“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 05, 2025. MAY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
142
UMUMIY O`RTA TA’LIMIDA TASVIRIY SAN’AT VA
CHIZMACHILIK FANINI O’QITISHDA HAYOTIY
KONTEKSTLARNING AHAMIYATI
Djabborov Dilshod Turdiqulovich, Joniqulova Malohat Xonnazar qizi
Jizzax davlat
pedagogika universiteti katta oqituvchisi. Jizzax davlat
pedagogika universiteti 3-bosqich talabasi
ANNOTATSIYA.
Mazkur maqolada maktablarda tasviriy san’at dars
soatlarini ko‘paytirish zarurati va fan o‘quvchilarning estetik tarbiyasi, ijodiy
fikrlashi hamda san’atga bo‘lgan qiziqishin i rivojlantirishda dars soatlarini
oshirish ularning amaliy ko‘nikmalari mustahkamlashi ko’rsatib berildi.
Kalit so’zlar.
Estetik tarbiya, ijodiy fikrlash, amaliy ko’nikma.
AННОТАЦИЯ.
В статье подчеркивается необходимость увеличения
количества часов занятий по изобразительному искусству в школах и
преимущества увеличения учебных часов для развития эстетического
воспитания учащихся, творческого мышления и интереса к искусству, а также
укрепления их практических навыков.
Ключевые слова.
Эстетическое воспитание, творческое мышление,
практические навыки.
ABSTRACT.
The article emphasizes the need to increase the number of hours
of fine arts classes in schools and the benefits of increasing class hours for
developing students' aesthetic education, creative thinking and interest in art, as well
as strengthening their practical skills.
Keywords.
Aesthetic education, creative thinking, practical skills.
Umumiy ta'lim sifatini oshirish.
Tasviriy san'at va muhandislik grafikasi
darslari umumiy ta'lim sifatini oshirishda yordam beradi. Tasviriy san'at asarlari
orqali turli madaniyatlar, tarixiy davrlar va jamiyatning ijtimoiy masalalari
haqidagi bilimlarni oshirish mumkin. Bu esa, o`quvchilarning dunyoqarashini
kengaytiradi. Tasviriy san'at darslari o'quvchilarga o'z fikrlarini ifoda etish
imkoniyatini beradi. Ko'proq dars soatlari, o'quvchilarga o'z fikrlarini ifoda etish,
umumiy ta'lim sifatini oshirish va estetik ta'limni qo'llab-quvvatlashda yordam
beradi. O'z fikrlarini ifoda etish, - o'z ijodiy uslubini shakllantirish va estetik
qadriyatlarni tushunishda va tushintirishida muhim ahamiyatga egadir. San'at
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 05, 2025. MAY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
143
asarlari orqali turli madaniyatlar, tarixiy davrlar va jamiyatning ijtimoiy masalalari
haqidagi bilimlarni oshiradi. Bu esa, bolalarning dunyoqarashini kengaytirib, yod
g`oyalarga ko`r-ko`rona qo`shilmasdan, oldin o`ylab ko`rishga va tahlil qilishiga
yordan beradi.
Ruhiy sog’liq va stressni kamaytirish.
Dars soatlari ko‘paytirilsa, faqat rasm
chizishni emas, balki ranglar uyg‘unligi, kompozitsiya, milliy san’at turlari hozirgi
paytda o`quvchilar o`rtasida ko`p uchraydigan stress holatlarini oldini olishga
xizmat qiladi. Shuningdek, bu ularda mustaqil fikrlash, ijod qilish, o‘z qobiliyatini
anglash kabi ko‘nikmalarni shakllantiradi. Har qanday san’at turi o‘quvchilarning
ruhiy holatini yaxshilash, stressni kamaytirish va o‘zini ifoda etish imkoniyatini
beradi. Tasviriy san'at, bolalar uchun muhim bir chiqish yo'li bo'lib, ularga o'z his-
tuyg'ularini ifoda etish imkonini beradi. O'qish jarayonidagi stressni kamaytirish
uchun tasviriy san'at darslarini ko'paytirish samarali natija beradi. Tasviriy san'at
darslari nafaqat individual rivojlanish, balki jamoaviy ish ko'nikmalarini ham
rivojlantiradi. Loyihalar asosida jamoaviy ishlash orgali o'quvchilar bir-birlarini
qo'llab-quvvatlashni o'rganadilar. Tasviriy san'at va muhandislik grafikasi darslari
o'quvchilarga turli texnikalarni o'rganishda va ular bilan ishlashda juda katta
yordam beradi. Tasviriy san'at darslari o'quvchilarga estetik qadriyatlarni
ko`rsatishga yordam beradi.
