Дар мақолаи мазкур инъикоси масъалаи ҳаёти иҷтимоӣ-иқтисодии халқи тоҷик дар нимаи дуюми асри XIX ва ибтидои асри ХХ дар осори илмии профессор О.Б. Боқиев мавриди баррасии илмӣ қарор дода шудааст. Муаррих дар рисолаи доктории худ як бобро ба ин масъала бахшидааст. Аз таҳлили осори ӯ бармеояд, ки дар нимаи дуюми асри XIX ва ибтидои асри ХХ дар ҳаёти иҷтимоӣ-иқтисодии халқи тоҷик бо ворид гардидани унсурҳои ҷомеаи сармоядорӣ ва омехта шудани он бо ҷомеаи анъанавии феодалӣ-исломӣ то ҷое тағйиротҳо ба миён омад. Ин тағйиротҳо аз як тараф омили ташаккулёбии баъзе аз қувваҳои тараққихоҳ, махсусан табақаи зиёии ҷомеа гардид. Аз миёни ин табақа шахсиятҳое ба вуҷуд омад, ки дар зери таъсири ин таҳвуллот ба таҳлили вазъи замона пардохтанд. Баъзе асарҳое рӯйи нашр омад, ки хусусияти таърихнигориро ба худ гирифта буд. Дар саргаҳи муаллифони чунин асарҳо асосгузори ҳаракатҳои маорифпарварӣ ва ҷадидия Аҳмади Дониш ва Садриддин Айнӣ қарор доштанд.
Дар мақолаи мазкур инъикоси масъалаи ҳаёти иҷтимоӣ-иқтисодии халқи тоҷик дар нимаи дуюми асри XIX ва ибтидои асри ХХ дар осори илмии профессор О.Б. Боқиев мавриди баррасии илмӣ қарор дода шудааст. Муаррих дар рисолаи доктории худ як бобро ба ин масъала бахшидааст. Аз таҳлили осори ӯ бармеояд, ки дар нимаи дуюми асри XIX ва ибтидои асри ХХ дар ҳаёти иҷтимоӣ-иқтисодии халқи тоҷик бо ворид гардидани унсурҳои ҷомеаи сармоядорӣ ва омехта шудани он бо ҷомеаи анъанавии феодалӣ-исломӣ то ҷое тағйиротҳо ба миён омад. Ин тағйиротҳо аз як тараф омили ташаккулёбии баъзе аз қувваҳои тараққихоҳ, махсусан табақаи зиёии ҷомеа гардид. Аз миёни ин табақа шахсиятҳое ба вуҷуд омад, ки дар зери таъсири ин таҳвуллот ба таҳлили вазъи замона пардохтанд. Баъзе асарҳое рӯйи нашр омад, ки хусусияти таърихнигориро ба худ гирифта буд. Дар саргаҳи муаллифони чунин асарҳо асосгузори ҳаракатҳои маорифпарварӣ ва ҷадидия Аҳмади Дониш ва Садриддин Айнӣ қарор доштанд.
Айнӣ С. Таърихи инқилоби Бухоро [Матн] – Душанбе: Адиб, 1987. – 240 с;
Айнӣ С. Ёддоштҳо [Матн] /С. Айнӣ. – Душанбе: Адиб, 1990. – 352 с.
Айнӣ С. Одина. Куллиёт. Ҷ. 1 [Матн]. – Нашрдавтоҷик, 1958. – С. 201.
Айнӣ С. Аз аҳволи кӯҳистони Бухоро. Куллиёт. Ҷ. 10 [Матн]. – Душанбе: Ирфон, 1966. – С. 139-140.
Дониш А. Рисола ё мухтасаре аз таърихи салтанати хонадони манғития [Матн] / А. Дониш. – Душанбе: Ирфон, 1964;
Дониш А. Наводир-ул-вақоеъ [Матн]. – Душанбе: Дониш, 2017;
Бокиев О. Б. Социально-экономический строй Таджикистана во второй половина Х1Х века в русской дореволюционной исторической литературе: Досоветский период: дис. докт. ... ист. наук [Текст] / О. Б. Бокиев. – Ленинград, 1969. – С. 245.
Бокиев О. Б. Земельный вопрос в Средней Азии в освоении русских революционных востоковедов [Текст] / О. Бокиев //Учен. зап. /Тадж. гос. ун-т; ист. фак-т; сб. науч. тр. - 1973. - Вып.1. – С. 44.
Боқиев О.Б. Шаклҳои асосии андозу уҳдадориҳои феодалӣ дар давраи феодализм. (Основные формы податей и повинностей при феодализме) [Текст] / О. Б. Бокиев //Мактаби советӣ. - 1968. - №9. – С. 34.
Бокиев О.Б. Освещение истории таджиков и Таджикистана в трудах русских революционных исследователей [Текст] / О. Б. Бокиев. – Душанбе: Дониш, 1991. – С. 48.
Бокиев О. Б. Проблемы завоевания и присоединения территории Таджикистана к России в советской историографии [Текст] / О. Б. Бокиев //Центральная Азия. Вчера, сегодня и завтра: (материалы междунар. конф. "Россия в исторических судьбах народов Центральной Азии. Принципы сосуществования: вчера, сегодня и завтра" 21-23 нояб. 1995г. – Душанбе, 1996. – С. 11-13
Бокиев О. Б. Проблема завоевания и присоединения Центральной Азии к России в освещении академика З. Ш. Раджабова [Текст] / О. Б. Бокиев //Материалҳои конференцияи илмӣ бахшида ба 90-умин солгарди зодрӯзи академики АУ Ҷумхурии Тоҷикистон, ходими шоистаи илми ҷумхурӣ, аввалин ректори Донишгоҳи давлати Тоҷикистон, профессор Раҷабов Зариф Шарипович. – Душанбе, 1996. – С. 17.
Кушматов А. Таджикское крестьянство в конце XIX и начале XX века/ А. Кушматов; Рец. Н. Негматов, М. Б. Бабаханов, О. Бокиев, и др. [Текст] / А. Кушматов. – Душанбе: Ирфон, 1998. – С. 78.
Манжара Д.И. Революционные движения в Средней Азии 1905-1920 гг. Воспоминания [Текст] /Д.И. Манжара. – Ташкент: Среднеазпартиздат, 1934. – С. 7.
Боқиев О. Чанд мулоҳиза роҷеъ ба мардикорӣ дар Тоҷикистони тоинқилобӣ. [Матн] // Известия Академии наук Таджикской ССР, Отделение общественных наук. №2 (120), 1985. – С. 19.
Латипов Н. Экономиеское состояние Дарвазского бекства и основные занятия его населения. – Очерки истории Кулябского бекство в конце ХIХ и начале ХХ века [Текст]. – Душанбе: Дониш, 1964. – С. 139-140.
Боқиев О. Чанд мулоҳиза роҷеъ ба мардикорӣ дар Тоҷикистони тоинқилобӣ. [Матн] // Известия Академии наук Таджикской ССР, Отделение общественных наук. №2 (120), 1985. – С. 21.
Хаников Н. В. Описание Бухарского ханства [Текст] /Н.В. Хаников. – СПб., 1843. – С. 114-117.