Barcha maqolalar

1-29 59 0

Жисмоний тарбия ва спорт машғулотлари назарияси ва методикаси

Батир Насыров

Тадқиқот объектлари: тайергарликнинг мусобақа олди босқичида юқори даражали иаратечиларнинг машгугот жараени.
Ишнинг мақсади: мусобақаолди босқичда юқори малакали каратэчиларнинг тайергарлик тизимини оптималлаштиришининг илмий исботланган йўриқномаларини ишлаб чиқариш ва экспериментал апробациядан ўтказиш.
Тадқиқот методлари: махсус илми-услубий адабиетлар тахлили, педагогии кузатишлар, педагогии ва назорат синовлари, педагогии тажриба, пульсаметрия, динамометрия. Ишда махсус иш қобилиятини аниқлаш учун М.П.Савчин (1990) томонидан ишлаб чиқилган зарбали динамометр нўлланилди. Математикстатистик тахлил.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: тайергарлиннинг мусобақа олди мезоциил босничидаги асосий воситаларнинг оптимал хажмлари ишлаб чиқилди ва аниқланди; уларнинг спорт натижаларига таъсири аниқланди; махсус иш қобилияти хамда машғулот юни хажми, мазмуни ва тақсимланиши ўртасидаги ўзаро боглинлин анинланди; юнори даражали иаратечиларнинг технин ва таитии модели ишлаб чинилди. Юиори даражали иаратечиларнинг умумий жисмоний тайергарлии ва махсус иш нобилиятининг назорат меъерлари ишлаб чинилди.
Амалий ахамияти: юнори маланали наратечилар машғулот воситаларининг йўналиши, натталиги ва ноординацион мураннаблигини хисобга олган холда уларнинг оқилона нисбатлари анинланди. Юнори натижалар спортчининг замонавий талабларини хисобга олган холда иаратечиларнинг мусобона олди мезоцикл боскичини тайерлаш технологияси ишлаб чикилди хамда амалиетда тажриба оркали текширилди.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: тадкикот натижалари республика, минтакавий ва халқаро илмий-методик анжуманларда хамда семинарларда маъруза килинди. Ишлаб чикилган амалий тавсиялар Узбекистан каратечилари миллий терма жамоаси ўқув-машгулот жараенига жорий килинди. Жорий қилинганлик самараси каратэ спортчилар махсус иш қобилияти қўрсаткичларининг махорати даражасининг ошиши ва мусобақалардаги муваффақиятли иштироклари билан аникланди.
Қўлланиш (фойдаланиш) соҳаси: жисмоний тарбия ва юқори натижалар спорти назарияси ва методикаси.

41-42 220 0

ЁШ СПОРТЧИЛАРНИНГ ФУНКЦИОНАЛ ВА ЖИСМОНИЙ РИВОЖЛАНИШИНИ ЁШГА ДОИР ХУСУСИЯТЛАРИНИ ЎРГАНИШ

Ё Камалова, Ш Собирова
Ушбу маколада футбол ва якка кураш билан шугулланаётган ёш спортчиларнинг функционал ва жис.мо-ний риожланишининг сшга боглик хусуснятлари мухокама килинди. Тадкикотда 60 та спортчи (30 та спортчи футбол билан ва 30 та спортчи якка кураш билан шугулланаётган) 8 ёшдан - 15 ёшгача булган иштирок этди. Жисмоний ривожланишни бахолаш морфологик ва функционал курсаткичларни (тана огирлиги. буй. бел ва сон айланаси. тана массаси курсаткичлари) улчашни уз ичига олади. Олинган маълумотлар сшга оид даври билан таккосланди ва турли спорт турларининг болалар ва усмирлар организмига таъсири аникланди.
1-28 85 0

Ёш гимнастикачи қизларнинг спорт такомиллашуви босқичида мусобақалар мезоциклини тузилиши

