global maydonda targ‘ib qilish uchun samarali vosita
hisoblanadi.Yoshlar orasida ashula va raqs milliy o‘zlikni shakllantirish va
mustahkamlashda ko‘prik vazifasini bajaradi. Ular yordamida yoshlar o‘z milliy
ildizlarini anglab, tarixiy merosga hurmat bilan qarashadi. Maktablar, madaniyat
uylarida tashkil etilgan to‘garaklar yoshlar madaniyatining rivojlanishiga katta
ta’sir ko‘rsatadi. Shuningdek, turli festivallar va tanlovlar yoshlarning ijodiy
salohiyatini oshirishga xizmat qiladi.Ashula va raqs milliy madaniyatimizning
muhim timsoli sifatida xalqning ruhiy boyligini saqlash va uni kelajak avlodlarga
yetkazishda beqiyos ahamiyatga ega. Ular nafaqat madaniy merosimizni
ifodalaydi, balki milliy birlik, g‘urur va ma’naviyatni mustahkamlashda asosiy
vosita bo‘lib xizmat qiladi. Shu bois, ashula va raqs san’atini rivojlantirish va
yosh avlodga singdirish bugungi kunimizdagi eng dolzarb vazifalardan biridir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Olimov, S. (2018). O‘zbek milliy madaniyati va uning rivojlanish yo‘llari.
Toshkent: Fan.
2.
Qodirov, A. (2020). Ashula va raqs san’ati. Toshkent: Madaniyat nashriyoti.
3.
Tursunov, M. (2019). Zamonaviy o‘zbek musiqa va raqsining o‘ziga xosligi.
“Madaniyat” jurnali, 3-son, 45-52-betlar.
4.
Karimova, L. (2021). Milliy madaniyat va yoshlar. Toshkent: O‘zbekiston
Milliy universiteti nashriyoti.
5.
Internet manbasi: www.madaniyat.uz (2023). O‘zbek milliy raqslari tarixi
va rivojlanishi.
