JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Abdullabekova Noilaxon G‘ofurjon qizi
Namangan davlat universiteti iqtisodiyot fakulteti mehmonxona xo‘jaligini tashkil etish va
boshqarish ta’lim yo‘nalishi 4-bosqich talabasi
UDK 33 (08.00.00)
O‘ZBEKISTON ICHKI TURIZMINI RIVOJLANTIRISHNING INNOVATSION
YONDASHUVLARI
Annotatsiya:
Mazkur maqolada O‘zbekiston ichki turizmini zamonaviy innovatsion
yondashuvlar asosida rivojlantirish masalasi tahlil etilgan. Unda raqamli texnologiyalar, mobil
ilovalar, AR/VR imkoniyatlari, aqlli boshqaruv tizimlari (Smart Tourism) va “raqamli turizm”
konsepsiyasi orqali ichki turizm xizmatlarini modernizatsiya qilish holatlari yoritilgan. Ichki
sayohatlar uchun infratuzilmani takomillashtirish, startap loyihalarni qo‘llab-quvvatlash va
interaktiv turistik xizmatlarni joriy etish orqali aholining sayohatga bo‘lgan qiziqishini oshirish
yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, mavjud muammolar va ularni innovatsiyalar orqali hal
etish mexanizmlari asoslangan holda ko‘rsatib berilgan. Maqola xalqaro tashkilotlar va hukumat
manbalariga tayangan holda yozilgan.
Kalit so‘zlar:
ichki turizm, innovatsion yondashuv, raqamli texnologiyalar, smart tourism,
AR/VR, startap loyihalar, turizm infratuzilmasi, O‘zbekiston, raqamli turizm, interaktiv
xizmatlar.
O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasini rivojlantirish davlat siyosatining ustuvor
yo‘nalishlaridan biriga aylangan. Bunda nafaqat xalqaro sayyohlik oqimini oshirish, balki ichki
turizmni rivojlantirish ham muhim o‘rin tutadi. Ichki turizm – bu fuqarolarning o‘z mamlakati
hududi bo‘ylab sayohat qilishi bo‘lib, u iqtisodiy, madaniy, ijtimoiy va ekologik jihatdan sezilarli
ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ammo uni rivojlantirish uchun an’anaviy yondashuvlar yetarli emas.
Bugungi kunda innovatsion texnologiyalar, raqamli yechimlar va zamonaviy boshqaruv uslublari
asosidagi yangi yondashuvlar muhim ahamiyat kasb etmoqda.
O‘zbekistonda ichki turizm salohiyatini rivojlantirish uchun bir qator innovatsion tashabbuslar
ilgari surilmoqda. Xususan, 2019–2025 yillarga mo‘ljallangan “Turizmni rivojlantirish
strategiyasi” doirasida ichki sayohatlar uchun infratuzilmani modernizatsiya qilish, elektron
xizmatlar tarmog‘ini kengaytirish va mobil ilovalar orqali sayyohlarga interaktiv ma’lumot
yetkazish mexanizmlari yo‘lga qo‘yilgan
. Shu bilan birga, “Uzbekistan.travel” rasmiy
platformasi orqali sayyohlarga shaharlar, obidalar, sayyohlik yo‘nalishlari, mehmonxona va
restoranlar haqidagi yangilangan ma’lumotlar interaktiv ko‘rinishda taqdim etilmoqda.
Innovatsion yondashuvlar ichida “raqamli turizm” kontseptsiyasi alohida o‘rin tutadi. Bu
kontseptsiya orqali sayyohlarga 3D virtual sayohatlar, AR/VR texnologiyalari yordamida tarixiy
obidalarni onlayn tarzda ko‘zdan kechirish imkoniyati yaratilmoqda. Masalan, Samarqand va
Buxorodagi tarixiy yodgorliklarni raqamlashtirish bo‘yicha olib borilgan ishlar natijasida mobil
1
O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi (2020)
.
Turizmni
rivojlantirish strategiyasi 2019–2025 yillarga mo‘ljallangan hujjat.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
ilovalar orqali foydalanuvchilar ushbu maskanlar bo‘ylab interaktiv ekskursiyalarni amalga
oshirish imkoniga ega bo‘lmoqda
.