Галина Хасанова

Тадқиқот объектлари: спорт такомиллашуви босқичида исътедодли ёш гимнастиками қизларнинг тайёргарлик тизими.
Ишнинг максади: 12-13 ёшли гимнастиками қизлар ўкув-тренировка жараёнини режалаштириш бўйича ишлаб чиқилган дастурни тайёргарлик воситаларини мутаносиб тақсимлаш ва микро ва мусобака мезоциклларида уларни педагогик назорат қилиш унумдорлигини илмий асослашдан иборат;
Тадқиқот методлари: махсус адабиётлар таҳлили; педагогик кузатув; антропометрик кўрсаткичларни аниклаш; педагоик назорат синовлари; педагогик тажриба; математик статистика услублари.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилигн: микро ва мусобақа мезоциклида тренировкани тартибли режалаштириш тажриба асосида ишлаб чикилди ва тавсия этилди. Тренировка юкламасининг энг информатив омиллари, уларни боғлиқлиги ва классификацией дастурга хос элементларни ўзлаштириш даражасига уларни ўзаро таъсир этиши аниқланди: ишлаб чи-қилган назорат талаблари ва 12-13 ёшли гимнастиками қизларга мўлжал-ланган МЖТ ва МТТни баҳолаш меъёрлари илмий асосда тасдиқланди.
Амалий аҳамияти: 12-13 ёшли гимнастиками қизларнинг микро ва мусобақа мезоциклида ўкув тренировка жараёнини бошкариш дастури ишлаб чикилди ва илмий асосланди. Тренировка юкламасининг энг ахамиятли кўрсаткичларини аниклаш технологияси таклиф этилди; назорат меъёрлари, МЖТнинг ёндаштирувчи-ривожлантирувчи воситалари ва БЎОЗМСМлари-нинг такомиллашув боскичларида шугулланувчи ёш гимнастиками кизларга мўлжалланган кўп кураш турлари бўйича МТТликка хос тайёрлов машклари аникланди.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: тадқиқотнинг асосий ҳолатлари ва натижалари Тошкент шаҳрининг БЎОЗМСМидаги ёш қобилиятли гимнастиками қизларнинг микро ва мусобака мезоцикли даврида ўқув тренировка жараёнини ташкил этиш ва бошкариш амалиётида ўз аксини топди. Тренировка амалиётига тадқикот натижаларини тадбиқ этиш ҳақида далолатномалар расмийлаштирилди.
Қўлланиш (фойдаланиш) сохаси: спорт гимнастика бўйича болалар-ўсмирлар спорт назарияси ва амалиёти.

