“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 7, 2024. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
181
KOREYS TILINING JAHON VA O’ZBEKISTONDA IKKINCHI
XORIJIY TIL SIFATIDA OMMALASHUVI TENDENSIYALARI
Saidova Moxinur Murodovna
BuxDU tayanch doktoranti
Annotatsiya
. Ushbu maqolada so’nggi yillarda koreys tilining shiddat bilan
dunyo ta’lim tizimiga kirib borish tendensiyalari va sabablari o’rganiladi, xususan
uning O’zbekistondagi o’rganilish holati va darajasi, hamda uni ommalashtirish
maqsadida olib borilayotgan chora-tadbirlar tahlil qilinadi.
Kalit so’zlar:
ikkinchi xorijiy til, dunyo ta’lim tizimi, koreys tili ta’limi,
Koreya to’lqini, ommalashuv, koreys tili o’qituvchilari, integrativ yondashuv
Аннотация.
В данной статье изучены тенденции и причины быстрого
проникновения корейского языка в мировую систему образования в последние
годы, в частности состояние и уровень его изучения в Узбекистане, а также
меры, принимаемые по его популяризации. проанализировано.
Ключевые слова
: второй иностранный язык, мировая система
образования,
корейское
языковое
образование,
корейская
волна,
популяризация, преподаватели корейского языка, интегративный подход
Abstract
. This article examines the trends and reasons for the rapid penetration
of the Korean language into the world education system in recent years, in particular
the state and level of its study in Uzbekistan, as well as measures taken to popularize
it. analyzed.
Key words:
second foreign language, world education system, Korean
language education, Korean wave, popularization, Korean language teachers,
integrative approach
Koreys tilini maktabdan keyingi fakultativ dars yoki o’quv rejaga rasmiy
kiritilgan fan sifatida o’qitiladigan o’rta umumta’lim muassalari faoliyat olib
boradigan davlatlar soni dunyo bo’ylab 2014-yilda 26 tadan 2023-yili 47 taga
ko‘paydi(1-jadvalga qarang). Bu orqali dunyo bo'ylab 2023-yilda 202745 o’quvchi
maktabda koreys tilini o'rgandi. Birgina O’zbekistonning o’zida 2023-2024-o’quv
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 7, 2024. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
182
yilida 12776 umumta’lim maktab o’quvchilari koreys tilini o’rganishgan. Bu
“Koreys tili ta’limi shiddati” butun dunyo bo‘ylab tez tarqalayotganidan dalolatdir.
Hozirda koreys tili chet tili fani sifatida kiritilgan mamlakatlar qatoriga Xitoy,
Yaponiya, AQShning ayrim shtatlari, Fransiya, Germaniya, Rossiya, Braziliya,
Paragvay, Avstraliya, Tailand, Filippin, Turkiya, Ukraina, Qozogʻiston,
Vetnam(2021-yildan Vetnam ta’lim vazirligi koreus tilini birinchi xorijiy tillar
sifatida qo’shdi), Indoneziya, Laos, Hindiston, Shri Lanka, Paragvay va boshqalar
qatoriga, tabiiyki, Oʻzbekiston ham kiradi
1
.
1-jadval
Koreys tiliining bu kabi ommalashuvida Koreya taʼlim vazirligi tomonidan
2021-yil 14-martda e’lon qilgan “2021-yilda xorijda koreys tili taʼlimini qoʻllab-
quvvatlash loyihasining asosiy rejasi”ni alohida o’rin tutadi. Bu chet eldagi
boshlangʻich va oʻrta maktablarda koreys tilini majburiy chet tili fani sifatida
oʻrganishni qoʻllab-quvvatlovchi loyihadir. Ushbu loyihaning maqsadlari
quyidagicha:
1.
Maktablarda koreys tilini o’rganadigan guruhlarni ko’paytirish;
1
https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-05-02/national/kcampus/Getting-the-hangul-of-it-More-
countries-embrace-Korean-as-a-second-language/2034373#
21
22
25
24
26
28
29
30
39
40
47
540
695
827
1053
1111
1224
1309
1635
1700
2000
2150
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
0
500
1000
1500
2000
2500
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2019
2020
2022
2023
yillar
Dunyo bo'ylab maktablarda koreys tilini o'qitish
holati
davlatlar soni
maktablar soni
Manba:Koreya ta’lim vazirligi
birlik: ta
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 7, 2024. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
183
2.
Koreys tili o’qituvchilar qo’llab-quvvatlash – maqsadini 3 xil
yo’l orqali amalga oshirish ko’zda tutilgan: a)koreyalik o’qituvchilarni
joylarga yuborish; b) joylardagi koreys tili o’qituchilari uchun malaka
oshirish kurslarini tashkil etish va d) joylardagi koreys tili o’qituchilarini
Koreyaga stajirovkaga yuborish;
3.
Koreys tili darsliklari va qo’llanmalarini ishlab chiqish
2
.
