MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–1_ Май –2025
292
MAVZU: YOSHLARNI BARKAMOL ETIB TARBIYALASHDA BESH
MUHIM TASHABBUSNING JISMONIY TARBIYA VA SPORT ORQALI
TUTGAN O’RNI
NIZOMIY NOMIDAGI O‘ZBEKISTON MILLIY PEGAGOGIKA
UNVERSITETI 1-BOSQICH MAGISTRANTI
MAXAMATJONOVA MUSHTARIYBONU ALISHER QIZI
Annotatsiya: Mazkur maqolada Prezident tomonidan ilgari surilgan Besh
muhim tashabbus doirasida yoshlar orasida jismoniy tarbiya va sportni
ommalashtirish, ularni sog‘lom turmush tarziga jalb qilish muhimligi yoritiladi.
Ayniqsa, beshinchi tashabbus – "Yoshlar o‘rtasida jismoniy tarbiya va sportni
ommalashtirish" yo‘nalishi asosida maktab, kollej va oliygoh o‘quvchilari orasida
sog‘lom raqobat, irodaviy sifatlar, sport madaniyatini shakllantirishga alohida e’tibor
qaratiladi. Shuningdek, sport orqali yoshlarda vatanparvarlik, jamoaviylik, sog‘lom
raqobat ruhini tarbiyalash, ijtimoiy faollikni oshirish yo‘llari tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: besh tashabus, jismoniy tarbiya va sport, aholi salomatligi
yoshlar kelajagi, sog‘lom avlod.
Abstract: This article highlights the importance of popularizing physical
education and sports among young people and attracting them to a healthy lifestyle
within the framework of the Five Important Initiatives put forward by the President. In
particular, the fifth initiative - "Popularizing Physical Education and Sports Among
Youth" - focuses on the formation of healthy competition, strong-willed qualities, and
sports culture among school, college, and university students. It also analyzes ways to
foster patriotism, teamwork, and a healthy competitive spirit among young people
through sports, as well as ways to increase social activity.
Keywords:
five initiatives, physical education and sports, public health, the
future of youth, a healthy generation.
Yurtimizda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar markazida inson
omili, ayniqsa, yoshlar masalasi turadi. Zero, yoshlar har qanday jamiyatning eng katta
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–1_ Май –2025
293
boyligi, kelajagi va taraqqiyot poydevoridir. Shu sababli ham yurtboshimiz tomonidan
yoshlarning har tomonlama kamol topishi, ularning ijtimoiy hayotdagi faolligini
oshirish, bo‘sh vaqtlarini mazmunli o‘tkazish, iqtidor va salohiyatini yuzaga chiqarish
maqsadida qator tashabbuslar ilgari surilmoqda. Ana shunday muhim tashabbuslarning
biri bu –
"Besh muhim tashabbus"
deb nom olgan tashabbuslar majmuasidir.
Mazkur tashabbus yoshlar o‘rtasida san’at, sport, axborot texnologiyalari,
kitobxonlik va kasb-hunar o‘rganishga bo‘lgan qiziqishni oshirishga, shu orqali
ularning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil qilishga qaratilgan. Besh tashabbus
yoshlarning ijtimoiy-siyosiy faolligini, vatanparvarligini oshirish, ularda sog‘lom
turmush tarzini shakllantirishda muhim o‘rin tutadi. Ayniqsa,
jismoniy tarbiya va
sport yo‘nalishi
bu tashabbuslarning eng asosiy va hayotiy ahamiyatga ega bo‘lgan
jihatlaridan biridir. Chunki sport – nafaqat jismoniy salomatlik, balki ma’naviy
barkamollik, iroda, fidoyilik, intizom, hamjihatlik kabi fazilatlarni tarbiyalaydi.