1-52 75 0

Ёш боксчиларни тайёрлаш тизимида ҳаракатли ўйинларни қўллаш методикаси

Сойиб Тажибаев

Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Бугунги кунда, жисмоний тарбия ва спорт дунё хамжамиятининг энг устувор йўналиш-ларидан бирига айланди. Жахонда болалар-ўсмирлар спорти назарияси ва амалиётида ёш спортчиларни саралаш, ўқув-машғулотларни режалаштириш, психологик, жисмоний, техник-тактик ва функционал тайёргарликда қўллани-ладиган восита ва усулларни амалиётга татбик этиш юзасидан кўплаб илмий-тадқиқот ишлари ўтказилган. Спорт натижаларининг жадал ўсиши мазкур соҳада замон талабларига жавоб берадиган ўқув-машғулотларни ташкиллаш-тиришнинг оптимал тизимини излаб топиш талабини кўймокда.
Мамлакатимиз мустакилликни қўлга киритган дастлабки кунларданок, жисмоний тарбия ва спортга алоҳида эътибор каратилмокда. Шу ўринда болалар спортининг ўрни хам беқиёсдир. Давлатимиз томонидан берилаётган эътибор миллат генофондини согломлаштириш, ёшларимизни жисмоний тарбия ва спорт турларига жалб килиш, уларнинг келажакда мамлакатимиз шарафини жаҳон ареналарида муносиб ҳимоя қилишга қодир спортчилар бўлиб етишишини таъминламокда. XXXI ёзги Олимпия ўйинларида Ўзбекистон миллий терма жамоаси 207 та жамоалар орасида 21-ўринни, бокс-чиларимиз жамоаси эса фахрли 1-ўринни эгаллаганлиги юқоридаги фикр-мулохазаларнинг тасдигидир.
Ёш спортчиларнинг ҳаракат тайёргарлигини ривожлантиришда шугулла-нувчиларнинг ёш хусусиятларини инобатга олган холда ўқув-машғулотларни замон талаблари асосида ташкиллаштириш болалар ва ўсмирлар спорта назарияси ва амалиётининг республика ва халқаро миқёсдаги долзарб муаммоларидан бири хисобланади. 11-13 ёшли боксчиларнинг харакат тайёргарлигида қўлланиладиган харакатли ўйинлар табақалаштирилиб, ўйин юкламалари шиддати ва ҳажми меъёрлари аниқланди ҳамда ўкув-машғулотлар жараёнига татбиқ этиш методикаси ишлаб чиқилди. Методиканинг самарадорлиги педагогик тажриба йўли орқали асослаб берилди. Спортчиларнинг тайёргарлик даражасини баҳолашда замонавий ахборот-коммуникацион технологиялардан фойдаланиш илмий-услубий жаҳатдан муҳим ахамиятга эга. “Юкори малакали боксчиларнинг махсус жисмоний тайёргарлигини аниқлаш [СПУДЭРГ-4]” компьютер дастури ишлаб чиқилди. Дастур асосида боксчиларнинг махсус жисмоний тайёргарлиги баҳоланди хамда ўкув-машғулотларга тегишли ўзгартиришлар киритилди. Ўтказилган тадқикотлар натижасида болалар ва ўсмирлар спорти назарияси ва амалиёти мазмуни бойитилиб, кенгайтирилди.
Узбекистан Республикасининг 2015 йил 4 сентябрдаги “Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида”ги ЎРҚ-394-сон Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2002 йил 24 октябрдаги “Узбекистан болалар спортини ривожлантириш жамғармасини тузиш тўғрисида”ги ПФ-3154-сон Фармони, 2017 йил 9 мартдаги “Узбекистан спортчиларини 2020 йилда Токио шахрида [Япония] ўтказиладиган ХХХП Олимпия ўйинлари ва XVI Паралимпия ўйинларига тайёрлаш хакида’Ти ПФ-2821-сон Фармони ҳамда мазкур соҳага тегишли бошқа меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишга ушбу диссертация тадқиқоти муайян даражада хизмат килади.
Тадқиқотнинг мақсади табақалаштирилган ҳаракатли ўйинлардан мақсадли фойдаланган ҳолда 11-13 ёшдаги боксчиларнинг ҳаракат тайёргарлигини ривожлантириш методикасини ишлаб чикиш ва тажрибада асослашдан иборат.
Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат.
бошланғич тайёргарлик босқичида шуғулланувчи 11-13 ёшли боксчиларнинг спорт тўгаракларини ташлаб кетиш сабаблари ва спорт билан шуғулланишга бўлган мотивацияси аникланган;
ёш боксчиларнинг махсус жисмоний тайёргарлигини аниқлаш дастури ишлаб чиқилди ва бошланғич тайёргарлик босқичида шуғулланувчи ёш боксчиларнинг умумий, махсус жисмоний тайёргарлиги ва жисмоний ривожланишининг ёшга хос динамикаси аникланди;
харакатли ўйинлар ва бокс спортига хос ҳаракат фаолиятлари биокинематикаси ўзаро такқосланиб, ҳаракатларнинг ўхшашлиги аниқланган;
бошланғич тайёргарлик боскичида шуғулланувчи ёш боксчиларнинг ҳаракат тайёргарлигида қўлланиладиган ҳаракатли ўйинлар табақалаштирил-ди, ўйинларнинг шиддати ва ҳажми меъёрлари аниқланиб, уларни ўкув-машғулотлар жараёнига татбик этиш методикаси ишлаб чиқилди.
Хулоса
Ўтказилган тадқиқотларнинг барча бўлимлари юзасидан олинган материалларни таҳлил қила туриб, қуйидаги хулосалар шаклланди:
1. Махсус илмий-услубий адабиётлар таҳлили шуни эътироф этишга асос бўла оладики, 11-13 ёшли боксчиларнинг ўкув-машғулот жараёнида харакатли ўйинларнинг мақсадли қўлланилиши уларнинг харакат тайёргарлигини ривожлантириш муаммосини хал этишга имкон яратиб ёш спортчиларнинг базавий техникасини оқилона шакллантиришга ёрдам беради.
2. Бошланғич тайёргарлик босқичида шуғулланувчи 11-13 ёшли боксчиларнинг спорт тўгаракларини ташлаб кетиш сабаблари ва спорт билан шуғулланишга бўлган мотивацияси аникланди; Унга кўра “спорт турини танлашда адашиш”, “оғир жисмоний юкламалар”, “машғулотлар билан шуғул-ланишга мотивациянинг [қизиқишнинг] мавжуд эмаслиги”, “ўйин машғулот-ларининг камлиги”, “бир хилдаги усуллар”, “кариндошлари ҳамда яқинларининг бокс спорт тури юзасидан етарлича тушунчага эта эмаслиги” ва бошқалар сабаб бўлар экан. Анкета сўрови шуни кўрсатдики, бугунги кунда ёш боксчиларнинг ўқув-машғулот жараёнида ҳаракатли ўйинларга асоссиз кам эътибор қаратилади.
