International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 4 (50) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
13
XORIJIY TIL O‘QITISHNING TA’LIM TIZIMIDAGI O‘RNI VA
AHAMIYATI
Sayfiddinova Mohlarbegim Faxriddin qizi
Toshkent xalqaro kimyo universiteti magistranti
Annotatsiya:
Zamonaviy ta'lim tizimida qobiliyat tillarni o'rganish muhim
ahamiyat kasb etadi. Bu jarayon xalqaro aloqalar, ilm-fan, texnologiya va iqtisodiy
hamkorlik bilan chambarchas bog'liq. Xoriji til bilish shaxsiy va kasbiy mahsulotni
sotib olish, balki madaniyatlararo muloqotni ham osonlashtirish. Bu maqolada
o'rganishning ta'lim tizimidagi o'rni, uning va zarari tahlili.
Kalit so‘zlar:
Globalizatsiya, xorijiy til, ta'lim tizimi, til o'qitish, xalqaro aloqa,
madaniyatlararo muloqot, global til, anglosaks tillari, professional rivojlanish,
konferensiya.
Аннотация:
навыки обучения в современной системе образования играют
важную роль в изучении языков. Этот процесс тесно связан с международными
отношениями, наукой, технологиями и экономическим сотрудником. Чтобы
узнать иностранный язык, облегчить личные и профессиональные продукты, но
также облегчали интерфейс. Роль исследования в этой статье, анализ его и
вреда.
Ключевые слова:
глобализация, иностранный язык, обучение,
международная коммуникация, культурная коммуникация, глобальный язык,
англос, таможня, конференция.
Annotation:
Learning skills in the modern system of education plays an
important role in the study of languages. This process is closely related to
international relations, science, technology and economic cooperation. To know
foreign language, make it easier for personal and vocational products, but also
facilitated interending communication. The role of the study in this article, the
analysis of its and harm.
Keywords:
Globalization, Foreign Language, Learning, International
Communications, Cultural communication, Global Language, Angloms, Customs,
Conference.
Kirish.
Bugungi globallashuv sharoitida xorijiy tillarni o‘qitish ta’lim tizimining
ajralmas qismi hisoblanadi. Xalqaro aloqalar, ilm-fan, texnologiya va iqtisodiy
hamkorlikning rivojlanishi xorijiy tillarni bilishni zaruriyatga aylantirdi. Shu sababli,
zamonaviy ta’lim muassasalarida chet tillarini o‘qitish jarayonini takomillashtirish
muhim vazifa hisoblanadi.
Xorijiy til o‘qitishning ahamiyati
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 4 (50) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
14
Xorijiy tillarni o‘rganish quyidagi asosiy jihatlar bo‘yicha muhim hisoblanadi:
1.
Xalqaro aloqa vositasi sifatida – Chet tillarni bilish xalqaro muloqotni
osonlashtiradi, turli millatlar o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytiradi.
2.
Ilmiy va texnologik taraqqiyotga ta’siri – Ilm-fan va innovatsiyalar
asosan ingliz, nemis va fransuz tillarida olib boriladi. Xorijiy til bilish ilmiy
izlanishlar va yangi bilimlarni o‘zlashtirish imkonini beradi.
3.
Ta’lim jarayonidagi o‘rni – Ko‘plab nufuzli universitetlar xorijiy tillarda
ta’lim beradi. Talabalar xorijiy tillarni bilish orqali xalqaro ta’lim dasturlarida
ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
4.
Kasbiy rivojlanish va mehnat bozori talablari – Zamonaviy mehnat
bozorida xorijiy tillarni bilish raqobatbardoshlikni oshiradi, xorijiy kompaniyalarda
ishlash imkoniyatini yaratadi.
5.
Madaniyatlararo muloqotni rivojlantirish – Chet tillarni bilish orqali turli
madaniyatlar bilan tanishish, tushunish va hurmat qilish osonlashadi.
Xorijiy til o‘qitishning zamonaviy metodlari
Hozirgi kunda xorijiy tillarni samarali o‘rgatish uchun quyidagi innovatsion
usullar keng qo‘llanilmoqda:
•
Kommunikativ yondashuv – Til o‘rganishda amaliy muloqotga e’tibor
qaratish.
•
Integratsiyalashgan ta’lim – Chet tilini boshqa fanlar bilan bog‘lab o‘qitish
(masalan, STEM ta’limi doirasida).
•
Onlayn va raqamli ta’lim – Elektron darsliklar, mobil ilovalar va interaktiv
platformalar orqali til o‘rganish.
•
O‘yin texnologiyalari – Gamifikatsiya usullari orqali til o‘rganishni qiziqarli
qilish.
•
Immersion usuli – Til muhitiga sho‘ng‘ish orqali tabiiy ravishda til o‘rganish
(xorijiy tillarda filmlar tomosha qilish, xorijliklar bilan suhbatlar tashkil etish).
Xorijiy til o‘qitishning ta'lim tizimidagi o‘rni va ahamiyati zamonaviy dunyoda
juda
katta.
