ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
174
2181-
3187
MAKTAB TAʼLIMIDA RASMIY ISH HUJJATLARI BILAN ISHLASH
KO‘NIKMASINI SHAKLLANTIRISHNING AMALIY YO‘LLARI
Alisher Navoiy nomidagi Toshkent
davlat o‘zbek tili va adabiyoti
universiteti 3-bosqich talabasi
Turdanova Rushana Ibrohim qizi
Annotatsiya
Ushbu maqolada maktab taʼlimida o‘quvchilarda rasmiy ish hujjatlari bilan
ishlash ko‘nikmasini shakllantirish masalasi yoritiladi. Mazkur ko‘nikma nafaqat til va
nutq madaniyatini rivojlantirishda, balki o‘quvchilarning hayotiy tayyorgarligini
oshirishda ham muhim o‘rin tutadi. Muallif amaliy dars jarayonida qo‘llanishi mumkin
bo‘lgan uslublar, topshiriqlar va metodik tavsiyalarni ilgari suradi. Ta’limiy
samaradorlikni oshirishga xizmat qiladigan metodlar tavsiya qilinadi.
Kalit so‘zlar:
rasmiy uslub, hujjat bilan ishlash, ko‘nikma, metodika, maktab
taʼlimi, amaliy topshiriq.
Kirish
Hozirgi kunda maktab o‘quvchilarida hayotiy va amaliy ko‘nikmalarni
shakllantirish ta’lim tizimining ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Rasmiy ish hujjatlari
bilan ishlashga o‘rgatish esa o‘zbek tili taʼlimining eng muhim amaliy jihatlaridan
sanaladi. Bu ko‘nikma nafaqat dars jarayonida, balki kundalik hayotda ham bevosita
qo‘l keladi. Maqolada aynan o‘quvchilarda rasmiy ish hujjatlari bilan ishlashni
samarali o‘rgatish yo‘llari bayon qilinadi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
175
2181-
3187
Adabiyotlarni o‘rganish
Tilshunoslik va uslubshunoslik sohasida rasmiy uslub, hujjat turlari, ularning
tuzilishi haqida ko‘plab ilmiy ishlar mavjud. Jumladan, A.Azizxo‘jayeva, R.Jalolov,
Sh.Sirojiddinov singari olimlar o‘z asarlarida ta’limda til va uslub o‘rgatish masalasini
yoritib o‘tgan. Zamonaviy darsliklarda ham hujjatlar bilan ishlashga oid topshiriqlar
mavjud bo‘lsa-da, ularni amaliyotga tatbiq etishda o‘qituvchidan yangicha yondashuv
talab qilinadi.
Asosiy qism: Metodologiya va amaliy yondashuvlar
Rasmiy ish hujjatlari bilan ishlash o‘quvchilarning matn bilan ishlash, tahlil
qilish, tuzish va moslashtirish ko‘nikmalarini shakllantiradi. Quyidagi metodik
yondashuvlar bu jarayonda foydali bo‘lishi mumkin:
1.
Hujjat namunalarini tahlil qilish.
Darsda ariza, ma’lumotnoma,
e’lon, tilxat kabi hujjatlarni ko‘rsatib, ularning tuzilishi, rasmiy iboralari, uslubiy
xususiyatlari o‘rgatiladi.
2.
Qayta tuzish mashqlari.
O‘quvchilarga noto‘g‘ri yoki chala
yozilgan hujjat berilib, uni to‘g‘rilash topshirig‘i beriladi.
3.
Hayotiy rolli o‘yinlar.
“Maktab direktori nomiga ariza yozish”,
“Do‘stiga ma’lumotnoma tayyorlash” kabi vaziyatlar asosida topshiriqlar
beriladi.
4.
Ijaraga olish, ishdan bo‘shash, tavsiyanoma tuzish
kabi
mavzular asosida mavhumdan aniqga qarab o‘rgatish metodi qo‘llaniladi.
Mazkur metodlar orqali o‘quvchi nafaqat nazariy bilimga, balki mustaqil ishlash
va hujjat tuzish amaliy ko‘nikmasiga ham ega bo‘ladi.
Xulosa
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
176
2181-
3187
Rasmiy ish hujjatlari bilan ishlashga oid ko‘nikmalarni shakllantirish
o‘quvchilarning hayotga tayyorgarligini oshiradi, rasmiy uslubda savodli yozish
malakasini mustahkamlaydi. Darslarda amaliy yondashuvni kuchaytirish, rolli o‘yinlar
va hujjat namunalari asosida ishlash orqali bu ko‘nikmalarni samarali rivojlantirish
mumkin. Taklif etilgan metodlar o‘qituvchiga hujjat bilan ishlash kompetensiyasini
shakllantirishda yangi imkoniyatlar yaratadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1.
Azizxo‘jayeva N.N. ―Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat‖. –
T.: Fan, 2021.
2.
Jalolov J.J. ―Ona tili o‘qitish metodikasi‖. – T.: O‘qituvchi, 2019.
3.
Sirojiddinov S. ―Uslubshunoslik asoslari‖. – T.: Fan va texnologiya, 2020.
4.
O‘zbekiston Respublikasi umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun ona tili
darsliklari (5–9-sinflar).
5.
Xalq ta’limi vazirligi metodik qo‘llanmalari. – 2022.