Bugungi kunda yoshlar orasida sportga bo‘lgan qiziqish ortib borayotgani,
ularga yaratilayotgan shart-sharoitlar, zamonaviy sport inshootlarining barpo etilishi,
musobaqa va sport tadbirlari sonining ko‘payib borayotgani aynan ushbu
tashabbusning hayotdagi amaliy ifodasi ekanini yaqqol ko‘rsatadi. Demak, bugungi
kunda yoshlarga berilayotgan imkoniyatlar ulkan, endi esa muhim vazifa — ularni
to‘g‘ri yo‘naltirish, rag‘batlantirish va ijtimoiy hayotda faol ishtirok etishga undashdir.
Tadqiqot maqsadi
Ushbu maqolaning asosiy maqsadi – O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
tomonidan ilgari surilgan
Besh muhim tashabbus
, ayniqsa, uning
jismoniy tarbiya
va sportni ommalashtirish
yo‘nalishining yoshlar hayotidagi o‘rni, ahamiyati va
ta’sir doirasini chuqur o‘rganishdan iborat. Bugungi kunda jamiyat taraqqiyotining
muhim omillaridan biri bu sog‘lom, irodali, jismonan baquvvat va ma’nan yetuk
avlodni tarbiyalashdir. Shu jihatdan olib qaralganda, mazkur yo‘nalish orqali yoshlarni
sportga jalb etish nafaqat ularning sog‘lig‘ini mustahkamlash, balki ularda ijtimoiy
faollik, intizom, jamoaviylik, vatanparvarlik va irodaviy sifatlarni shakllantirish
imkonini beradi.
Tadqiqotning maqsadi shuningdek, quyidagi vazifalarni o‘z ichiga oladi:
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–1_ Май –2025
294
Besh tashabbusning mazmun-mohiyatini yoshlar tarbiyasi nuqtai nazaridan
ochib berish;
Jismoniy tarbiya va sport orqali yoshlarda sog‘lom turmush tarzini
shakllantirish yo‘llarini aniqlash;
Maktab, akademik litsey, kasb-hunar maktablari va oliy o‘quv yurtlarida ushbu
yo‘nalishda amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarni o‘rganish;
Yoshlar bilan ishlashda sportning ijtimoiy tarbiya vositasi sifatidagi o‘rnini
baholash;
Ushbu tashabbus asosida erishilayotgan natijalar asosida takliflar ishlab
chiqish.
Umuman olganda, tadqiqotning asosiy vazifasi – yosh avlodni sog‘lom,
barkamol va vatanparvar qilib tarbiyalashda sport va jismoniy faollikning o‘rni naqadar
muhimligini asoslab berishdir.
Tadqiqot natijalari
O‘tkazilgan tadqiqotlar, kuzatuvlar va tahlillar asosida quyidagi natijalarga
erishildi:
Besh muhim tashabbus yoshlar hayotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Xususan, jismoniy tarbiya va sport yo‘nalishi orqali yoshlarning bo‘sh vaqtini
mazmunli tashkil etish, salomatligini mustahkamlash va ularni sportga jalb qilish
bo‘yicha sezilarli natijalarga erishilmoqda.
Zamonaviy sport inshootlari va infratuzilmalarning barpo etilishi
yoshlarning sport bilan muntazam shug‘ullanishi uchun real imkoniyat yaratmoqda.
Ko‘plab maktab va oliy ta’lim muassasalarida sport zallari, stadionlar, ko‘p tarmoqli
sport maydonchalari qurilib, faoliyat olib bormoqda.
Sport yoshlar orasida ijtimoiy faollikni oshirayotgan asosiy vositaga
aylanmoqda.
Ular orasida turli sport turlari bo‘yicha musobaqalar, sog‘lom turmush
tadbirlari, jamoaviy o‘yinlar orqali o‘z iqtidorini namoyish etayotganlar ko‘paymoqda.