Bundan tashqari, ichki turizmni faollashtirishda “Smart Tourism” konsepsiyasi, ya’ni aqlli
boshqaruv tizimlaridan foydalanish keng joriy etilmoqda. Bu doirada turistlar harakatini real vaqt
rejimida kuzatish, turizm oqimlarini boshqarish, transport va logistika yechimlarini
takomillashtirish kabi zamonaviy yondashuvlar tatbiq etilmoqda. Toshkent shahrida joriy
qilingan “Smart City” loyihasi doirasida ichki turizm bo‘yicha sayohatlar uchun mo‘ljallangan
mobil xaritalar, navigatsiya ilovalari, sayyohlar uchun xavfsizlik tizimlari va til tarjima
xizmatlari yo‘lga qo‘yilgan
Shuningdek, ichki turizmning innovatsion rivojlanishida mahalliy tadbirkorlarning ishtiroki
kuchayib bormoqda. “Startap turizm” loyihalari orqali yoshlar tomonidan turli interaktiv
ekskursiyalar, agro- va eko-turizm yo‘nalishlari, mobil dasturlar yaratilib, ularning ichki
bozordagi raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qilmoqda. Bu borada “Tourism Start-up
Challenge” kabi dasturlar faoliyat yuritib, ularning g‘oyalarini moliyalashtirish, inkubatsiya
qilish va ommalashtirishga yordam bermoqda
Biroq, mavjud muammolar ham yo‘q emas. Ichki yo‘nalishlar bo‘yicha marketing va reklama
strategiyalari yetarli darajada targ‘ib qilinmagan, ayrim viloyatlarda infratuzilma va transport
qulayliklari past darajada qolmoqda. Ayniqsa, qishloq hududlaridagi turizm obyektlarini
raqamlashtirish va ularni zamonaviy xizmatlar bilan ta’minlash ishlari sust olib borilmoqda. Shu
boisdan, kelgusida innovatsion yechimlar orqali bu muammolarni bartaraf etish uchun davlat-
xususiy sheriklik asosidagi loyihalarni ko‘paytirish lozim.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonda ichki turizmni rivojlantirishda innovatsion yondashuvlar
— bu zamonaviy texnologiyalar, raqamli infratuzilma, aqlli boshqaruv va interaktiv
xizmatlarning uyg‘un holda joriy etilishi bilan bog‘liq. Bunday yondashuvlar nafaqat turizm
sohasini modernizatsiya qilishga, balki fuqarolarning madaniy-ma’naviy dam olishini sifatli
tashkil qilishga ham xizmat qiladi. Shu bois, ichki turizm bozorida innovatsiyalarga asoslangan
strategik rivojlanish – O‘zbekistonning turistik salohiyatini oshirishda asosiy yo‘nalishlardan biri
hisoblanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi (2020)
.
Turizmni
rivojlantirish strategiyasi 2019–2025 yillarga mo‘ljallangan hujjat.
https://www.gov.uz/oz/pages/tourism-strategy
2. UNESCO (2022)
.
Digital Heritage Preservation in Uzbekistan
.
https://en.unesco.org/news/uzbekistan-digital-heritage
2
UNESCO (2022)
.
Digital Heritage Preservation in Uzbekistan
.
https://en.unesco.org/news/uzbekistan-digital-heritage
3
ADB (2023)
.
Smart Tourism Infrastructure for Urban Development in Central Asia
. Asian
Development Bank.
https://www.adb.org/publications/smart-tourism-urban-development
4
UNWTO (2022)
.
Tourism Startup Competition and Innovation in Central Asia
. World Tourism
Organization.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
3. ADB (2023)
.
Smart Tourism Infrastructure for Urban Development in Central Asia
. Asian
Development Bank.
https://www.adb.org/publications/smart-tourism-urban-development
4. UNWTO (2022)
.
Tourism Startup Competition and Innovation in Central Asia
. World
Tourism Organization.
https://www.unwto.org/tourism-startup-competition
5.