Metodik uslublardan foydalanish.
Tasviriy san'at va muhandislik grafikasi
darslari o'quvchilarga o'z fikrlarini va his-tuyg'ularini ifoda etish imkoniyatini
beradi. Muhandislik grafikasi (chizmachilik) darslari amaliy jarayomlar bilan olib
borilsa, ertangi kunda yoshlarni hayotda o`z o`rnilarini topishda yordam beradi.
Turli usullarlar, umumiy ta'lim sifatini oshirish va estetik ta'limni qo'llab-
quvvatlashda muvaffaqiyatli bo'lishi mumkin. Agar biz tasviriy san`at va
muhandislik grafikasi dars mashg‘uloti, ya’ni 45 minutli vaqt ichida barcha
imkoniyat, shart-sharoit, vosita, didaktika, metodik uslublardan foydalanib,
kafolatlangan natija uchun amalga oshirilayotgan faoliyatning barchasi tasviriy
san’at darslarining pedagogik texnologiyasi bo‘ladi.
Madaniy va milliy identitetni mustahkamlash.
Tasviriy san’at fani nafaqat
chizish ko‘nikmasini beradi, balki o‘quvchilarni o‘z milliy qadriyatlari, san’at
an’analari va tarixiy merosi bilan yaqindan tanishtiradi. Ayniqsa, o‘zbek xalqining
boy madaniy merosi — naqshlar, miniatyura san’ati, hunarmandchilik, xalq amaliy
san’ati va tarixiy obidalarni o‘rganish orqali o‘quvchilar o‘zini millatning
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 03, ISSUE 05, 2025. MAY
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
144
ajralmas bir qismi sifatida his qilishni boshlaydi. Bu quyidagi jihatlar orqali amalga
oshadi:
-Milliy naqshlar va ramzlar – darslarda o‘quvchilar doira, islimiy, girih
naqshlar, xalq amaliy san’ati turlarini o‘rganib, ularni chizish orqali milliy o‘ziga
xoslikni chuqur anglaydilar.
-Tarixiy obrazlar – Amir Temur, Ulug‘bek, Alisher Navoiy kabi tarixiy
siymolar obrazlarini chizish orqali yoshlar o‘z tarixiga bo‘lgan qiziqishini
oshiradi.
-Arxitektura orqali yurt go‘zalligini tasvirlash (masalan, Registon maydoni,
Ichan qal’a, Chorvoq tabiati) yosh avlodda vatanparvarlik, faxr va g‘urur
tuyg‘ularini shakllantiradi. Bu jarayonlar ta’limning faqat bilim emas, balki tarbiya
berishdagi rolini kuchaytiradi. Tasviriy san’at orqali yoshlar nafaqat chizadi, balki
milliy o‘zligini anglaydi va qadrlaydi.
Xulosa o`rnida shuni aytishimiz mumkinki, maktablarimizda tasviriy san’at
va muhandislik grafikasi darslarining ajratilgan soatlariga jiddioyroq e`tibor
berish, - bu bizning ertangi kunimizda muhim bo`lgan inson omiliga, madaniy-
milliy qadriyatlarimizga bo`lgan e`tiborimizdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim vazirligi. "Tasviriy san’at fani o‘quv dasturi
(1–9-sinflar uchun)", Toshkent, 2021.
2.Karimov, I.A. "Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch", Toshkent:
Ma’naviyat, 2008.
(Milliy qadriyatlar va ma’naviy tarbiya haqida asosiy manba)
3.G‘ulomov, A., Raximov, Z. "Tasviriy san’at metodikasi", Toshkent:
O‘qituvchi, 2019.
(Maktabda rasm darslarini tashkil qilish bo‘yicha amaliy qo‘llanma)
4.Hasanov, N. "San’atshunoslik asoslari", Toshkent: Fan, 2017.
(O‘zbekiston san’at tarixi va nazariyasi haqida umumiy tushuncha)
5.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–3775-sonli qarori, 2018-yil 14-
iyul — "O‘zbekiston Respublikasida maktabgacha va umumiy o‘rta ta’lim tizimini
rivojlantirish konsepsiyasi".