Bu holat yoshlarning o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshiradi, ijtimoiy muhitga
moslashuvchanligini kuchaytiradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–1_ Май –2025
295
Sport ijtimoiy tarbiyaning kuchli vositasi sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Unda qatnashayotgan yoshlar orasida maqsadga intiluvchanlik, tartib-intizom,
vatanparvarlik, mehnatsevarlik kabi muhim fazilatlar shakllanmoqda. Aynan mana shu
omillar yoshlarning barkamol shaxs bo‘lib kamol topishida hal qiluvchi ahamiyatga
ega.
Sport orqali yoshlar o‘rtasida zararli odatlar va salbiy ta’sirlardan
himoyalanish kuchaymoqda.
Bu esa sportning nafaqat jismoniy, balki ruhiy va
axloqiy jihatdan ham tarbiyaviy ta’sir kuchiga ega ekanligini ko‘rsatmoqda.
Tashabbus asosida kelgusidagi istiqbolli loyihalarga zamin yaratildi.
Mamlakat miqyosida sport maktablari, mahallalarda sport markazlari, yoshlar klublari
faoliyatini yanada faollashtirish bo‘yicha amaliy ishlar olib borilmoqda
XULOSA
: Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan
ilgari surilgan
Besh muhim tashabbus
, ayniqsa, uning
jismoniy tarbiya va sportni
ommalashtirish
yo‘nalishi tahlil qilindi. Tadqiqotda sportning yoshlar sog‘lig‘i,
ma’naviy-axloqiy tarbiyasi va ijtimoiy faolligi uchun qanday ijobiy ta’sir ko‘rsatishi
ilmiy-amaliy asosda ko‘rib chiqildi. Maktab va oliy ta’lim muassasalarida yaratilgan
sport infratuzilmalari, sport tadbirlari va musobaqalarning ahamiyati o‘rganildi.
Shuningdek, sport orqali yoshlarda sog‘lom turmush tarzi, intizom, jamoaviylik,
vatanparvarlik kabi fazilatlar shakllanayotgani amaliy misollar bilan asoslandi.
Yosh avlodni barkamol, sog‘lom, ma’naviy yetuk va ijtimoiy faol shaxs sifatida
tarbiyalashda
Besh muhim tashabbus
, xususan,
jismoniy tarbiya va sport yo‘nalishi
muhim o‘rin egallaydi. Sport yoshlarning jismoniy salomatligini mustahkamlash bilan
birga, ularning ongida sog‘lom fikr, qat’iyat, intizom, mas’uliyat va ijtimoiy faollikni
shakllantiradi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, ushbu tashabbus orqali
yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish, ularni zararli odatlardan himoyalash
va sog‘lom muhitda voyaga yetkazish borasida katta natijalarga erishilmoqda.
Kelgusida bu yo‘nalishda olib borilayotgan ishlarni yanada chuqurlashtirish,
mahallalarda, ta’lim muassasalarida sport infratuzilmasini kengaytirish va sport bilan
shug‘ullanuvchi yoshlarni rag‘batlantirish orqali sog‘lom jamiyat poydevorini
mustahkamlash mumkin.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–1_ Май –2025
296
ADABİYOTLAR:
1. Shavkat Mirziyoyev.
Yoshlar – kelajagimiz bunyodkori
. T.: O‘zbekiston, 2019.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2019-yil 19-martdagi
besh muhim tashabbus yuzasidan ilgari surilgan takliflari. [president.uz rasmiy veb-
sayti]
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 5-maydagi “Yoshlar masalalari
va ularni qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
PQ–5106-son qarori.
4. O‘zbekiston Respublikasi “Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida”gi Qonuni. 2021-
yil 4-yanvar. [lex.uz]
5. Karimov A., Jo‘rayev A.
Jismoniy tarbiya va sport nazariyasi va uslubiyoti
. –
Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
6.
Hudoshukurovich, S. O. (2025). MAKTAB OʻQUVCHILARNING FUTBОL
BOʻYICHA TЕХNIK-TАKTIK TАYYORGАRLIK TОMОNLАRINI OʻRGАNISH
MUАMMОLАRI.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
,
72
(1), 341-346.