3. Йиллик тайёргарлик циклида 11-13 ёшли боксчиларнинг умумий ва махсус жисмоний хамда техник тайёргарлиги динамикаси аниқланди;
- 11-12 ёшлиларда тезлик сифатининг ривожланиши орасида 2,71%га, чакқонлик сифатининг ривожланиши орасида 1,45% га, тезкор-куч сифатининг ривожланиши орасида 13,86% га тенг бўлган фарклар борлиги аниқланди.
- 12-13 ёшли боксчиларнинг тезлик сифатини ривожланишининг ёшлар орасидаги фарқи 5,74%ни, куч сифатининг ривожланиши 9%ни, чидамлилик сифатининг ривожланишида 3,10%ни ташкил этди. Кўрсаткичлар орасидаги статискит фарклар [р>0,05]га тенг.
- 11-13 ёшли боксчилар жисмоний тайёргарлигининг ёшга хос динамикаси тадкик килинганда куч сифатининг ривожланишида 36%га, чаққонлик сифатининг ривожланишида 5%га, чидамлилик сифатининг ривожланишида 26%га, тезкор-куч сифатининг ривожанишида 4,90%га тенг бўлган фарклар аниқланди [р>0,05].
- умумий жисмоний тайёргарликни педагогик тестлаш натижалари шуни кўрсатадики, 11-13 ёшдаги боксчиларда бошлангич спорт тайёргарлиги босқичида куч, чаққонлик, чидамлилик, тезкорлик ва тезкор-куч сифатларида ишончли ўзгаришлар йўқ.
11-13 ёшли боксчиларнинг техник тайёргарлигида куйидаги фарклар аниқланди:
11-12-13 ёшли боксчиларнинг қўллар ёрдамида ҳимояланиш ҳаракатлари техникасини бажариш кўникмаси 9%, 12%, 14% “яхши”, 32%, 30%, 33% “коникарли”, 59%, 58%, 53% “кониқасиз” бахоланган. Мазкур холат ёш боксчиларнинг техник тайёргарлигида кўлланилаётган восита ва усулларга ўзгартиришлар киритиш талабини юзага келтиради. Шу билан биргаликда қўллар ва оёқлар ёрдамида ҳимояланиш харакатларининг самарасизлиги уларнинг жисмоний тайёргарлигида хам камчиликлар борлиги билан тушунтирилади.
4. Видео тасвирлар тахдили натижасида қуйидагилар аниқланган:
- табақалаштирилган ҳаракатли ўйинлар ва бокс спортига хос харакат фаолиятлари биокинематикаси ўзаро тақкосланиб боксдаги харакатлар билан ҳаракатли ўйинлар харакатларида елка нуктаси харакати траекторияларини бир-бирига ўҳшашлигини кўрсатди.
- боксчилар жанговар ҳолатда зарба бериш жараёнида, болдирнинг икки уч бошли ва соннинг икки бошли мускуллари фаол харакатда бўлади. Ҳаракатли ўйинларнинг елка билан туртиш харакатини бажаришда хам ўйин иштирокчисининг оёк панжаси, болдирнинг уч ва соннинг икки бошли мушаклари кучи таъсирида фаол харакатда бўлиши аниқланди;
- ҳаракатли ўйинлардаги елка нуқтасининг ҳаракат траекторияси билан боксчиларда тўғридан ва ёндан зарба бериш вақтидаги елканинг ҳаракат траекторияси бир бирига яқин эканлиги аниқланди.
5. Ёш боксчиларнинг ҳаракат тайёргарлигида ҳаракатли ўйинларнинг қўлланилиш шиддати ва ҳажми меъёрларини куйидагича белгилаб олинди:
- тезкор-куч сифатининг ривожлантиришда ўйиндан олдин шуғулланувчи-ларнинг ЮҚТ кўрсаткичи бир дақикада 112±8,12 зарба атрофида, ўйин вақти-да бир дақикада 180±10,2 зарба атрофида, 50-60 сония дам олишдан сўнг 118±9,12 зарба атрофида бўлади;
- ўйиннинг давом этиш вақти 12-14 сонияни ташкил этади;
- ўйиннинг такрорлашлар сони 11-12 ёшлиларда -2-3 марта, 13 ёшлиларда -3-4 мартани ташкил этади.
6. Ишлаб чиқилган методика асосида ҳаракатли ўйинларни ёш боксчиларнинг умумий жисмоний тайёргарлиги учун ажратилган соатларни 21,87%ни, махсус жисмоний тайёргарликнинг 8,33%ни, техник тайёргарлик учун ажратилган соатларнинг 17,33% ни ташкил этди.
7. Ёш боксчиларнинг ҳаракат тайёргарлигида ўқув-машғулотлар жараёни-га татбиқ этилган ҳаракатли ўйинларнинг самарадорлигини педагогик тажриба йўли билан аникланди;
-тажриба гуруҳидаги 11-13 ёшли боксчиларнинг чаққонлик сифати ўртача 11,8-13,5% га, тезкор-куч сифати ўртача 15-17% га, куч сифати ўртача 18,5-23,8% га, эгилувчанлик ўртача 41-47% га, чидамлилик ўртача 14-16 %га ўсишига эришилди;
-тажриба гурухидаги И ёшли боксчиланинг ўнг қўлда ёндан бажарган зарба кучи ўртача 5,85 кг.га, яъни 32,23% га ўсган. Мазкур кўрсаткич назорат гурухи боксчиларида 1,76 кг.га яъни 9,51% га тенг эканлиги аникланди;
-11 ёшли боксчиларда 8 сония давомида бажарган зарбалар сонининг йиллик ўсиши тажриба гурухида 51,68%га, назорат гуруҳида эса 30,55%га тенг [р<0,001].
- 12 ёшли боксчиларининг оёклар ёрдамида ҳимояланиш техникасини бажариш кўникмаси тажриба гурухида 37% - “аъло”, 40% - “яхши”, 16% -“қоникарли”, 7% - “қониқарсиз”, назарат гуруҳида эса мос равишда 13% -“аъло”, 21% - “яхши”, 29% - “коникарли”, 37% - “қоникарсиз” бахоланган.
- гавда харакати ёрдамида химояланиш усулларини И, 12, 13 ёшли боксчиларнинг тажриба гурухида 33-37-44% - “аъло”, 42-40-42% - “яхши”, 18-16-11% - “қониқарли”, 7-7-3% - “коникарсиз” бахоланган. Тажриба гуруҳи спортчиларида назорат гуруҳига нисбатан ўзлаштириш самарадорлигини баҳолаш мезонлари [1,23>1], шунингдек билим даражасини бахолаш мезонлари [1,03>0] юқорироқ бўлди. Тажриба методикасининг ёш боксчиларни техник харакатларга ўргатиш ва уларни такомиллаштириш жараёнига ижобий таъсир кўрсатганлигини тасдиқлайди. 

