JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Nozimov Jaxongir Toxirovich
Osiyo xalqaro universiteti o’qituvchisi, Buxoro shahri
MASOFAVIY TAʼLIMDA TALABALARNING RUHIY BARQARORLIGINI
TAʼMINLASHDA RAQAMLI PLATFORMALARNING O‘RNI
Annotatsiya:
Ushbu maqola masofaviy ta’lim sharoitida talabalarning ruhiy barqarorligini
ta’minlash muhimligi va bu jarayonda raqamli platformalarning roli haqida fikr yuritadi, unda
anʼanaviy auditoriya o‘rnini egallayotgan onlayn darslar, konferensiyalar, ijtimoiy tarmoqlar
hamda psixologik yordam xizmati kabi vositalar orqali talabalarga zamonaviy o‘quv jarayonini
tashkil etish bilan birga ular duch kelishi mumkin bo‘lgan stress, xavotir, yolg‘izlik kabi salbiy
holatlarni yengish yo‘llari ko‘rsatib beriladi; shuningdek, masofaviy ta’limning erkinligi,
mas’uliyat hissini rivojlantirish, kiberxavfsizlikni ta’minlash, virtual tahqir va zararli kontentning
oldini olish bo‘yicha samarali usullar ham tavsiya etiladi.
Kalit so‘zlar
: Masofaviy ta’lim, raqamli platformalar, ruhiy barqarorlik, psixologik qo‘llab-
quvvatlash, motivatsiya, jamoaviy hamkorlik, stressni yengish, ijtimoiy tarmoqlar, onlayn
konsultatsiya, o‘quv jarayoni, kiberxavfsizlik, mas’uliyat.
Annotation
: This article discusses the importance of ensuring students’ psychological stability
in distance learning conditions and the role of digital platforms in this process. It highlights how
online classes, conferences, social networks, and psychological support services, replacing
traditional classroom settings, not only organize a modern educational process but also provide
ways to overcome such negative conditions as stress, anxiety, and loneliness. Additionally, the
article offers recommendations on the freedom of distance learning, developing a sense of
responsibility, ensuring cybersecurity, and preventing virtual bullying and harmful content.
Keywords:
distance learning, digital platforms, psychological stability, psychological support,
motivation, collaborative cooperation, stress management, social networks, online consultation,
educational process, cybersecurity, responsibility.
Аннотация.
Данная статья рассматривает важность обеспечения психологической
устойчивости студентов в условиях дистанционного обучения и роль цифровых платформ
в этом процессе. В ней освещается, как онлайн-занятия, конференции, социальные сети и
службы психологической поддержки, заменяющие традиционную аудиторию, позволяют
не только организовать современный учебный процесс, но и предлагают способы
преодоления таких негативных состояний, как стресс, тревожность и чувство одиночества.
Кроме того, в статье даются рекомендации по вопросам свободы дистанционного
обучения, развития чувства ответственности, обеспечения кибербезопасности,
предотвращения виртуального запугивания и вредного контента.
Ключевые слова:
дистанционное обучение, цифровые платформы, психологическая
устойчивость, психологическая поддержка, мотивация, коллективное сотрудничество,
преодоление стресса, социальные сети, онлайн-консультация, учебный процесс,
кибербезопасность, ответственность.
Masofaviy taʼlim zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari rivoji bilan tobora dolzarb
ahamiyat kasb etib bormoqda. Turli sohalarda yuz berayotgan globallashuv jarayonlari,
pandemiya kabi kutilmagan ijtimoiy tahdidlar va umuman, texnologiyalarning kundalik
hayotimizga jadal joriy etilishi natijasida masofaviy taʼlim zamon talablariga mos yechim
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
sifatida qaralmoqda. Anʼanaviy auditoriyadagi mashg‘ulotlar o‘rnini turli onlayn platformalar
egallab, talabalarning mustaqil o‘qish, o‘z ustida ishlash va yuksalish imkoniyatlari kengayib
bormoqda. Biroq masofaviy taʼlim shakli talabalarning ruhiy holati, ular duch keladigan
psixologik bosimlar, aloqadorlik hissi va motivatsiya masalalarida jiddiy o‘zgarishlarni keltirib
chiqarishi ham mumkin. Ushbu jarayonda raqamli platformalarning to‘g‘ri tanlanishi va to‘g‘ri
boshqarilishi, shuningdek, talabalarning ruhiy barqarorligini taʼminlashda muhim o‘rin tutishi
mumkin.