Globalizatsiya
jarayonlari,
madaniy
almashinuvlar,
iqtisodiy
hamkorlikning rivojlanishi kabi omillar xorijiy tillarni o‘rganishning ahamiyatini
yanada oshirib yubordi. Quyida xorijiy til o‘qitishning ta'lim tizimidagi o‘rni va
ahamiyatini tushuntirish uchun bir nechta muhim jihatlar keltirilgan:
Xorijiy tillar, ayniqsa ingliz tili, zamonaviy dunyoda global muloqot vositasiga
aylangan. Bugungi kunda har bir inson uchun turli mamlakatlar va xalqlar bilan
muloqot qilish imkoniyatlari kengaygan. Internet, turizm, biznes va ilmiy tadqiqotlar
kabi sohalarda xorijiy tillar, eng asosiysi, ingliz tili global til sifatida o‘z o‘rnini
egallagan. Shunday qilib, xorijiy tilni o‘rganish nafaqat bilim olish, balki xalqaro
miqyosda samarali muloqot o‘rnatish uchun ham muhim vositadir.
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 4 (50) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
15
Xorijiy tillarni bilish, insonlarga nafaqat boshqa millatlarning madaniyatini,
tarixini, urf-odatlarini tushunishga yordam beradi, balki ularga dunyoning turli
burchaklaridan odamlar bilan muloqot qilish imkoniyatini beradi. Ingliz tili, masalan,
nafaqat anglosaks tillari oilasiga mansub mamlakatlarda, balki boshqa ko‘plab
davlatlarda ham biznes va ilm-fan sohasida asosiy til sifatida ishlatiladi. Shuning
uchun, ingliz tilini bilish, o‘quvchilar va yoshlar uchun juda katta afzalliklarga ega,
chunki bu ularga chet elda o‘qish, ishlash yoki sayohat qilish kabi imkoniyatlar
yaratadi. Ingliz tilini o‘rganish, shuningdek, xalqaro konferensiyalarda, seminarlar va
treninglarda qatnashish imkoniyatlarini ham oshiradi, bu esa o‘z navbatida insonning
bilim doirasini kengaytiradi va professional rivojlanishiga yordam beradi.
Xorijiy tillarning global muloqot vositasi sifatidagi ahamiyati nafaqat
ishbilarmonlik, balki shaxsiy rivojlanishda ham katta rol o‘ynaydi. Chet tillarini
o‘rganish insonni yangi dunyoqarash bilan tanishtiradi, boshqa madaniyatlar va hayot
tarzlarini o‘rganishga imkon yaratadi. Bu jarayon orqali, odamlar o‘zlarining milliy
qadriyatlarini chuqurroq tushunishga yordam beradi va ularni global doirada qanday
qabul qilishini o‘rganadi. Xorijiy til o‘rganish, insonlarni ochiq fikrli qilishga yordam
beradi, ular madaniy va ijtimoiy diversifikatsiyani yaxshiroq anglashadi va ko‘proq
multikulturalizmga ega bo‘ladilar.
Global miqyosdagi iqtisodiy va madaniy aloqalar xorijiy til bilishning
ahamiyatini yanada oshiradi. Jahon bozorida kompaniyalar va tashkilotlar bir-birlari
bilan faqat o‘zlarining milliy tillarida emas, balki global til — ingliz tilida yoki
boshqa tilda ham muloqot qilishadi. Masalan, xalqaro savdo-sotiq, investitsiya qilish,
texnologik rivojlanish va ilmiy hamkorlikning rivojlanishida xorijiy tillarni bilish
juda muhim. Bu, shuningdek, turizm va xizmatlar sohasidagi global o‘zgarishlar bilan
bog‘liq. Agar siz xorijiy tilni bilmasangiz, xorijiy mamlakatlarda sayohat qilish, ish
topish yoki ta'lim olish ancha murakkab va cheklangan bo‘lishi mumkin.
Bundan tashqari, xorijiy til o‘rganish ilmiy sohada ham katta ahamiyatga ega.
Ilmiy maqolalar, tadqiqotlar, konferensiyalar va ilmiy almashinuvlar asosan ingliz
tilida olib boriladi. Xorijiy tilni bilish, o‘quvchilarga va olimlarga dunyo bo‘ylab
yangiliklardan xabardor bo‘lish, ilmiy jurnallarda maqolalar chop etish va xalqaro
tadqiqotlarga qo‘shilish imkoniyatlarini yaratadi. Ilmiy hamkorlikda til bilish, ilmiy-
texnikaviy bilimlarni tezroq almashish va yangi texnologiyalarni o‘zlashtirishga
yordam beradi. Shunday qilib, xorijiy til o‘rganish o‘quvchilarga nafaqat
universitetda, balki kelajakdagi ilmiy va texnologik muvaffaqiyatlarga erishishda
ham yordam beradi.
