INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
106
TALABALARNING O‘ZLASHTIRISHI VA BAHOLASH QAYDNOMASI TIZIMI
Abdullayev Shaxboz Solijon o‘g‘li
Fargʻona davlat universiteti Axborot texnologiyalari kafedrasi katta o‘qituvchisi
Muhammadaliyev Sirojiddin Zaylobiddin o‘g‘li
Farg‘ona davlat universiteti Axborot tizimlari va texnologiyalari
yoʻnalishi 1-kurs talabasi
sirojiddinmuhammadaliyev89@gmail.com
Annotatsiya:
Mazkur maqola talabalar o‘zlashtirishi va baholash tizimi haqida so‘z yuritadi. U
ta’lim jarayonida talabalarni o‘zlashtirishning ahamiyati va baholash usullarini chuqur tahlil
qiladi. Baholash tizimining samaradorligini oshirish uchun innovatsion yondashuvlar, masalan,
interaktiv texnologiyalar, o‘z-o‘zini baholash va tahliliy hisobotlar kabi metodlar joriy etish
muhimligi ta’kidlanadi. Shuningdek, baholash tizimining shakllari (formativ, sumativ va tashqi
baholash) va ularning ta’lim jarayonidagi roli ham ko‘rib chiqiladi. Maqola ta’lim sifatini
yaxshilash, o‘quvchilarning bilim olish jarayonida faolligini oshirish va pedagogik tizimni
optimallashtirish uchun samarali tizimlarni amalga oshirish zarurligini vurg‘ulaydi.
Kalit so‘zlar:
Talabalar o‘zlashtirishi, Baholash tizimi,Innovatsion yondashuvlar, Formativ
baholash, Sumativ baholash, Tashqi baholash, Interaktiv texnologiyalar, O‘z-o‘zini baholash,
Ta’lim sifatini oshirish, Pedagogik tizim, Masofaviy ta’lim, Shaxsiylashtirilgan ta’lim
Аннотация:
В данной статье рассматриваются вопросы усвоения знаний студентами и
системы оценивания в образовательном процессе. Подробно анализируются важность
усвоения знаний студентами и различные методы оценивания. Подчеркивается
значимость внедрения инновационных подходов, таких как интерактивные технологии,
самооценка и аналитические отчеты, для повышения эффективности оценочной системы.
Также рассматриваются формы оценивания (формативное, суммативное, внешнее) и их
роль в образовательном процессе. Статья акцентирует внимание на необходимости
внедрения эффективных систем для улучшения качества образования, повышения
активности студентов в процессе обучения и оптимизации педагогической системы.
Annotation:
This article discusses student knowledge assimilation and the assessment system
within the educational process. It provides a detailed analysis of the importance of student
knowledge assimilation and various assessment methods. The article emphasizes the significance
of implementing innovative approaches such as interactive technologies, self-assessment, and
analytical reports to improve the efficiency of the assessment system. Additionally, it examines
the forms of assessment (formative, summative, external) and their role in the educational
process. The article highlights the necessity of implementing effective systems to enhance
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
107
educational quality, increase student engagement in the learning process, and optimize the
pedagogical system.
Kalit so‘zlar:
Talabalar o‘zlashtirishi, Baholash tizimi,Innovatsion yondashuvlar, Formativ
baholash, Sumativ baholash, Tashqi baholash, Interaktiv texnologiyalar, O‘z-o‘zini baholash,
Ta’lim sifatini oshirish, Pedagogik tizim, Masofaviy ta’lim, Shaxsiylashtirilgan ta’lim
Ключевые слова:
Усвоение знаний студентами, Система оценивания, Инновационные
подходы, Формативное оценивание, Суммативное оценивание, Внешнее оценивание,
Интерактивные
технологии,
Самооценка,
Повышение
качества
образования,
Педагогическая система, Дистанционное обучение, Индивидуализированное обучение.
Keywords:
Student knowledge assimilation, Assessment system, Innovative approaches,
Formative assessment, Summative assessment, External assessment, Interactive technologies,
Self-assessment, Improving educational quality, Pedagogical system, Distance learning,
Personalized learning.
Kirish
Bugungi kunda ta'lim tizimi global miqyosda yuksalish jarayonini boshdan kechirmoqda.
Ayniqsa, yuqori ta'limda talabalar o‘zlashishi va baholash jarayonlarini samarali boshqarish
ta’lim sifatini yaxshilashda muhim omil bo‘lib qolmoqda. Talabalar o‘zlashishi, ularning bilim
olish va o‘rganish jarayonlariga faolligi, o‘z-o‘zini baholash imkoniyatlari va shu bilan birga,
pedagogik tizimning samaradorligini oshirishga qaratilgan faoliyatlarni ifodalaydi. Baholash esa
o‘z navbatida talabalar yutuqlarini tahlil qilish, ularga rag‘batlantiruvchi tizimlar yaratish va
o‘qituvchilarga o‘z pedagogik faoliyatini optimallashtirishda yordam beradi.
Talabalar O‘zlashtirishining Ahmiyati
Talabalar o‘zlashtirish tizimi ta’lim jarayonida o‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarni
qanchalik darajada egallashini baholash, ularni o‘z faoliyatlarida samarali qo‘llay olishlarini
aniqlashga yordam beradi. Bu, o‘z navbatida, ta’limda individual yondashuvni joriy etishni talab
qiladi. O‘quvchilarning o‘zlashtirishini baholashda nafaqat an’anaviy testlar va imtihonlar, balki
interaktiv metodlar, loyihalar, muammoli vazifalar va faoliyatlar orqali ham baholash amalga
oshirilmoqda.
