ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
370
2181-
3187
RANGLARINING INSON PSIXOLOGIYASIGA TAʼSIRI
FAZLIDDINOVA MUQADDAS ELYOR QIZI
Toshkent davlat pedagogika universiteti
“Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi” yo’nalishi talabasi
ANOTATSIYA
Ushbu maqolada ranglarning inson psixologiyasiga taʼsiri, ularga yashiringan
turli ramzlar, ruhiy olamga bogʻliqligi, feʼl-atvor va bu borada kayfiyatga ijobiy yoki
salbiy taʼsir oʻtkazuvchi omillar haqida soʻz boradi.
KALIT SO’ZLAR:
ranglar psixalogiya, hissiy idrok, rang, psixika, kontrast
ranglar, tarkibiy ranglar.
THE IMPACT OF COLOURS ON HUMAN PSYCHOLOGY
ANNOTATION
This article discusses the impact of colors on human psychology, the various
symbols hidden in them, their connection to the spiritual world, character, and the
factors that positively or negatively affect mood in this regard.
KEYWORDS:
color psychology, emotional perception, color, psyche,
contrasting colors, structural colors.
ВЛИЯНИЕ РЕЙТИНГОВ НА ПСИХОЛОГИЮ ЧЕЛОВЕКА
АННОТАЦИЯ
В данной статье говорится о влиянии цветов на психологию человека,
различных символах, скрытых в них, их связи с духовным миром, характером, а
также факторах, положительно или отрицательно влияющих на настроение в
этом плане.
КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА:
Психология цвета, эмоциональное восприятие,
цвет, психика, контрастные цвета, структурные цвета.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
371
2181-
3187
Dunyo cheksiz sir-sanoatlardan iborat. Ulami o‘rganish uchun cheksiz inson
umr kerak bo‘ladi. Chunonchi, «rang» atamasi to‘rtta harfdan iborat bo‘lsa-da, uning
ma’nosiga va sirli olamini o‘rganishiga insonlarning umri yetmaydi. Rang inson
hayotida muhim ahamiyatga ega. Shuning uchun asrlar davomida olimlar tomonidan
ranglar haqida juda ko‘p ilmiy tadqiqot ishlari olib borilmoqda.
Inson umrining har lahzasida uchraydigan rang insonlarning ma’naviyatini
shakllantirishda muhim o‘rin tutadi. Chunki, rang ruhiyatga har daqiqada ijobiy yoki
salbiy ta’sir etishi mumkin. Yorug‘lik bor joyda rang bo‘ladi.
Ranglar insonlarda muayyan his-tuyg‘ularni yuzaga keltirishga qodir
xususiyatga ega. Albatta, bunda insonning yoshi, jinsi va madaniy saviyasiga bog‘liq
jihatlarni ham e’tiborga olish lozim. Ranglar psixologiyasini tadqiq qilishga oid
izlanishlar zamonaviy psixologiya sohasida o‘tkazilmoqda. Ularda asosan ranglarning
inson kayfiyatiga, xulq-atvoriga va psixik jarayonlariga ta’sir qilish mexanizmlari
ochib berishga urinishlarni ko‘rishimiz mumkin. Shu o‘rinda, ranglarga doir o‘ziga xos
qirralarning mavjudligini ham inkor etmaslik lozim.
Ranglar psixologiyasining talqini oltita tamoyilga asoslanadi:
1. Har bir rang muayyan belgini ifodalaydi.
2. Ranglarning belgilari yoki o‘zlashtirilgan belgiga yoki tabiiy nasliy belgiga
tayanadi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
372
2181-
3187
3. Ranglarni idrok qilish inson tomonidan baholashni namoyon qiladi.
4. Ranglarni baholash jarayoni muayyan xulq-atvorga undaydi.
5. Rang odatda o‘z ta’sirini avtomatik ravishda amalga oshiradi.
6. Rangning belgisi va samarasi o‘zaro bog‘liq bo‘ladi.
Ranglarning inson ruhiyatiga o‘ziga xos ravishda ta’sir qilishi tan olingan
haqiqatdir. Bizni o‘rab turgan ranglar olami ruhiyatimizga va ruhiy holatimizga
bevosita ta’sir qiladi. Ranglar ta’sir qilish vaqti va shiddatiga qarab ijobiy yoki salbiy
his-tuyg‘ularni uyg‘otishi mumkin. Mutaxassislar xulosasiga ko‘ra, inson ko‘zi
milliondan ziyod ranglarni ajrata olar ekan. Ranglarning inson ruhiyatiga ta’sir
qilishiga oid juda ko‘p baxs munozarali qarashlar mavjud. Ruxshunoslar ham har bir
rangni qabul qilishda o‘ziga xos yondashadilar. Ya’ni bitta rangni har kim har xil qabul
qiladi.
