ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–2_ Мая –2025
339
2181-3187
ULTRATOVUSH BILAN DAVOLASH USULLARI
Urganch Abu Ali ibn Sino nomidagi jamoat
salomatligi texnikumi yetakchi o‘qituvchisi
Muratova Shaxnoza Shuxratovna
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Reabilitatsiya asoslari va fizioterapiya va massaj
fanining Ultratovush bilan davolash mavzusi o‘rganish atroflicha muhokama qilingan.
Kalit so‘zlar:
Ultratovush, Fizioterapiya, Reabilitatsiya.
Ultratovush bilan davolash Davolash amaliyotida boshqa fizioterapevtik
muolajalar bilan bir qatorda ultratovush bilan davolash ham keng qo‘llaniladi. Ultra
tovushlar fizik muhitda mexanik tebranishlar hosil bo‘lishi bilan xarakterlanadi.
Fizioterapiya amaliyotida ultra tovushlar 800-900 kilogers chastotasi ko‘rinishida
qo‘llaniladi. Tibbiy davolash amaliyotida esa 800-3000 kg ravishda qo‘llanilishi
mumkin. Davolash jarayonida ultra tovushlarning organizm ichiga kirishi ularning
chastotalariga bog‘liqdir.
Qo‘llanilayotgan tebranish chastotasi qanchalik katta bo‘lsa, u shuncha to‘qima
ichiga kam kiradi. Masalan: chastotasi 1600-2600 kg bo‘lgan ultra tovush
faqatgina 1 sm chuqurlikka kiradi, chastotasi 800-900 kg bo‘lgan ultra tovush 4-5
sm ichkariga kiradi. Ultra tovushlarning ta'siri asosida mexanik va issiqlik omillari
hamda shular tufayli organizmda kelib chiqadigan fizik-kimyoviy o‘zgarishlar
yotadi. Mexanik ta'siri asosan chaqiralayotgan mikrovibratsiya bilan tushuntiriladi,
bu esa to‘qimalarda mikromassaj holatini hosil qiladi.
Buning natijasida to‘qimalarning funksional holati o‘zgaradi, membranalarning
o‘tkazuvchanligi oshadi, diffuziya va osmos jarayonlari kuchayadi, to‘qimalardagi har
xil tuzilmalarning bir-biriga bog‘liqligi oshadi. Issiqlik ta'siri ultra tovushning bir
tomondan mexanik energiyasining issiqlikka aylanishi bilan, ikkinchi tomondan
biokimyoviy jarayonlarning oshishi bilan tushuntiriladi. To‘qimalarda haroratning
ortishi qon va limfa tomirlarining kengayishiga olib keladi, mikrotsirkulyatsiya oshadi,
modda almashinuvi jarayonlari yaxshilanadi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–2_ Мая –2025
340
2181-3187
Fizik-kimyoviy ta'siri to‘qimalarning molekulyar kompleksining qayta qurilishi
bilan tushuntiriladi. Bunda bir qator fermentlarning faolligi ortadi, oksidlanish-
tiklanish jarayonlari yaxshilanadi, to‘qimalarda biologik aktiv moddalar (geparin,
gistamin, serotonin va h.z) hosil bo‘ladi. Ultratovushlarning fiziologik ta'siri mahalliy
va umumiy reaksiyalardan, gumoral va neyroreflektor ta'sirlaridan kelib chiqadi.
Natijada og‘riq qoldiruvchi, spazmalitik, yallig‘lanishga qarshi ta'sirlar yuzaga keladi.
Shuningdek reparativ va regenerativ jarayonlar, nerv-mushak apparatining qo‘zg‘alish
darajasi ortadi, nerv bo‘yicha impulslarning o‘tishi yaxshilanadi. Ultra tovush bilan
davolash muolajasi quyidagi apparatlar yordamida o‘tkaziladi.
Ultratovush tarqalib ketmasligi uchun muolajani har doim maz yoki vazelin
bilan o‘tkazilishi shart. Bu usul yordamida organizmga dori moddalari kirgizilishi
mumkin, bu usul fonoforez yoki ultrafonoforez deb ataladi. Masalan : butadion,
gidrokartizon, dolgit va boshqa dorili mazlar. Bu muolaja davolash amaliyotida juda
keng qo‘llaniladi, ayniqsa hozirda keng tarqalgan bo‘g‘im kasalliklarida.
Ko‘rsatmalar
: tayanch-harakat apparati kasalliklari (artrit, poliartrit, podagra,
osteoxondroz), nerv sistemasining kasalliklari va jarohatlari, LOR kasalliklari (tonzilit,
vazamator renit), ko‘z kasalliklari (kon'yuktivit, keratit), ginekologik va urologik
kasalliklari (salpingoofarit, prostatit), nafas olish organlari kasalliklari (bronxial astma,
bronxit), stomatologik kasalliklar va h.z.
Moneliklari:
tromboflebit, kaxeksiya, gipotoniya, qon ketishga moyillik
holatlarida muolajani qo‘llash mumkin emas.