Loyihaning amaldagi natijasini O’zbekiston misolida tahlil qilamiz (2-jadval)
2-jadval
Maqsadlar
Natijalar
Maktablarda
koreys
tilini
o’rganadigan guruhlarni ko’paytirish
O’zbekistonda
koreys
tili
o’qitiladigan maktablar soni 2022-yil
33 tadan 2023 yil 57taga oshdi
Koreys
tili
o’qituvchilar
qo’llab-
quvvatlash
koreyalik
o’qituvchilarni
joylarga yuborish
2022-yil
avgust
oyida
9ta
koreyalik o’qituvchilar delegatsiyasi
O’zbekistonga tashrif buyurib, o’zbek
koreys o’qituvchilari bilan bilim va
tajribalari bilan bo’lishishdi va bu
kelasi yilda ham onlayn ham offlayn
tarzida davom etdi
joylardagi
koreys
tili
o’qituchilari
uchun
malaka
oshirish kurslarini
tashkil etish
A.Avloniy tadqiqot institute va
Koreya
ta’lim
markazi
bilan
hamkorlikda 2024-yil yanvar oyida
koreys tili o’qituvchilari uchun malaka
oshirish kurslari tashkil eyildi
joylardagi
koreys
tili
o’qituchilarini
“O’qituvchilar
almashinuvi
Koreya – O’zbekiston 2024” kabi
2
https://www.news1.kr/articles/?4240079
[
출처
] 13
억
인도
,
한국어
제
2
외국어로
,
베트남은
제
1
외국어로
승격
,
인구
절반이
한국어
할
줄
아는
미얀마
등등
'21
년
세계
43
개국
20
억
(
인류
1/3)
이상이
제
2
외국어
채택
..|
작성자
파리
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 7, 2024. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
184
Koreyaga
stajirovkaga
yuborish
lohihalar orqali Koreyaga stajirovkaga
boorish imkoni yaratildi
Koreys
tili
darsliklari
va
qo’llanmalarini ishlab chiqish
2023-2024-o’quv
yili uchun
Koreya ta’lim vazirligi va Xalqaro
koreys ta’limi fondi tomonidan
O’zbekiston uchun maxsus o’zbek va
rus tillarida PreA1 darsligi yaratildi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 19-maydagi “Oʻzbekiston
Respublikasida xorijiy tillarni oʻrganishni ommalashtirish faoliyatini sifat jihatidan
yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-5117-sonli qaroriga
ko’ra, koreys tili mamlakatimizda o’rganiladigan 10ta ustuvor xorijiy tillar
ro’yxatiga qo’shildi. Buning asosida Respublika taʼlim markazi va Koreya
Respublikasi elchixonasi huzuridagi Koreya Respublikasi taʼlim markazi oʻrtasida
2021-yil 8-avgust kuni Oʻzbekistonda koreys tilini oʻqitish boʻyicha oʻzaro
hamkorlik memorandumini imzolangan edi.
Bundan tashqari, Koreya taʼlim vazirligining 2024-yil maʼlumotlariga koʻra,
koreys tilini ikkinchi chet tili sifatida qabul qilgan davlatlar soni esa 2014-yildagi 11
tadan oʻtgan yili 23 taga koʻpaygan
3
. Xususan, ushbu davlatlar orasida O’zbekiston
ham mavjud bo’lib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 28-
avgustdagi PF-27sonli farmoniga ko’ra, 2023-yil 1-sentabrdan boshlab har bir
tuman (shahar)ning bittadan umumiy o‘rta ta’lim muassasasida o‘quvchilarni ikkita
xorijiy til va bitta kasb-hunarga o‘rgatish amaliyoti bosqichma-bosqich yo‘lga
qo‘yilgani sababli ikkinchi xorijiy til sifatida qabul qilingan xorijiy tillar ro’yxatiga
koreys tili ham kiritildi. Bu shundan dalolat beradiki, koreys tili O’zbekistonda eng
ommalashgan chet tillaridan biri bo’lib, u hatto O’zbekistonning ikkinchi xorijiy
tillar o’quv dasturida o’z aksini topgan. Shuningdek, o’qishga kirish imtihonlarida
koreys tilini fan sifatida qabul qilgan davlatlar soni ham ortib bormoqda. 2014-yilda
bor-yo‘g‘i 4 ta davlat bo‘lgan bo‘lsa, o‘tgan yili ularning soni 10 taga ko‘paydi,
jumladan, O’zbekiston, Yaponiya, Fransiya, Malayziya va boshqalar.
3
https://blog.naver.com/o2423682/222292828554
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 7, 2024. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
185
Koreys tilining bunday shiddat bilan dunyo ta’lim tizimida xorijiy til sifatida
o’z o’rnini egallab borishi sababi asosan koreya madaniyati (K-culture)ga borib
taqaladi. Hozirgi kunda Koreyaning mashhur madaniyati va ko'ngilochar
sanoatining tobora ommalashib borishi fenomeniga ishora qilish uchun
ishlatiladigan Hallyu yoki "Koreya to'lqini" atamasi birinchi marta 1990-yillarning
o'rtalarida paydo bo'lgan. Televideniya va ommaviy axborot kuchi yordamida
koreys serial(dorama) va kinolari, qo’shiqlari (K-pop) dunyo bo’ylab millionlab o’z
muxlislarini topdi. Bu esa o’z navbatida ularning koreys madaniyatiga bo’lgan
qiziqishini uyg’otib kuchaytirdi. Hozirda, chet elliklar orasida Koreya va koreys
tiliga bo’lgan qiziqishning sabablari orasida aynan koreya madaniyati birinchi
o’rinda turadi. Bunga yorqin misol sifatida, Qirol Sejong institutining 2023-yilda
talabalarning o‘rganish maqsadlari bo‘yicha o‘tkazgan so‘rovi natijasini keltiramiz
4
.
