JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Abduxalimova Nigoraxon
Pedagogika fanlari magistranti,
Farg‘ona davlat universiteti,
“Pedagogika nazariyasi va tarixi” kafedrasi
+998 91 123 49 29
Sho‘ba: Maʼnaviy-maʼrifiy ishlar va tarbiya
IMOM BUXORIYNING AL-JOME’ AS-SAHIH ASARI VOSITASIDA
TALABALARNING MAʼNAVIY-AXLOQIY MADANIYATINI RIVOJLANTIRISH
Annotatsiya:
Ushbu tezisda buyuk muhaddis Imom Buxoriy tomonidan tuzilgan
Al-Jome’ as-
sahih
asarining tarbiyaviy va axloqiy qadriyatlarni shakllantirishdagi o‘rni tahlil etiladi. Xususan,
ushbu nodir manbaning zamonaviy oliy ta’lim muassasalarida talabalarning maʼnaviy-axloqiy
madaniyatini rivojlantirishdagi pedagogik imkoniyatlari yoritiladi.
ASOSIY QISM
Zamonaviy jamiyat taraqqiyotining asosiy mezonlaridan biri bu maʼnaviy barkamollik va
axloqiy madaniyatdir. Ayniqsa, oliy ta’lim tizimida talabalarda sog‘lom dunyoqarash, ma’naviy
yetuklik va axloqiy fazilatlarni shakllantirish ta’lim-tarbiya jarayonining muhim vazifasidir. Shu
nuqtai nazardan, Islom ilmi va ma’rifatining nodir namunalaridan biri bo‘lgan Imom
Buxoriyning
Al-Jome’ as-sahih
asari beqiyos ahamiyat kasb etadi.
Mazkur asar Muhammad (s.a.v.)ning so‘z va amallarini to‘plagan sahih hadislar majmuasidir. Bu
hadislar insoniylik, rostgo‘ylik, sabr, poklik, kamtarlik, ilmga rag‘bat, ota-ona va ustozga hurmat,
halollik, ijtimoiy adolat kabi qadriyatlarni targ‘ib etadi. Asarda keltirilgan har bir hadisda yuksak
axloqiy saboq va tarbiyaviy mazmun mujassam. Talabalarning ushbu meros bilan tanishuvi
ularning shaxsiy fazilatlarini boyitib, milliy va diniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalanishiga
zamin yaratadi.
Oliy ta’lim jarayonida bu asarni muayyan yo‘nalishlardagi mashg‘ulotlarga integratsiyalash
orqali talabalarni faollikka, mustaqil fikrlashga, ruhiy barqarorlik va axloqiy javobgarlikka
o‘rgatish mumkin. Xususan, maʼnaviyat darslari, maxsus seminarlar, ochiq muloqotlar va
muhokamalar orqali hadislarning zamonaviy talqini berilishi talabalar ongida qadriyatlar asosida
yashash motivatsiyasini oshiradi.
Bundan tashqari,
Al-Jome’ as-sahih
asari asosida yozilgan ilmiy maqolalar, tarjimalar va tahliliy
sharhlar ustida ishlash, talabalarni izlanishga undaydi va ularni ilmiy-adabiy merosga mas’uliyat
bilan qarashga o‘rgatadi. Bu jarayon orqali ularning nafaqat bilim, balki ruhiy-axloqiy olami ham
mustahkamlanadi.
XULOSA
Imom Buxoriyning
Al-Jome’ as-sahih
asari yosh avlodni yuksak maʼnaviy fazilatlar ruhida
tarbiyalashda boy manba bo‘lib xizmat qiladi. Mazkur asarni ta’lim-tarbiya jarayoniga joriy etish
orqali talabalarda nafaqat ilmga, balki yurtga, ota-onaga, insoniy qadriyatlarga sadoqatli
munosabat shakllanadi. Asarning tarbiyaviy imkoniyatlarini zamonaviy pedagogik yondashuvlar
bilan uyg‘unlashtirish oliy ta’lim tizimining ma’naviy samaradorligini yanada oshiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Imom Buxoriy. (2021).
Al-Jome’ as-sahih
(arabcha matn va tarjima). Toshkent:
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
“Movarounnahr” nashriyoti.
2. Qori-Niyoziy, T. (2016).
Imom Buxoriy va uning ilmiy merosi
. Toshkent: O‘zbekiston Milliy
ensiklopediyasi.
3. Jo‘rayev, N. (2019).
Hadis ilmi va tarbiya
. Samarqand: Ilm Ziyo.
4. Azizxo‘jaeva, N. N. (2004).
Ta’limda innovatsion texnologiyalar
. Toshkent: TDPU nashriyoti.
5. G‘ulomov, N. M. (2005).
Oliy maktab pedagogikasi
. Toshkent: Fan.
6. Karimov, I. A. (2008).
Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch
. Toshkent: Ma’naviyat.
7. Mahmudov, B. (2020).
Milliy o‘zlik va ma’naviy uyg‘onish
. Toshkent: Yangi asr avlodi.
