HAMSHIRALIK VA AKUSHERLIK ISHIDA BEMOR PARVARISHI.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–6_ Мая –2025

328

2181-3187

HAMSHIRALIK VA AKUSHERLIK ISHIDA BEMOR PARVARISHI.

Respublika ixtisoslashtirilgan ona va

bola salomatligi ilmiy amaliy

tibbiyot markazi Surxondaryo filiali

Katta doya

Qurbonova Shoira

Hamshiralik va akusherlik ishida bemor parvarishi

— bu tibbiyot

amaliyotining muhim yo—nalishi bo—lib, bemorning sog—ayishiga yordam beruvchi

barcha parvarish, kuzatuv va yordam choralarini o—z ichiga oladi. Ushbu faoliyat

nafaqat kasallikni davolash, balki bemorning jismoniy, ruhiy va ijtimoiy holatini

yaxshilashga qaratilgan.

Hamshiralik ishida bemor parvarishining asosiy tamoyillari:

1. Gigiyena va qulay muhit: Bemor tinch, toza, yorug— va havosi yaxshi xonada

bo—lishi kerak. Bu bemorning tezroq sog—ayishiga yordam beradi.

2. Ovqatlanish: Bemorning ovqati oqsil, uglevod, yog—, mineral tuzlar va

vitaminlarga boy bo—lishi lozim. Kuniga 4 mahal ovqatlantirish, ovqatlarning xilma-

xil bo—lishi va dasturxonni chiroyli bezash bemorning ishtahasini oshiradi.

3. Psixologik qo—llab-quvvatlash: Hamshira bemorning ruhiy holatini tushunishi

va uni qo—llab-quvvatlashi zarur. Bu bemorning ruhiy barqarorligini ta'minlaydi.

4. Axloqiy va huquqiy mas—uliyat: Hamshira bemorning shaxsiy axborotlarini sir

saqlashi, uning roziligisiz hech qanday muolajani bajarmasligi lozim.

Akusherlikda bemor parvarishining o‘ziga xos xususiyatlari:

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–6_ Мая –2025

329

2181-3187

Akusherlik sohasida, ya'ni homiladorlik, tug—ruq va chaqaloqlik davrlarida

hamshiralik parvarishi alohida ahamiyatga ega. Bu davrda homilador ayolning

sog—lig—i, psixologik holati va chaqaloqning rivojlanishi diqqat bilan kuzatiladi.

Hamshira homilador ayolga to—g—ri ovqatlanish, gigiyena, jismoniy faollik va ruhiy

tayyorgarlik bo—yicha maslahatlar beradi. Tug—ruqdan so—ng esa ona va

chaqaloqning holatini kuzatish, emizish bo—yicha ko—rsatmalar berish va zarur

hollarda tibbiy yordam ko—rsatish hamshiraning vazifasiga kiradi.

Hamshiralik parvarishining bosqichlari:

1. Bemor holatini baholash: Bemorning jismoniy, ruhiy va ijtimoiy holatini

aniqlash.

2. Muammolarni aniqlash: Bemorning ehtiyojlari va muammolarini aniqlash.

3. Rejalashtirish: Bemor parvarishi bo—yicha aniq rejani tuzish.

4. Amalga oshirish: Rejalashtirilgan parvarish choralarini bajarish.

5. Baholash: Ko—rsatilgan parvarishning samaradorligini baholash va zarur

hollarda rejani qayta ko—rib chiqish.

Hamshiralik va akusherlik ishida bemor parvarishi

— bu bemorning

sog—lig—ini tiklash va saqlashga qaratilgan murakkab, ammo muhim jarayon bo—lib,

u yuqori malaka, e'tibor va mehr talab etadi.

Akusherlikda bemorlarda qon ketishi

— bu tug—ruqdan oldin, tug—ruq paytida

yoki undan keyin yuzaga keladigan xavfli holatlardan biri bo—lib, ona va bola hayotiga

jiddiy tahdid soladi. Bu holat shoshilinch tashxis qo—yish va tezkor tibbiy aralashuvni

talab qiladi.

Qon ketish turlari va sabablari

1. Tug‘ruqqacha (homiladorlik paytidagi) qon ketish:

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–6_ Мая –2025

330

2181-3187

Platsenta previa — yo—ldosh bachadon pastki qismida joylashib, bachadon

bo—yni ustini to—sib qo—yadi. Qon ketish odatda og—riqsiz bo—ladi.

Platsentaning erta ajralishi — yo—ldosh homila tug—ilishidan oldin ajralib

chiqadi. Og—riq bilan kechuvchi qon ketish bo—ladi, homila yurak urishi sustlashishi

mumkin.

Bachadon yorilishi (ruptura) — ayniqsa avvalgi kesarcha kesishdan so—ng

homilani tabiiy yo—l bilan tug—dirishga urinishda yuz beradi.

Bachadon bo—ynining shikastlanishi yoki infektsiyalar.

2. Tug‘ruq paytidagi qon ketish:

Platsentaning to—liq ajralmaganligi

Tug—ruq jarayonida bachadon yoki jinsiy yo—llarning shikastlanishi

Ko—p martalik tug—ruqlar natijasida bachadonning tonusi pasayishi

3. Tug‘ruqdan keyingi qon ketish:

Atoni (bachadonning qisqarmasligi) — eng keng tarqalgan sabab

Platsentadan qolgan qismlar — ichkarida joylashgan joylardan qon ketishi

Bachadon ichidagi shikastlar yoki yirtiqlar

Koagulopatiyalar (qon ivishining buzilishi)

Akusherlikda qon ketishni aniqlash belgilari:

Vaginadan qon ketishi (och yoki to—q rangli)

Bachadonning yumshoq va bo—sh holatda bo—lishi

Puls tezlashuvi, qon bosimining tushishi

Holsizlik, bosh aylanishi, hushdan ketish

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–6_ Мая –2025

331

2181-3187

Homilaning yurak urishi buzilishi (agar homiladorlik davom etayotgan bo—lsa)

Parvarish va yordam ko‘rsatish:

1. Zudlik bilan vrach yoki akusherni chaqirish

2. Bemorni yotqizish va tinchlantirish

3. Qonni to—xtatish choralarini ko—rish:

Bachadonga qo—l bilan yoki dori vositalari yordamida siqilishni ta—minlash

(masalan, oksitotsin, metilergometrin) Ichki qon ketish shubhasida zudlik bilan

operatsiyaga tayyorlash

4. Tomir orqali infuzion terapiya (fiziologik eritma, qon, plazma)

5. Qon yo—qotish hajmini nazorat qilish — gigiyenik prokladkalar og—irligini

o—lchab yoki vizual baholash

6. Gemodinamik monitoring — yurak urishi, qon bosimi, siydik ajralishi

Profilaktika:

Homiladorlik davrida muntazam dispanser nazoratidan o—tish

Tug—ruqni faqat tibbiy muassasada o—tkazish

Oldingi kesarcha kesishdan keyin tug—ruq rejasini aniq belgilash

Anemiya (qon yetishmovchiligi)ni erta davolash

Foydalanilgan adabiyotlar.

OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Qodirova A. A. va b., Ginekologiya, T., 1997