Masofaviy taʼlimda texnologiyalardan foydalanish jarayoni ikki yo‘nalishda ko‘rib chiqiladi:
birinchidan, taʼlim berishning o‘zi raqamli muhitda kechadi va bu o‘quv jarayonini tashkil etish,
bilim berish-usullarni moslashtirish, masofadagi vazifalar va topshiriqlarni baholash kabi
masalalarni hal qiladi. Ikkinchidan, talabalarning ruhiy barqarorligini saqlash va rivojlantirish
jarayoni o‘quv jarayonining doimiy tarkibiy qismiga aylanib, unga parallel ravishda turli raqamli
platformalarda psixologik yordam va qo‘llab-quvvatlash kanallari shakllantiriladi. Bugungi
kunda turli xil ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar, onlayn forumlar, masofaviy treninglar yoki
elektron konsalting xizmatlari talabaga nafaqat bilim olish, balki o‘zining psixologik
ehtiyojlarini ham qondirish, savol va muammolariga tezkor javob topish imkonini beradi.
Masofaviy taʼlimda ruhiy barqarorlikni taʼminlash alohida eʼtibor talab qiladi, chunki anʼanaviy
universitet muhitida talaba tengqurlari va ustozlari bilan bevosita muloqotga kirishib, turli
qiziqarli loyihalarda qatnashib, jamoadan ruhan quvvat olishi mumkin. Masofaviy taʼlim
jarayonida esa talabalar ko‘p vaqti yolg‘iz o‘qish, topshiriqlarni mustaqil bajarish, virtual
aloqalardan foydalanish bilan o‘tadi. Yoshlar ko‘pincha o‘z ustida ishlashga to‘g‘ri kelishi,
o‘qish jarayonidagi masʼuliyat, boshqaruv, o‘z-o‘zini tahlil qilish, har xil raqamli platfomalarda
o‘quv materiallari, videomaʼruzalar va vazifalarni bajarish zarurati ularning ruhiyatiga bosim
o‘tkazishi mumkin. Shu sababli, masofaviy taʼlimda talabalar ruhiy barqarorligining buzilishi
xatarini kamaytirish uchun turli tadbirlarni joriy etish muhim ahamiyatga ega. Bu jarayonda esa
raqamli platformalar, xususan, o‘quv jarayoniga ixtisoslashgan onlayn-interfeyslar va psixologik
yordam xizmatlari, murabbiylik portallari muhim o‘rin tutadi.
Bugungi kunda keng tarqalgan Moodle, Google Classroom, Microsoft Teams, Zoom, Telegram,
WhatsApp, Slack kabi raqamli platformalar, shuningdek ijtimoiy tarmoqlar masofaviy taʼlimda
kommunikatsiya kanallari sifatida qatnashib keladi. Bu platformalarning qulayligi shundaki,
talaba taʼlim materiallariga istalgan joydan va istalgan vaqtda kirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Biroq aynan shu qulaylik baʼzan o‘z vaqtini to‘g‘ri taqsimlay olmaslik yoki haddan tashqari ko‘p
ishlash, o‘qishdan charchash (burnout) kabi holatlarni ham keltirib chiqarishi mumkin. Talabalar
mustaqil o‘qishga jalb qilingani bois, vazifalarni o‘z vaqtida bajarish, onlayn muloqotda faol
qatnashish, jamoaviy loyihalarni hamkorlikda bajarish masʼuliyati oshadi. Shu bilan birga,
ijtimoiy o‘zaro munosabatlarning cheklanganligi – yaʼni anʼanaviy muhitga xos bo‘lgan jonli
muloqot va guruh bo‘lib ishlash imkoniyatlarining chegaralanganligi – o‘quvchilarda uyqusizlik,
xavotir, depressiv kayfiyat, motivatsiya yo‘qolishi kabi salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Shu nuqtayi nazardan, raqamli platformalar nafaqat o‘qish jarayonini tashkillashtiruvchi vosita,
balki talabalarning ruhiy barqarorligini taʼminlash, ularga turli psixologik yordam shakllarini
taklif etuvchi, jamoadagi boshqalarga yaqinlikni his qilishlariga yordam beradigan muhim
manba sifatida ham qaralishi kerak. Dastlab, masofaviy taʼlim jarayonida psixologik qo‘llab-
quvvatlashni taʼminlash uchun muntazam onlayn mashg‘ulotlar, vebinarlar, psixologlar bilan
suhbatlar, anonim ravishda savol-javob qilish imkoniyatlari yaratilishi lozim. Zoom yoki
Microsoft Teams kabi konferens-platformalar orqali talabalarga guruhiy treninglar, ro‘zg‘ordagi
vazifalar, stressni yengish usullari haqida onlayn-maʼruzalar taqdim etish mumkin. Shuningdek,
turli mobil ilovalar yordamida talabalar ortiqcha tashvishdan xalos bo‘lish va o‘ziga bo‘lgan
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
ishonchni mustahkamlash uchun meditatsiya, konsentratsiya mashqlari, ijobiy fikrlash
texnikalarini o‘rganish imkoniyatlariga ega bo‘ladi.
Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, masofaviy taʼlim davomida talabalarning ruhiy barqarorligini
taʼminlash jarayoni kompleks yondashuvni talab etadi. Talabaning shaxsiy masʼuliyati, uning
o‘quv jarayonida faol qatnashish istagi, raqamli platformalarning imkoniyatlarini to‘g‘ri
baholash, psixologik yordam va murabbiylik xizmatlarining samarali ish rejasi birlashgandagina
ijobiy natijaga erishish mumkin. Raqamli platformalar faqat maʼlumot va topshiriqlarni taqdim
etish vositasi bo‘lib qolmasdan, balki talabaning psixologik ehtiyojlarini qondirishga, ijtimoiy
hamkorlik va o‘zaro muloqotni mustahkamlashga xizmat qiladigan qudratli resurs ekanligini
unutmaslik lozim. Shunday ekan, masofaviy taʼlimda talabalar ruhiyatini asrash va ularni
barqaror qilib tarbiyalash muammosi zamonaviy texnologiyalar yordamida sezilarli darajada
yengillashadi. Muhimi – raqamli platformalardan maqsadli, faol va masʼuliyatli foydalanish,
shaxsiy rivojlanish va jamoaviy hamkorlik sari intilishdir.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. Qosimov
B.
(2020).
Zamonaviy
ta’lim
jarayonida
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarining o‘rni. – Toshkent: Fan. [Qosimov, 2020: 89]
2. Xayrullayeva G. (2018). Talabalarda mustaqil o‘qish ko‘nikmalarini shakllantirish: uslubiy
qo‘llanma. – Toshkent: Universitet nashriyoti. [Xayrullayeva, 2018: 45]
3. Anderson T. (2011). The Theory and Practice of Online Learning. – Edmonton: AU Press.
[Anderson, 2011: 115]
4. Moore M. G., Kearsley G. (2012). Distance Education: A Systems View of Online Learning.
– Belmont: Wadsworth. [Moore, Kearsley, 2012: 78]
5. UNESCO (2020). Education in a post-COVID world: Nine ideas for public action.
[UNESCO, 2020: 15]
6. Nozimov, J. T. (2024). Psychological characteristics of children for formation of
development for preparation for university. Multidisciplinary Journal of Science and Technology,
4(5), 575-578.
7. Нозимов Ж. Т. и др. Социально-психологические особенности формирования
духовных потребностей в профессиональном развитии студентов //Science and Education. –
2024. – Т. 5. – №. 5. – С. 455-459.
8. Nozimov, J. (2019). The use of the trainings in developing intercultural competence in
students. In Психология образования будущего: От традиций к инновациям (pp. 112-114).
9. Nozimov, J. T., & Usmanova, M. N. (2022). SOCİO-PSYCHOLOGİCAL ASPECTS OF
INTERNET ADDİCTİON AMONG STUDENTS. Педагогика и психология в современном
мире: теоретические и практические исследования, 1(10), 49-51.
10. Toxirovich, N. J. (2024). MASOFAVIY TA'LIM JARAYONIDA TALABALARDA
MOTIVATSION HISSINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI, 2(1), 180-184.
11. Нозимов, Ж. Т. Использование тренингов в развитии межкультурной компетентности
у студентов. Психология образования будущего: от традиций к инновациям, 112-114.
12. Nozimov, J. (2024). TALABALARDA MASOFAVIY TA'LIM JARAYONIDA ISHONCH
TUYG'USINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI. Medicine,
pedagogy and technology: theory and practice, 2(9), 626-636.
13. Нозимов, Ж. Т., & Усманова, М. Н. Социально-психологические аспекты интернет-
зависимости среди студентов. Педагогика и психология в современном мире:
теоретические и практические.
14. Toxirovich, N. J. (2025). MASOFAVIY TA'LIM JARAYONIDA TALABALAR
ISHONCHI SHAKLLANISHINING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI. PEDAGOGIK
TADQIQOTLAR JURNALI, 3(1), 679-684.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
15. Toxirovich, N. J. (2025). MASOFAVIY TA'LIM JARAYONIDA TALABALAR
ISHONCH
HISSINI
SHAKLLANTIRISHNING
PSIXOLOGIK
XUSUSIYATLARI. PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI, 2(2), 210-214.
