MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–4_ Январь –2025
283
MAKTABGACHA TA'LIM TASHKILOTLARIDA JISMONIY
TARBIYA BERISH USULLARI
Toshpolatova Mohinigoh Abdumo’min qizi
Ilmiy rahbar:
Kayumova Nargiza Mirziyatevna
Annotatsiya: Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida jismoniy tarbiya berish,
bolalar organizmining rivojlanishi, sog'likni mustahkamlash va fizikal faoliyatni
rag'batlantirish uchun muhim omil hisoblanadi. Ushbu maqolada maktabgacha
yoshdagi bolalarda jismoniy tarbiya berishning asosiy usullari, metodikalar va
ularning ta'siri tahlil qilinadi. Jismoniy mashqlarni amalga oshirishda o'yin,
tanlovlar va guruhli faoliyatlar asosiy o'rin tutadi, chunki ular bolalar uchun nafaqat
foydali, balki qiziqarli bo'lishi kerak. Maqolada turli yosh guruhlari uchun mos
bo'lgan jismoniy tarbiya dasturlari va mashqlar ko'rib chiqiladi. Shuningdek, bolalar
o'rtasida jismoniy faoliyatni rivojlantirishda ota-onalar va o'qituvchilarning roli
muhokama qilinadi.
Kalit so'zlar: maktabgacha ta'lim, jismoniy tarbiya, usullar, fizikal faoliyat,
bolalar, o'yin, metodikalar, sog'lik, mashqlar, o'qituvchi, ota-onalar, jismoniy
rivojlanish.
METHODS OF PROVIDING PHYSICAL EDUCATION IN
PRESCHOOL EDUCATIONAL ORGANIZATIONS
Abstract: Physical education in preschool educational organizations is an
important factor in the development of children's bodies, strengthening health, and
encouraging physical activityThis article analyzes the main methods, techniques, and
their effects of providing physical education to preschool childrenGames,
competitions, and group activities play a key role in implementing physical education,
as they should be not only useful but also interesting for children. The article reviews
physical education programs and exercises that are suitable for different age groups.
The role of parents and teachers in promoting physical activity among children is
also discussed. Keywords: preschool education, physical education, methods,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–4_ Январь –2025
284
physical activity, children, games, methodologies, health, exercises, teacher, parents,
physical development
МЕТОДЫ ФИЗИЧЕСКОГО ВОСПИТАНИЯ В ДОШКОЛЬНЫХ
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ УЧРЕЖДЕНИЯХ
Аннотация: Физическое воспитание в дошкольных образовательных
учреждениях является важным фактором для развития организма детей,
укрепления здоровья и стимулирования физической активности. В данной
статье анализируются основные методы физического воспитания, методики
и их влияние на детей дошкольного возраста. В процессе физического
воспитания основное внимание уделяется играм, конкурсам и групповым
занятиям, так как они должны быть не только полезными, но и
увлекательными для детей. В статье рассматриваются физкультурные
программы и упражнения, подходящие для разных возрастных групп. Также
обсуждается роль родителей и воспитателей в развитии физической
активности у детей.
Ключевые слова: дошкольное образование, физическое воспитание,
методы, физическая активность, дети, игры, методики, здоровье,
упражнения, воспитатель, родители, физическое развитие.
Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida jismoniy tarbiya berish bolalar
organizmining rivojlanishi va sog'liqni mustahkamlashda muhim rol o'ynaydi.
Bolalik davrida organizm tez o'sib boradi, bu esa jismoniy faoliyatni rag'batlantirishni
zarur qiladi. Jismoniy tarbiya nafaqat bolalarning jismoniy holatini yaxshilash, balki
ularning psixologik va ijtimoiy rivojlanishiga ham ta'sir qiladi. Maktabgacha ta'limda
jismoniy tarbiya berish usullari, bolalarning yosh xususiyatlariga mos ravishda tashkil
etilishi kerak.
Jismoniy Tarbiyaning Ahmiyati
Jismoniy tarbiya bolalar uchun nafaqat sog'liqni saqlash, balki o'ziga bo'lgan
ishonchni rivojlantirish, boshqalar bilan muloqot qilish, hamkorlik va jamoaviy ish
ko'nikmalarini shakllantirishda ham muhimdir. Maktabgacha yoshdagi bolalar uchun
jismoniy tarbiya, turli o'yinlar va mashqlar orqali amalga oshiriladi. Ularning harakat
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–4_ Январь –2025
285
faoliyati muskulaturani rivojlantirish, koordinatsiyani yaxshilash va umumiy
jismoniy rivojlanishga yordam beradi.
Jismoniy Tarbiya Usullari
Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida jismoniy tarbiya berishning bir qancha
usullari mavjud. Ular bolalarning yosh xususiyatlariga va ehtiyojlariga mos ravishda
tanlanadi. Quyida maktabgacha ta'limda keng qo'llaniladigan usullarni ko'rib
chiqamiz:
1.
O'yin orqali jismoniy tarbiya: O'yin bolalar uchun eng samarali usul
hisoblanadi. O'yin orqali bolalar jismoniy mashqlarni qiziqarli va o'rgatish jarayonini
esa xushnudlik bilan bajaradilar. Shu bilan birga, o'yinlar orqali bolalar ko'proq
jismoniy faoliyatni amalga oshiradilar. Misol uchun, "quvib yetish", "topishmoq"
kabi o'yinlar bolaning harakat qobiliyatini rivojlantirishga yordam beradi.
2.
Guruhli mashqlar: Bolalar guruhlarga bo'lingan holda birgalikda mashqlarni
bajaradilar. Bu usul bolalar o'rtasida hamkorlik, yordam berish va o'zaro tushunishni
rivojlantiradi. Guruhli mashqlar ko'pincha jismoniy faoliyatni rivojlantirishga,
o'yinlar va raqobat elementlarini kiritishga yordam beradi.