RANGLARNING RAMZIY MAʼNOLARI
Dunyoda yorug‘lik bor ekan, albatta ranglar bo'ladi. Har bir rangning ramziy
ma’nosi bor. Qadimda ajdodlarimiz rang orqali ramziy ma’noda gapirganlar.
Insonlarning yuzi rangiga qarab kasalliklarini aniqlaganlar va davolaganlar. Ranglar
orqali falsafiy fikr berganlar va insonlarga ruhiy ta’sir etganlar. Masalan, sallaning turli
rangi bo'lib, ular orqali turli ramziy ma’nolar o‘z ifodasini topgan. Rangiga qarab
mansabi, mazhabi va boshqalarni bilish mumkin bo'lgan.
KONTRAST RANGLAR
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
373
2181-
3187
Ranglar psixologiyasi ranglarning odamlarning xulq-atvoriga, ruhiy holatiga yoki
fiziologik jarayonlarga qanday ta'sir qilishini o'rgatadi. Ranglar bizning
xaridlarimizga, his-tuyg'ularimizga va hatto xotiralarimizga ta'sir qiladi. Rang
psixologiyasi bilan bog'liq fikrlar marketing va dizayn sohalarida keng qo'llaniladi.
Kompaniyalar o'z mahsulotlarini xarid qilish va tovarlarni anglashni yaxshilash uchun
iste'molchilarni rag'batlantiradi deb hisoblaydigan ranglarni tanlaydi. Turli xil
kasalliklarni davolash uchun rangi terapiya uslubida ranglar ishlatilgan.
Fransuz tarixchisi, medievist va ranglar simvolikasining taniqli mutaxassisi
Mishel Pasturoning "Koʻk rangning tarixi", "Qora rangning tarixi", "Yashil rangning
tarixi", "Qizil rangning tarixi" kabi kitoblari ranglarning madaniy evolyutsiyasini
chuqur oʻrganishga bagʻishlangan. "Yashil rangning tarixi" nomli kitobi madaniy,
ijtimoiy, diniy va badiiy jihatlari qamrab olingan. Mishel Pasturo yashil rangning
qadim zamonlardan to hozirgi kungacha boʻlgan oʻrganish yoʻlini tahlil qilgan, uning
turli davrlarda qanday maʼnolar va ramziy ahamiyatga ega boʻlganligini koʻrsatgan.
Xulosa qilib aytganda ranglar inson psixikasiga kuchli taʼsir ko'rsatadi va ular
his-tuyg'ular, kayfiyat va psixologik holatlarni shakllantirishi mumkin. Har bir rang
turli hissiy reaktsiyalarni keltirib chiqaradi. Ranglarning psixologik taʼsiri shundan
iboratki, ular odamlarning hissiy holatlarini anglatadi va ular bilan ishlash orqali
muayyan kayfiyatni yaratish yoki boshqarish mumkin.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
374
2181-
3187
Ranglar dunyomizning barcha elementlarini o’zida mujassam etgan.
Subliminal tarzda foydalanilganda, ranglar bizning his-tuyg’ularimizga va
psixologiyamizga kuchli ta’sir qiladi. Ular bizni baxtli, qayg’uli, g’ayratli, xotirjam
his qildira oladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI:
1.
G.M. Abdurahmonov. "Rangtasvir va kommunikatsiya". Toshkent. 1995.
2.
B. Boymatov "Qalamtasvir". Darslik 1-qism. Toshkent. 2006.
3.
N. Tolipov Abdirasilov S. Oripova N. Rangtasvir 1-qism. Toshkent 2002
4.
N.U. Abdullaev. San’at tarixi 2 jild.T. 2001-yil. 296 b.
Н.Абдуллаев. Санъат тарихи.ўқув қўлланма. 2004.
5.
D. Tulanova Tasviriy . san’at tarixi (darslik) T.”Lesson Press” nashriyoti.2019 y.
6.
N.Abdullayeva. "Sanʼatshunoslikdan ommabop lugʻat". Toshkent 2010.
7.
N. Yusupova "Ranglarga yashiringan sirlar" Toshkent "Davr Press" nashriyoti.
2010.
8.
M. Yuldosheva. Z. Saminjonova. "Ranglarning psixologik tabiati". Uslubiy
qoʻllanma. Fargʻona. 2023.