84-86 296 0

Енгил атлетларни антропометрик тадқиқот натижалари

З Мавлянова, С Баратова, Б Дониѐров
Ушбу маколада Самарканд вилоятидаги спортнинг уйин турлари ва енгил атлетила буйича ИБУСМдаги енгил атлетиканинг говлар оша югурувчилар ва баландликка сакраш турлари билан шугулланадиган угил бола спортниларинг асосий антропометрик хусусиятлари мухокама килинади.
1-30 45 0

Енгил атлетикачи югурувчиларни тайёрлаш жараёнини улар организмининг биологик хусусиятларини инобатга олган ҳолда индивидуаллаштириш

Баходир Ядгаров

Тадкиқот объектлари: киска масофаларга югуришда ихтисослашувчи II спорт разрядига эга югурувчилар.
Ишнинг мақсади: биологик хусусиятларни инобатга олган ҳолда индивидуаллаштириш тамойили асосида қисқа ва узок масофага спринт югурувчиларни тайёрлашда қўлланиладиган машғулот юкламалари параметрларини ишлаб чиқиш.
Тадкикот методлари: илмий ва илмий-методик адабиётлар тахлили, жисмоний сифатлар ва махсус жисмоний тайёргарликни тестлаш; югуриш қадамининг сон кўрсаткичлари тахлили; педагогик тажриба; антропометрия, соматометрия, дерматоглифика методлари; математик статистика методлари.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: қисқа ва узок масофага спринт югурувчилар учун машгулот жараёнини ташкил килишнинг оптимал вариантлари аникланди хамда унга янгича ёндашув илмий асослаб берилди. Спринтерлик масофаларида юқори натижа кўрсатилишини таъминловчи аҳамиятли морфологик кўрсаткичлар аникланди. Аник генетик маркерлар, жумладан, юқори даражадаги тезлик сифатлари билан ифодаланган дерматоглифика белгилари аникланди. У мумий тароқлар саноғи (УТС) кўрсаткичлари энг ахборотли белгилар бўлиб, юкори тезлик сифатларига эга шахсларни спортга саралаб олишни ўтказишда ишончли хамда объектив мезон сифатида фойдаланилиши мумкин.
Амалий аҳамияти: олинган натижалардан амалиётда фойдаланиш қисқа ва узок масофаларга спринтда ихтисослашувчи енгил атлетикачи-ларнинг жисмоний тайёргарлиги воситалари ва методларини танлашда табакалашган ёндашувни амалга ошириш имконини берди; организмнинг биологик хусусиятларини инобатга олган ҳолда машгулот таъсирларини индивидуаллаштиришнинг методик йўллари аникланди.
Тадбик этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: тадкикот натижалари халкаро, республика илмий-амалий анжуманларида, семинарлар-да эълон қилинган. Ишлаб чиқилган амалий тавсиялардан республика мусобақалари ва Универсиада катнашчилари бўлган югурувчи енгил атлетикачиларни тайёрлашда фойдаланилмокда.
Қўлланиш (фойдаланиш) сохаси: спринтер енгил атлетикачиларни табақалаш-тирилган ҳолда тайёрлаш, тадкикот натижалари УзДЖТИ енгил атлетика кафедраси ўқув жараёнига татбик қилинган.

91-93 160 0

Енгил атлетика билан шугулланувчи мактаб укувчиларининг жисмоний ривожланиш ва жисмоний шаклланишининг холати

У Хайруллаев, О Шарипова, Д Раббимова, Г Мелиева
Кўп йиллик кузатувлар натижалари жисмоний маданият ва спортнинг болалар ва ўсмирлар ри-вожланишига, ўсувчи организмнинг шаклланишига ва етилишига таъсири катталигини курсатди. Ен-гил атлетика машқлари модда алмашинув жараёнини яхшилайди, асаб, юрак-қон томир ва нафас аъзолари фаолиятини мустаҳкамлайди ва шунингдек тана тузилишини тўғри шаклланишини таъмин-лайди. 11-15 ёшли ўғил болалар ва 50та контрол гурухидаги болалар кузатувда бўлди. Ўтказилган комплекс мониторинг натижалари мактаб ўқувчиларининг жисмоний ривожланиш ва жисмоний ша-клланишининг холатини аниклайди. Мактаб ўқувчиларига қўшимча тарзда енгил атлетика машғулот-лари билан шуғулланиши жисмоний ривожланиш кўрсаткичларини, соғломлик холатини яхшилайди ва енгил атлетика машғулотларини жисмоний тарбия фани ўқув жараёнига киритиш тавсия қили-нади.
97-103 280 0