Xorijiy tillarni o‘rganishning yana bir muhim jihati shundaki, bu global mehnat
bozorida raqobatbardoshlikni oshiradi. Bugungi kunda ko‘plab kompaniyalar xalqaro
bozorlar bilan ishlashni xohlaydilar va bu uchun ular bir nechta tillarni biladigan
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 4 (50) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
16
xodimlarni yollashni afzal ko‘rishadi. Xorijiy tilni bilgan odamlar, odatda, o‘zlarining
ish imkoniyatlarini kengaytiradi va o‘z karyerasini tezroq rivojlantirishga erishadi.
Bu til, insonlarni dunyo bo‘ylab o‘zaro muloqot qilish, ilmiy, iqtisodiy va
madaniy aloqalarni rivojlantirish imkoniyatlarini yaratadi. Xorijiy tilni o‘rganish,
insonning shaxsiy va professional rivojlanishiga katta ta'sir ko‘rsatadi, uning
imkoniyatlarini kengaytiradi va global jamiyatda muvaffaqiyatli bo‘lish uchun zarur
bo‘lgan ko‘nikmalarni shakllantiradi.
Xorijiy tillarni o‘rganish intellektual rivojlanishda muhim rol o‘ynaydi. Til
o‘rganish jarayoni miyaning turli qismlarini faoliyatga keltiradi va bu, o‘z navbatida,
ongli va ongsiz fikrlash jarayonlarini rivojlantiradi. Xorijiy tilni o‘rganish, asosan,
eslab qolish, tahlil qilish, fikrlash va muammolarni turli nuqtai nazardan ko‘rish kabi
ko‘nikmalarni oshiradi. Bu jarayonlar miyaning samarali ishlashini ta'minlaydi va
uning umumiy intellektual salohiyatini oshiradi.
Xorijiy tilni o‘rganishning eng muhim foydalaridan biri – bu miya plastiklikni
oshirishi. Miya plastiklik, ya'ni miyaning yangi ma'lumotlarga va tajribalarga
moslashish qobiliyati, til o‘rganish jarayonida kuchayadi. Har bir yangi so‘z yoki
grammatika qoidalarini o‘rganish, yangi asosiysiz fikrlash tizimlarini yaratadi. Bu esa
nafaqat tilni o‘rganish jarayonida, balki kundalik hayotdagi boshqa vazifalarni hal
qilishda ham insonning fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi. Boshqacha aytganda, til
o‘rganish, miya uchun mashaqqatli, lekin foydali mashq bo‘lib, uni yangi bilimlar
olishga va ulardan samarali foydalanishga o‘rgatadi.
Bundan tashqari, xorijiy til o‘rganish mantiqiy fikrlash va tahliliy ko‘nikmalarni
rivojlantiradi. Til o‘rganish jarayonida talaba grammatika, sintaksis, so‘z boyligi va
boshqa tilshunoslik elementlarini o‘rganish orqali, o‘zining mantiqiy fikrlashini
kuchaytiradi. Masalan, grammatik qoidalarni o‘rganish va ular asosida gaplar tuzish,
fikrlarni to‘g‘ri va aniq ifodalashni talab qiladi. Bu esa mantiqiy tahlil qilish va
ma'lumotlarni tartibga solish qobiliyatini yaxshilaydi. Xorijiy tilni o‘rganish
shuningdek, insonni murakkab vaziyatlarda tezkor va to‘g‘ri qarorlar qabul qilishga
o‘rgatadi, chunki bu jarayon turli muammolarni hal qilishda yangi yondashuvlar va
strategiyalarni talab qiladi.
Xulosa.
Xorijiy tillarni o‘qitish ta’lim tizimining ajralmas qismi bo‘lib, u
zamonaviy jamiyatning rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Ilm-fan, texnologiya va
xalqaro hamkorlikning kengayishi natijasida xorijiy til bilish zamonaviy inson uchun
zaruratga aylandi. Shu sababli, ta’lim tizimida xorijiy til o‘qitish metodlarini doimiy
ravishda takomillashtirish va innovatsion yondashuvlarni joriy etish muhim ahamiyat
kasb etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 4 (50) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
17
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 12 martdagi “Raqamli
ta'limni rivojlantirish bo‘yicha davlat dasturini tasdiqlash” haqidagi qarori –
Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 2023. – 60 sahifa.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2012). “Chet tillarni o‘qitish
tizimini takomillashtirish to‘g‘risida” qarori. PQ-1875-son, 10-dekabr. Toshkent.
3.
Brown, H. D. (2015). Principles of Language Learning and Teaching
(6th ed.). New York: Pearson Education.
4.
Sodiqov, T. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar – Toshkent:
O‘zbekiston, 2021. – 290 sahifa.
5.
Soliyev, A. O‘qitishda zamonaviy texnologiyalarning roli – Toshkent:
O‘zbekiston, 2021. – 315 sahifa.
6.
Tursunov, O. Innovatsion ta'lim texnologiyalari – Toshkent:
O‘zbekiston, 2019. – 320 sahifa.
7.