3.
Erkin harakatlar: Bolalar erkin tarzda harakat qilishlari uchun keng maydon
taqdim etiladi. Bu usul bolalar uchun o'ziga xos qiziqarli tajriba bo'lib, ular o'z
xohishlariga ko'ra harakat qilish imkoniga ega bo'lishadi. Erkin harakatlar bolalarning
motorik ko'nikmalarini, muvozanatni va koordinatsiyani rivojlantiradi.
4.
Raqs va musiqiy mashqlar: Raqs va musiqiy mashqlar bolalar uchun jismoniy
tarbiya berishning yana bir samarali usulidir. Musiqa ritmiga mos ravishda raqs qilish
bolalarga nafaqat jismoniy faollikni, balki musiqiy tuyg'uni ham rivojlantirishga
yordam beradi. Raqsning muvozanat, harakatni boshqarish va muskulaturani
rivojlantirishdagi o'rni katta.
5.
Yengil sport turlari: Maktabgacha ta'limda bolalar uchun eng yengil va xavfsiz
sport turlari tanlanadi. Masalan, to'p o'ynash, yugurish, sakrash, bir joydan ikkinchi
joyga ko'chish kabi mashqlar bolaning jismoniy rivojlanishini qo'llab-quvvatlaydi.
O'qituvchilar va Ota-Onalar Roli
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–4_ Январь –2025
286
Jismoniy tarbiya berishda o'qituvchilarning roli juda muhim. Ular bolalarga
to'g'ri mashqlarni o'rgatib, ularni jismoniy faollikka undaydilar. O'qituvchilar bolalar
bilan aloqada bo'lib, ularning individual ehtiyojlarini inobatga olishlari lozim.
Shuningdek, ota-onalar ham bolalarining jismoniy rivojlanishiga hissa qo'shishi
kerak. Ular bolalarga uyda jismoniy mashqlarni amalga oshirishda yordam berishlari,
to'g'ri ovqatlanish va sog'lom turmush tarzini rag'batlantirishlari zarur.
Xulosa
Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida jismoniy tarbiya berish usullari
bolalarning umumiy rivojlanishiga katta ta'sir ko'rsatadi. Ularning jismoniy sog'lig'ini
saqlash, harakatlar va ko'nikmalarni rivojlantirishda samarali va qiziqarli usullarni
qo'llash muhimdir. Bolalar uchun jismoniy tarbiya jarayonida o'qituvchilar va ota-
onalar birgalikda ishlashlari kerak. Bu jarayon nafaqat sog'likni yaxshilash, balki
bolalarning ijtimoiy va psixologik rivojlanishiga ham katta hissa qo'shadi.
ADABIYOTLAR RO’YXATI:
1.
Kayıumova, N. M. (2022, noyabr). "Doshkoli ta'lim tashkilotasi direktorining
funksional vazifalari". Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya "Ilmiy taraqqiyot davri"
(Vol. 1, No. 3, b. 102-107).
2.
Kayıumova, N. M., & Ro‘ziyeva, M. M. "Oila va bolalarni xalq merosi
vositasida ma’naviy-ahloqiy tarbiyalashda xalq pedagogikasining o‘rni". "Uchinchi
renessans davrida Maktabgacha ta’lim va tarbiyaning roli" mavzusidagi talabalarning
ilmiy-amaliy anjumani materiallari, 102-104.
3.
Kayıumova, N. M., & Bazarbaeva, Z. O. (2023, oktabr). "Bolalar nutqi
psixologik-pedagogik muammo sifatida". Xalqaro ilmiy konferensiya "Ilm-fan,
amaliyot va ta'limdagi innovatsion tendensiyalar" (Vol. 2, No. 8, b. 68-73).
4.
Kayıumova, N. M. (2023). "Milliy qadriyatlar ruhida bolalarni tarbiyalash
maktabgacha ta'lim tashkilotlarida va oila sharoitida". Zamonaviy ilmiy tadqiqotlar
xalqaro ilmiy jurnali, 1(6), 33-38.
5.
Kayıumova, N. M., & Turg‘unova, M. R. (2023, yanvar). "Ilk qadam" davlat
o‘quv dasturi asosida maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ta'lim jarayonlarini tashkil
etish". Xalqaro konferensiyalar (Vol. 1, No. 2, b. 609-612).
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–4_ Январь –2025
287
6.
Kayıumova, N. M., & Turg‘unova, M. R. (2023, yanvar). "Maktabgacha
ta'limni sifat jihatdan takomillashtirishda tarbiyachining pedagogik mahorati".
Xalqaro konferensiyalar (Vol. 1, No. 2, b. 605-608).
7.
Kayıumova, N. M., & Murodxo‘jaeva, Z. M. (2023, yanvar). "Tarbiyachining
faoliyatlarni tashkil etish jarayonidagi ijodkorligi". Xalqaro konferensiyalar (Vol.
1, No. 2, b. 601-604).
8.
Kayıumova, N. M., & Yakubova, Z. Z. (2021). "Doshkoli ta'limi – bilimli va
tarbiyalangan shaxsni shakllantirish usuli". Zamonaviy ilm. XXI asr: ilmiy, madaniy,
IT konteksti (b. 92-95).
9.
Kayıumova, N. M. (2019). "Ingliz tilini ESP darslarida o‘qitish xususiyatlari".
Zamonaviy ilmiy tadqiqotlar, 128.
10.
Kayıumova, N. M., & Pirmuhamedova, M. E. (2019). "Doshkoli ta'lim
tashkilotasi rahbari va uning funksional vazifalari".