Врач - педагогик кузатувини ўтказишини такомиллаштириш ёш спортсменларнинг патология олди ҳолатини профилактик усули сифатида

А Усманходжаева, О Высогорцева, З Мавлянова, Н Абдуллаева
Ушбу мақолада Ўзбекистон спорт мактабларида шуғулланадиган болалар орқасида врач-педагогик кузатувини такомиллаштирилган протоколини баҳолаш эффективлиги жорий этилиши ҳақидаги таъриф берилган. Текширишда 11-17 га кирган 120 нафар Тошкент шаҳрининг спорт мактабларида енгил атлетика, футбол ва гандбол билан шуғулланувчилар иштирок этди. Текшириш натижалари қуйидагини кўрсатди: такомиллаштирилган протоколлар бўйича ўтказилган врач-педагогик кузатуви ва шунга таалуқли машқ қилиш жараёнини реаорганизацияси ва юкламанинг рационализацияси болаларнинг жисмоний ривожланишининг динамикасини яхшилашини, ёшига қараб стандартларнинг нормасидан чиқмасдан ва касалланишнинг кўрсаткичини пасаяшинига муваффақ бўлишга имкон берди.
129-130 242 0

Влияние спорта на состояние здоровья подростков города нукус

М Мусаева, У Акимова, Д Генжемуратов, Ж Сабиров
Здоровье человека во многом определяется уровнем физического развития и функциональных возможностей организма, основы которых закладываются в детском возрасте.
Спорт может дать подростку очень много - эта гармонизация физического развития, совершенствование двигательных навыков и физических качеств, повышение резервов организма, работоспособности, сопротивляемости многим заболеваниям.
Цель исследования: Сравнительная оценка физического развития подростков в возрасте 14 лет мужского пола города Нукус Республики Каракалпакстан, занимающиеся и не занимающиеся спортом.
75-78 178 0

Веломашfулотларни доимий- интервал қўлланилиши билан ўтказиладиган юрак ишемик касаллиги билан оfриган беморлар жисмоний реабилитациясининг алоҳида томонлари

О Полянская, Т Куртян, Т Амелина, Ё Камалова
Ушбу мақолада турли жисмоний реабилитация дастури ўтказилиши асосида юрак ишемик касалликлари билан касалланган беморларда велоэргометрик текширишлар натижалари келтирилган. Вело-машғулотларни доимий-интервал фонида жисмоний зўриқишларга бўлган жисмоний иш қобилияти ва толератлиги ўрганилган
122-124 189 0

БИОИМПЕДАНСОМЕТРИЯ УСУЛИ ЁРДАМИДА СПОРТЧИЛАРНИНГ ТАНА КЎРСАТКИЧЛАРИНИ ТАДҚИҚ ЭТИШ

Б Дониѐров, З Мавлянова, С Баратова
Ушбу маколада тана тузилишини бахолашнинг мавжуд усулларига ба» ишланган замонавий замонавий адабистлар шархи, уларнинг хар бирининг хулами ва имкониятлари, спортчиларнинг тана таркибини кузатиб боришнинг самарали роли ва спортчилар танаси таркибий исмларрининг нисбати таъсир килувчи асосий омиллар курсатилган.
43-45 180 0

Антидопинг мавзулари бўйича спортчиларда ўтказилган cўровнома натижалари

С Баратова, И Шарафова, Ш Сабирова
Спорт ривожланишининг тарихи унинг натижаларини, чидамлилик, куч, иш фаолиятини ошириш усул-ларини кидириш билан узвий боглик. Ушбу маколада спортсменларнинг антидопинг назорати буйича натижа-лари куриб чикилган. Тадкикотда 11 нафар мураббий ва 35 нафар спортчилар катнашишди. Антидопинг мавзулари буйича спортчини мустакил назорати учун суровнома буйича тест утказилди.
131-132 177 0

Адаптация сердечно-сосудистой системы к физическим нагрузкам у юных спортсменов, проживающих в различных районах республики каракалпакстан

А Утепбергенов, Г Бегдуллаева, А Дүйсенбаева, А Матчанов
Физкультура и спорт могут дать подростку очень многое - это гармонизация физического развития, совершенствование двигательных навыков и физических качеств, повышение резервов организма, работоспособности, сопротивляемости многим заболеваниям.
Здоровье юношей во многом зависит от многих факторов, прежде всего от генетических, а также врожденных свойств. Однако существующие составляющие общего развития организма, и занятия спортом могут оказать на них большое влияние.
Цель работы. Изучить кардиореспираторные показатели у спортсменов - коренных жителей северных и южных районов Республики Каракалпакстан.
256-259 94 0

Yosh o'yinchilar voleybolga samarali tezlik olinishini o‘rgatish

Zayniddin Boltayev, R Masharipov, A Kurbanbaev, Sh Tuxtapulatov
Ushbu maqola voleybolchilarning 30 va 60 metrga yugurish natijasida tezlikni rivojlantirishdagi samaradorligiga qaratilgan.
3024-3039 143 0

Umumta’lim maktablarida o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning tayanch kompetensiyalar asosida tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirish

Nargiza Narziyeva, Zarif Begimqulov, Feruza Oltiboyeva
Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’limda o‘quvchilarning ilmiy-tadqiqot faoliyatini shakllantirish, o‘quvchilarning ilmiy-tadqiqot faoliyatini rejalashtirish va muammolarni hal etish usullarini tanlash mezonlari hamda ularning pedagogik-psixologik xususiyatlari va rivojlanish bosqichlari yoritilgan. Shuningdek, o‘quvchilarning asosiy kompetensiyalari asosida tadqiqotchilik ko‘nikmalarini, tadqiqot ko‘nikmalarini rivojlantirish usullarini, o‘quvchilarning tadqiqot ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan eksperimental ishlarni ochib beradi.
10-12 68 0

Umumiy o‘rta ta’lim maktablari jismoniy tarbiya fani o‘qituvchilariniing uzluksiz malaka oshirish jarayonini tashkil etish – dolzarb vazifa

Zarif Begimqulov
Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablari jismoniy tarbiya fani o‘qituvchilariniing uzluksiz malaka oshirish jarayonini tashkil etish masalalari muhokama qilingan va uni tashkil etish dolzarb vazifa ekanligi bayonqilingan
980-983 80 0

Sport turlari bo‘yicha trener-o‘qituvchilarning ijtimoiy-madaniy kompetentligini rivojlantirish

Nargiza Narziyeva
Mazkur maqolada jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarning malaka oshirish jaraѐnining o‘ziga xos xususiyatlari baѐn etilgan. Shuningdek, maqolada ijtimoiy-madaniy kompetentlik, malaka oshirish jaraѐnida sport turlari bo‘yicha trener-o‘qituvchining ijtimoiy-madaniy kompetentligini rivojlantirishning dolzarb masalalari ѐritilgan.
20-23 161 0

Sport selection is a modern model of future sports

Komron Rashidov, Ilhom Daminov
Sport selection is the basis for achieving results in sports. This article discusses the selection, namely selection and selection, which is a
necessary tool for the development of sports. Providing expertise on ways to apply high-yielding techniques in our industry, based on the experience of developed countries and in the development of this industry
3-5 192 0

Sog‘lom turmush tarzini keng targ‘ib qilish va ommaviysportni yanada rivojlantirish

Duryod Egamov, E Raxmanov

Ushbu tezis sog'lom turmush tarzini shakllantirishga qaratilgan jamiyatimiz, ommaviy turlar bilan muntazam shug'ullanish uchun zamonaviy sharoitlar yaratish sport, ayniqsa yosh avlod, Iroda, kuch va ishonchga bo'lgan ishonchni mustahkamlash sport orqali yoshlarning imkoniyatlari Vatanga sadoqat. rivojlanish, shuningdek yoshlar orasida iqtidorli sportchilar va raqobat, jasorat va vatanparvarlik, tanlovni tizimli tashkil etish muddatni oshirishning dolzarb muammolari jismoniy tarbiya va ommaviy madaniyatni yanada rivojlantirishga qaratilgan metodologiyaning harakatlari sport.

81-85 195 0

Motivational determinants of youth involvement in fitness practices

Nozimaxon Xasanova , Zulayho Dekhkonboyeva

Everyone knows that since ancient times, physical activity has been an instinctive need of the body. The Center of Public Opinion Research "Ijtimoiy fikr" conducted a sociological survey on the topic "Sport: opinions, attitudes, problems and development prospects", this study showed that 60.6% of the respondents regularly go in for sports. In Uzbekistan, over the past 5 years, great emphasis has been placed on the development of the younger generation, health promotion, and a healthy lifestyle. Thus, 2021 was declared, "The Year of Supporting Youth and Improving the Health of the Population."

341-343 104 0

Jismoniy tarbiya va sport mashg’ulotlarining ta’limdagi ahamiyatlari

Sh Fayzullayev
Maqolada ta’lim muassaasalarida jismoniy tarbiya va sport darslarini tashkil etishda e’tibor qaratiladigan jihatlar va mazkur jihatlarning jismoniy tarbiya sifati hamda samaradorligini oshirishdagi zaruriy ahamiyati masalasiga doir fikrlar kcltirilgan.
276-280 151 0

Futbol va basketbol bilan shug‘ullanayotgan sportchilarning temperamentini o‘rganish

