MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–6_Июнь –2025
121
OILAVIY TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISHDA MOLIYAVIY
QO'LLAB-QUVVATLASH: IMKONIYATLAR VA ISTIQBOLLAR
Andijon davlat texnika instituti
Muhandislik iqtisodiyoti va boshqaruv fakulteti
Iqtisodiyot kafedrasi
4 kurs 111-21 guruh talabasi
Shavkatov Yaxyobek Shoyatbek o’g’li
ilmiy raxbar: i.f.f.d Ilhomjon Ergashev
Annotatsiya
:Ushbu
maqola
O'zbekistonda
oilaviy
tadbirkorlikni
rivojlantirishda moliyaviy qo'llab-quvvatlashning ahamiyati, mexanizmlari va uning
iqtisodiy hamda ijtimoiy samaralarini tahlil qiladi. Maqolada imtiyozli kreditlar,
subsidiyalar, grantlar, kafolat fondlari va mikromoliya xizmatlari kabi asosiy
moliyaviy yordam turlari ko'rib chiqiladi. Shuningdek, mavjud muammolar va ularni
bartaraf etish yo'llari, jumladan, axborot yetishmasligi va byurokratik to'siqlarni
kamaytirish, tadbirkorlik ko'nikmalarini oshirish zarurati yoritilgan. Maqola oilaviy
tadbirkorlikning mamlakat iqtisodiyoti va aholi farovonligini oshirishdagi rolini
ta'kidlaydi.
Kalit so'zlar :Oila tadbirkorligi, moliyaviy qo'llab-quvvatlash, imtiyozli
kreditlar, subsidiyalar, grantlar, mikro moliyalashtirish, iqtisodiy rivojlanish,
bandlik, O'zbekiston.
Abstract :This article analyzes the significance, mechanisms, and economic
and social impacts of financial support in the development of family entrepreneurship
in Uzbekistan. The article examines key types of financial assistance, such as
preferential loans, subsidies, grants, guarantee funds, and microfinance services. It
also addresses existing challenges and ways to overcome them, including reducing
information gaps and bureaucratic barriers, and the necessity of enhancing
entrepreneurial skills. The article emphasizes the role of family entrepreneurship in
boosting the country's economy and improving the welfare of the population.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–6_Июнь –2025
122
Keywords :Family entrepreneurship, financial support, preferential loans,
subsidies, grants, microfinance, economic development, employment, Uzbekistan.
KIRISH
Oila — jamiyatning asosiy bo'g'ini, uning mustahkamligi davlat taraqqiyotida
muhim rol o'ynaydi. Bugungi kunda O'zbekistonda iqtisodiy islohotlarning ustuvor
yo'nalishlaridan biri bo'lgan oila tadbirkorligini rivojlantirish orqali har bir oilaning
farovonligi, bandligi va daromadlari oshirilishi, shu bilan birga, butun mamlakat
iqtisodiyotining barqaror o'sishi ta'minlanmoqda. Bu jarayonda moliyaviy qo'llab-
quvvatlash hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.
Moliyaviy qo'llab-quvvatlashning ahamiyati va imkoniyatlari. Oila
tadbirkorligini moliyaviy qo'llab-quvvatlashning asosiy maqsadi — oilalarga o'z
biznes g'oyalarini ro'yobga chiqarish uchun zarur bo'lgan resurslarni taqdim etishdir.
Bu nafaqat yangi korxonalarning paydo bo'lishiga, balki mavjudlarini kengaytirishga,
zamonaviy texnologiyalarni joriy etishga ham xizmat qiladi. Davlat va moliyaviy
institutlar
tomonidan
ko'rsatilayotgan
ko'mak
quyidagi
imkoniyatlarni
yaratadi.Boshlang'ich kapitalni shakllantirish.Ko'pgina oilalar tadbirkorlikni boshlash
uchun dastlabki mablag'larga ega bo'lmaydi. Imtiyozli kreditlar va subsidiyalar aynan
shu ehtiyojni qoplaydi.
Faoliyatni
kengaytirish
va
modernizatsiya
qilish.Tadbirkorlar
o'z
mahsulotlarini ko'paytirish, xizmat turlarini diversifikatsiya qilish, eskirgan
uskunalarini yangilash uchun moliyaviy yordamdan foydalanishlari mumkin. Ish
o'rinlarini yaratish: Har bir rivojlanayotgan oilaviy korxona o'zi uchun va boshqa oila
a'zolari yoki yollanma ishchilar uchun yangi ish o'rinlari yaratadi, bu esa hududiy
bandlik masalasini hal qilishga yordam beradi.Innovatsiyalarni rag'batlantirish
moliyaviy ko'mak yangi g'oyalarni, mahsulotlarni va xizmatlarni ishlab chiqish va
bozorga olib chiqish uchun turtki bo'ladi.
Moliyaviy qo'llab-quvvatlash mexanizmlari
O'zbekistonda oilaviy tadbirkorlikni moliyaviy qo'llab-quvvatlash bo'yicha
bir qator tizimli choralar amalga oshirilmoqda. Ular asosan quyidagi yo'nalishlarda
namoyon bo'ladi.Imtiyozli kreditlar hukumat tomonidan tasdiqlangan dasturlar
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–6_Июнь –2025
123
doirasida tijorat banklari orqali past foizli va uzoq muddatli kreditlar ajratilmoqda.