O‘quvchilarning o‘zlashtirishini baholash, nafaqat ularning akademik darajasini belgilaydi,
balki o‘quvchilarga o‘z bilimlarini mustahkamlash, mavzularni yanada chuqurroq o‘rganish, o‘z
xatolaridan o‘rganish imkoniyatini ham yaratadi. Bu esa o‘z navbatida, ta’limning sifatini
oshirishga xizmat qiladi.
Baholash Tizimi: Mahsuldorlik va Moslashuvchanlik
Baholash tizimining samarali ishlashi, talabalarni rag‘batlantirishda, ularning intilishlarini
yuqori darajada saqlashda va ta’lim jarayoniga yanada faol ishtirok etishga undashda katta rol
o‘ynaydi. Zamonaviy ta’limda baholash jarayoni faqat o‘quvchilarning bilimini tekshirishdan
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
108
iborat bo‘lmay, balki ularning muammolarni hal qilish, tanqidiy fikrlash va ijodiy
yondashuvlarni rivojlantirishga qaratilgan bo‘lishi kerak.
Shu bilan birga, baholash tizimi ko‘plab metodlarni o‘z ichiga oladi. Ular orasida:
Formativ baholash
— bu jarayon davomida o‘quvchilarning faoliyatini baholashga qaratilgan,
ular bilan o‘zlashtirishni yaxshilash uchun muloqot olib boriladi.
Sumativ baholash
— bu o‘quv jarayonining yakunida amalga oshiriladigan baholash bo‘lib,
talabalar o‘quv materiallarini qanday o‘zlashtirganini ko‘rsatadi.
Tashqi baholash
— bu o‘quv jarayonini ob’ektiv tarzda baholashga yordam beradi, masalan,
milliy yoki xalqaro imtihonlar.
Baholash jarayonini avtomatlashtirish va raqamli tizimlar orqali amalga oshirish, ta’lim
jarayonini soddalashtirish va uning shaffofligini ta’minlashga xizmat qiladi. Bu esa o‘quvchilarni
faollashtirish, ularning motivatsiyasini oshirish va ta’limning sifatini yanada yuksaltirishga
yordam beradi.
C++ Dasturi: Talabalar Baholash Tizimi
#include <iostream>
#include <vector>
#include <string>
using namespace std;
struct Talaba {
string ism;
vector<int> baholar;
double o'rtacha;
void hisobla_ortacha() {
int yig'indi = 0;
for (int i = 0; i < baholar.size(); i++) {
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
109
yig'indi += baholar[i];
}
o'rtacha = (double)yig'indi / baholar.size();
}
void chiqar_baholar() {
cout << "Talaba: " << ism << endl;
cout << "Baholar: ";
for (int i = 0; i < baholar.size(); i++) {
cout << baholar[i] << " ";
}
cout << endl;
cout << "O'rtacha ball: " << o'rtacha << endl;
}
};
int main() {
int talaba_soni;
cout << "Nechta talabani baholamoqchisiz? ";
cin >> talaba_soni;
vector<Talaba> talabalar(talaba_soni);
for (int i = 0; i < talaba_soni; i++) {
cout << "Talaba " << (i + 1) << " ning ismini kiriting: ";
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
110
cin >> talabalar[i].ism;
int baho_soni;
cout << "Nechta imtihon bo'yicha baho kiritmoqchisiz? ";
cin >> baho_soni;
talabalar[i].baholar.resize(baho_soni);
for (int j = 0; j < baho_soni; j++) {
cout << "Baho " << (j + 1) << ": ";
cin >> talabalar[i].baholar[j];
}
talabalar[i].hisobla_ortacha();
}
for (int i = 0; i < talaba_soni; i++) {
talabalar[i].chiqar_baholar();
cout << "----------------------------------" << endl;
}
return 0;
}
XULOSA
Talabalar o‘zlashtirishi va baholash tizimi ta’lim sifatini yaxshilash, o‘quvchilarning bilim
olish jarayonida faol ishtirokini ta’minlash va pedagogik tizimning samaradorligini oshirish
uchun zarur. Innovatsion metodlar va texnologiyalarni joriy etish orqali bu tizimni yanada
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 2, May 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
111
samarali qilish mumkin. Talabalar va o‘qituvchilar uchun qulay va samarali baholash tizimlari
ta’limning yangi yuksakliklarga ko‘tarilishiga imkon yaratadi.Samarali baholash tizimi va
talabalar o‘zlashtirishiga qaratilgan yondashuvlar ta’limda nafaqat bilimlarni o‘rganish
jarayonini yaxshilaydi, balki ularning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishiga ham ijobiy ta’sir
ko‘rsatadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev raisligida 2020-yil 12-fevral kuni
o‘tkazilgan videoselektor yig‘ilishi.
2. Sh.Mirziyoyev. Yoshlar tarbiyasi – eng muhim masalalardan. “Ijtimoiy barqarorlikni
ta’minlash, muqaddas dinimizning sofligini asrash – davr talabi” mavzusidagi anjumanda
so‘zlagan nutqi. 2022-yil 15-iyun.
3. Al-Buxoriy, Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil. Al-adab al-mufrad (Arab durdonlari).
Tarjimon, muqaddima va izohlar muallifi Sh.Burxonov. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 1990. –
B. 26.
4. Abdurauf Fitrat. Oila. – Toshkent: “Ma’naviyat”, 1998. – B. 83-84. 5. Kaykovus.
Qobusnoma. – Toshkent: “O‘qituvchi”, 1973. – B. 30.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga
mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida” PF-60-son Farmoni;