Yоkutxon Kamalova

Zamonaviy sport o'ziga xos xususiyatlariga ko'ra sportchilarning ruhiy fazilatlariga yuqori va o'ziga xos talablarni qo'yadi. Temperament quyidagilarni belgilaydi: 1) katta sportdagi eng yuqori yutuqlar uchun zarur bo'lgan qobiliyat darajasini 2) tor sport ixtisoslashuvida muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo'lgan qobiliyatlarning sifat jihatidan o'ziga xosligini. 3) dinamikasini, sifatli o'ziga xosligi va bir xil mukammallik darajasi bilan sport faoliyatining individual uslubini.
Mashg‘ulotlar paytida stress darajasi qisman odamning shaxsiyat turiga bog'liq: u ekstrovert yoki introvert bo’lganligiga bog'liq. Yosh basketbolchilarni tayyorlashning eng dolzarb muammolaridan biri bu mashg'ulotlar samaradorligi va sifatini oshirishga qaratilgan o'quv-tarbiya jarayonini takomillashtirish zarurati. Introvertslar jamoada ishonchni kuchaytiradigan o'zini tuta oladigan va o'zini tuta oladigan xususiyatga ega.
Futbolning psixologik xususiyatlari: qattiq jismoniy aloqaning mavjudligi, sheriklarning harakatlarining o'zaro bog'liqligi, motor harakatlarining xilma-xilligi va ularni bajarish shartlarining o'zgaruvchanligi - uni nisbatan yuqori ko'rsatkichlarga ega bo'lgan odamlar uchun jozibador qiladi.
Ushbu maqolada futbol va basketbol bilan shug‘ullanadigan sportchilarning temperament xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqotda 60 ta sportchilar (30 futbolchilar va 30 basketbolchilar) 13-15 yoshdagi o‘g‘il bolalar va o‘smirlar ishtirok etishdi. Sinov metodikasi yuqori asabiy faoliyat turlarini, shuningdek temperamentning sport mashg‘ulotlariga ta’sirini aniqlashga yordam beradi. Insonning fe’l a’tvori asab tizimining xususiyatlari bilan bevosita bog‘liq bo‘lganligi sababli, sportchilarning psixologiyasini o‘rganish kerak bo‘ladi.
Asab tizimi xususiyatlarini namoyon bo‘lishining tipologik xususiyatlarini sportchilarning ixtiyoriy fazilatlariga (sabr toqat, qat’iyatlilik) ta’sirini o‘rganadi

205 0

Bolalar va o‘smirlarni sport to‘garaklariga jalb etishning asosiy yo‘nalishlarini aniqlash

Zayniddin Boltayev
Ushbu maqolada bolalar va o‘smirlar yoshlarni sport to‘garaklariga yo‘naltirish bilan mashg‘ulotlarni vaqtidan ilgari to‘xtatib qo‘yish sabablarini izlab, ularni bartaraf etishdan iborat.
138-143 205 0

12-13 yoshli voleybolchilarda orqa zonalarda tezlikni rivojlantirish yo'llari

Zayniddin Boltayev, Sh Tukhtapulatov, Sh Ochilov
Ushbu maqolada harakat tezligini rivojlantirish samaradorligiga e'tibor qaratilgan
12-13 yoshli voleybolchilarda nostandart estafeta o'yini mashqlari orqali orqa zonalar
musobaqalar shaklida o'tkaziladi.
1-29 41 0

Ёш футболчилар мусобақа фаолияти кўрсаткичларининг техник тайёргарлик самарадорлиги билан ўзаро боғлиқлиги

Шавкат Абидов

Тадқиқот объектлари: ёш футболчиларнинг мусобака фаолияти ва ўқув-машғулот жараёни.
Ишнинг мақсади: кўп йиллик тайёргарлик жараёнида мусобака фаолияти кўрсаткичларини эътиборга олган ҳолда ихтисослаштирилган воситаларни оптималлаштириш йўли билан ёш футболчиларнинг техник тайёргарлиги жараёни самарадорлигини ошириш.
Тадқиқот методлари: назарий тахдил ва амалий тажрибаларни умумлаштириш, мусобака фаолияти бўйича педагогик кузатув олиб бориш, педагогик тажриба, математик-статистик тахдил.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: 8-14 ёшли футболчиларнинг мусобака фаолияти тўғрисида маълумотлар олинган бўлиб, улар асосида мазкур фаолиятнинг тузилишига оид ёш қонуниятлари аникланди, ёш футболчиларнинг мусобака фаолиятларини акс эттирувчи устувор техник-тактик харакатлар очиб берилди, ёш футболчилар мусобака фаолиятининг белгиланган ёш хусусиятларига таянувчи БЎСМ ва ИОЗБЎСМ учун ўқув-дастурларидаги техник тайёргарликка ажратилган ўкув соатларининг қайта тақсимланиш зарурияти асослаб берилди.
Амалий ахамияти: мусобака фаолияти тузилишига оид ёш қонуниятлари ҳамда ҳар бир ёш учун устувор бўлган техник усулларнинг эътиборга олинишига асосланган дастлабки ўргатиш ҳамда ўйин техникасини такомиллаштиришга янгича усулий ёндашув самарадорлигида ўз аксини топган.
Татбиқ этилиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: тадқиқот натижалари Тошкент шахар футбол бўйича Давлат ихтисослаштирилган мактаб-интернати ёш футболчиларининг ўкув-машғулот жараёнига татбиқ этилган бўлиб, бу техник-тактик тайёргарлик даражасининг ошишига ёрдам берди.
Қўлланиш (фойдаланиш) сохаси: ёш спортчилар машгулот жараёни назарияси ва услубияти.