Masalan, "Har bir oila – tadbirkor" dasturi, ayollar tadbirkorligini qo'llab-quvvatlash
jamg'armalari va yoshlar tadbirkorligini rag'batlantirish fondlari orqali maxsus kredit
liniyalari mavjud. Bu kreditlar, ayniqsa, qishloq xo'jaligi, hunarmandchilik, xizmat
ko'rsatish va maishiy xizmatlar sohalariga qaratilgan. Subsidiyalar va grantlar ayrim
hollarda, ayniqsa, ijtimoiy ahamiyatga ega bo'lgan yoki innovatsion loyihalar
uchun qaytarilmaydigan moliyaviy yordam — subsidiyalar va grantlar ajratiladi. Bu
mablag'lar asbob-uskuna sotib olish, xodimlarni o'qitish yoki yangi texnologiyalarni
joriy etish uchun ishlatilishi mumkin.
Kafolat fondlar tadbirkorlarning kreditlarga erishishini osonlashtirish
maqsadida, ularning garov ta'minoti yetishmagan hollarda davlat kafolat
fondlari yordam beradi. Bu, ayniqsa, kichik va startap loyihalar uchun katta
imkoniyat.Kichik miqdordagi mablag'larga ehtiyoj sezuvchi oilaviy tadbirkorlarga
tezkor va soddalashtirilgan tartibda mikrokreditlar ajratish tizimi ham rivojlangan. Bu
xizmatlar ko'pincha kichik hunarmandchilik, tikuvchilik, pazandachilik kabi sohalar
uchun qulaydir.Konsalting va o'quv dasturlari moliyaviy resurslardan samarali
foydalanish uchun tadbirkorlarning moliyaviy savodxonligini oshirish, biznes-reja
tuzish va loyihalarni boshqarish bo'yicha ko'nikmalarini shakllantirish muhim. Shu
maqsadda turli o'quv kurslari, seminarlar va treninglar tashkil etilmoqda.
Erishilgan natijalar va kelgusi istiqbollar
Moliyaviy qo'llab-quvvatlash tizimining samarali ishlashi natijasida ko'plab
oilalar o'z biznesini yo'lga qo'yishga muvaffaq bo'ldi. :
Hududlarda iqtisodiy faollikning oshishiga;
Aholi daromadlarining ko'payishiga;
Yangi ish o'rinlarining yaratilishiga;
Mahalliy ishlab chiqarishning rivojlanishiga;
Jamiyatda tadbirkorlik madaniyatining shakllanishiga ijobiy ta'sir
ko'rsatmoqda.
Kelgusida ham oilaviy tadbirkorlikni moliyaviy qo'llab-quvvatlash bo'yicha
davlat siyosati izchil davom ettiriladi. Elektron xizmatlarni rivojlantirish, kredit
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–6_Июнь –2025
124
ajratish jarayonlarini yanada soddalashtirish, moliyaviy imkoniyatlar haqida
aholining xabardorligini oshirish kabi masalalar ustuvor ahamiyat kasb etadi. Har bir
oila o'z salohiyatini ro'yobga chiqarishi uchun moliyaviy jihatdan qo'llab-
quvvatlansa, bu nafaqat oila byudjetini, balki butun mamlakat iqtisodiyotini
mustahkamlashga xizmat qiladi.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, oilaviy tadbirkorlikni moliyaviy qo'llab-quvvatlash
O'zbekistonda iqtisodiy o'sishni ta'minlash, aholi bandligini oshirish va turmush
darajasini yaxshilashning muhim ustunlaridan biridir. Davlat tomonidan amalga
oshirilayotgan keng ko'lamli dasturlar va yaratilayotgan imkoniyatlar (imtiyozli
kreditlar, subsidiyalar, kafolat fondlari va boshqalar) ko'plab oilalarning o'z biznesini
yo'lga qo'yishi va kengaytirishi uchun mustahkam zamin yaratmoqda. Garchi ushbu
jarayonda
axborot
yetishmasligi,
byurokratik
to'siqlar
va
tadbirkorlik
ko'nikmalarining yetarli emasligi kabi ba'zi muammolar uchrayotgan bo'lsa-da, ularni
bartaraf etish bo'yicha doimiy ishlar olib borilmoqda. Oilaviy tadbirkorlikning yanada
rivojlanishi mamlakatimizning ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligini ta'minlashda va har
bir oilaning farovonligini oshirishda muhim rol o'ynashda davom etadi. Bu sohadagi
sa'y-harakatlar kelajakda ham davom ettirilishi, yangi va samarali moliyaviy yordam
mexanizmlarini joriy etish orqali oilaviy tadbirkorlikning salohiyatini to'liq ro'yobga
chiqarishga erishish mumkin.
ADABIYOTLAR RO'YXATI (O'ZBEK TILIDA)
1.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 21-dekabrdagi "Faol
tadbirkorlik, innovatsion g'oyalar va texnologiyalarni qo'llab-quvvatlash chora-
tadbirlari to'g'risida"gi PF-5286-son Farmoni.
2.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-iyundagi "Har bir oila –
tadbirkor" dasturini amalga oshirish to'g'risida"gi PQ-3807-son Qarori.
3.
O'zbekiston Respublikasining "Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari
to'g'risida"gi Qonuni (yangi tahriri).
4.
O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki ma'lumotlari, bank tizimining kredit
siyosatiga oid materiallar.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–6_Июнь –2025
125
5.
O'zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Kichik
biznes va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi ma'lumotlari.
6.
Xalqaro moliya institutlari (Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki)ning
O'zbekistonda tadbirkorlikni qo'llab-quvvatlashga oid hisobotlari va tavsiyalari.
7.
Mahalliy va xorijiy ilmiy-amaliy anjumanlar materiallari, tadbirkorlikka oid
ilmiy maqolalar to'plamlari.