Bu so’rov 79 ta davlatda 15325 kishi orasida olib borilgan. So’rovnoma natijasida
shuni aytish mumkinki (3-jadvalga qarang), eng katta ulush (32,07%) “Koreya va
koreys madaniyatiga bo’lgan qiziqish”ga tegishli bo’ldi. Undan keyingi o’qinlar esa
quyidagicha taqsimlandi: ikkinchi o‘rinda “Koreys tiliga qiziqish” (23,5%) →
“Koreyada o‘qish” (20,6%) → 'Koreya kompaniyasida ish bilan bandlik' (12,9%).
Ko’rininb turibdiki, Koreyada o’qimoqchi va ishlamoqchi bo’lgan respondentlar
ham ko’pchilikni tashkil etadi.
4
https://v.daum.net/v/20240423050108749
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 7, 2024. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
186
3-jadval
Xulosa qilib aytganda, koreys tiliing ommalashuvi tendensiyasi yildan yilga
o’sib bormoqda va bu uchun Koreya hukumati har tomonlama harakat qilmoqda.
Biroq tilni o’rganishga bo’lgan talab kuchaygan sari, uni o’rgatish uchun pedagogik
shart-sharoitlarni takomillashtirish, dars jarayonida integrativ yondashuvdan
foydalangan holda o’quvchilarga koreys tilini o’qitish usullarining yetishmovchiligi
kabi muammolar бугунги таълим олдида ҳал қилишини кутаётган
масалалардир.
Yuqoridagi taklif va xulosalardan kelib chiqib tanlagan mavzumiz va amalga
oshirayotgan tadqiqotimiz ayni damda ta'lim sifatini rivojlantirish, o‘quvchilar
ehtiyojini qondirishda dolzarb ahamiyatga ega deb hisoblaymiz.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Saidova M.M. Bilimlarga asoslangan jamiyatda o‘quvchilarga
ikkinchi xorijiy tilni o‘rgatishning maqsad va vazifalari. Pedagogik mahоrat
№ 6, 2024
2.
Saidova M.M. Integrativ yondashuv asosida o‘quvchilarga
ikkinchi xorijiy tilni o‘qitishda Koreya ta’lim dasturidan foydalanishning
ahamiyati. Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar, 2024
Koreya va koreys
madaniyati haqida
qiziqish
koreys tiliga
bo'lgan qiziqish
Koreyada o'qish
Koreyada ishlash
akademik
samaradorlikni
oshirish (koreys tili
mutaxassisligi)
boshqa: 3,00 (460)
KOREYS TILINI O'RGANISH SABABI
birlik: %, ()ichi kishi
7,94
(1217)
23,54
(3608)
20,55
(3150)
12,89
(1975)
)
32,07
(4915)
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 7, 2024. JULY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
187
3.
Saidova M. Integrativ yondashuv asosida koreys tilini o'qitish
metodikasini takomillashtirishning pedagogik shart-sharoitlari. Talqin va
tadqiqotlar, № 13(50), 2024
4.
Saidova M. Важность обучения второму иностранному языку
и современным профессиям,
World of Scientific news in Science
Journal,Vol2 Issue 6, 2024.
5.
Saidova M. Ikkinchi xorijiy tilni o’qitishda ikki mamlakat
madaniyatini o’rgatish prinsipining amaldagi tadbiqi (koreys tili dasrligi
misolida). Zamonaviy fan va ta'lim yangiliklari xalqaro ilmiy jurnal, Vol 2
Issue 6, 2024.
6.
N.Dilova. Uzluksiz ta’lim tizimida “lifelong learning”
konsepsiyasini Joriy etish imkoniyatlari//“Zamonaviy dunyo ta’limi: yangi
davr muammolari – yangi yеchimlar” mavzusidagi Xalqaro ilmiy-amaliy
anjuman materiallari, 2024-yil 17-may kuni Andijon davlat universiteti, 46-
49-бетлар
7.
Н.Дилова Darsda samarali ta’lim usullaridan foydalanishning
o‘rni va ahamiyati//“Journal of science-innovative research in Uzbekistan”
jurnali volume 2, issue 1, 2024. january.ResearchBib Impact Factor:
8.654/2023 ISSN 2992-8869
8.
Н.Дилова Oliy ta’limda o‘qitiladigan ijtimoiy gumanitar fanlar
asosida bo‘lajak o‘qituvchilarni shaxslararo munosabatlarga tayyorlash
mazmuni/
/
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal.
2023, № 11
9.
https://www.news1.kr/society/education/4240079
10.
https://blog.naver.com/o2423682/222292828554
11.
https://v.daum.net/v/20240423050108749
