SHARQSHUNOSLIK /
ВОСТОКОВЕДЕНИЕ
/ ORIENTAL STUDIES 2018,
№
3
32
развития
.
Отличительной
чертой
этого
произведения
следует
считать
воспроиз
-
ведение
действительности
в
формах
самой
действительности
.
3.
Анализ
корейской
прозы
XVII–XVIII
вв
.
показывает
,
что
она
все
более
отходит
от
идеализации
в
изображении
действительности
и
начинает
ярко
проявлять
реалистические
тенденции
.
Это
особенно
проявляется
с
приходом
в
конце
XVIII
в
.
в
писательскую
среду
мастера
короткого
сатирического
рассказа
Пак
Чи
Вона
.
Особая
просветительская
,
обличительная
направлен
-
ность
его
реализма
,
в
произведениях
представителей
господствующего
клас
-
са
,
способствовали
формированию
реализма
как
художественного
метода
изображения
действительности
в
корейской
прозе
.
ШЕРОВА
МАВЗУНА
Тадқиқотчи
,
ТошДШИ
Мирзо
Юсуфхон
ибн
Эътисомий
ул
-
Мулкнинг
Эрон
адабиётидаги
ўрни
Аннотация
.
Мақолада
Эрон
замонавий
адабиёти
ва
маданиятининг
йирик
намоян
-
даси
Мирзо
Юсуфхон
ибн
Эътисомийнинг
илмий
мероси
ҳақида
маълумот
берилади
.
Муаллиф
адибнинг
ёзувчилик
,
ноширлик
ва
таржимонлик
соҳаларидаги
машаққатли
фаолияти
орқали
Эрон
халқига
,
жамиятига
кўрсатган
беқиёс
хизматларини
ёритади
.
Таянч
сўз
ва
иборалар
:
Юсуф
Эътисомий
,
араб
тили
,
форс
адабиёти
,
таржи
-
ма
асарлар
,
фаолиятлар
.
Аннотация
.
В
статье
рассматриваются
сведения
о
научном
наследии
совре
-
менного
представителя
иранской
литературы
и
культуры
Мирзи
Юсуфхана
ибн
Этисами
.
Описывается
его
деятельность
как
переводчика
,
писателя
,
издателя
,
а
также
его
уникальные
заслуги
перед
иранским
народом
и
обществом
.
Опорные
слова
и
выражения
:
Юсуф
Этисами
,
арабский
язык
,
иранская
литература
,
переведенные
произведения
,
деятельность
.
Abstract.
This article considers information about the scientific heritage of Mirza Yusuf-
khan ibn Etisomi, a contemporary representative of modern Iranian Literature and culture.
Author’s difficult scientific activity as an interpreter, a writer, a publisher and also his unique
works for the people of Iran and society have been described in the article.
Keywords and expressions:
Mirza Yusufkhan ibn Etisomi, Arabic language, Iranian
literature, translations, activities.
Ўзбек
халқи
азалдан
жаҳон
цивилизациясининг
илғор
бўғинларидан
би
-
рини
эгаллаб
келган
.
Аждодларимизнинг
меросини
асраб
авайлаш
ва
бойи
-
тиш
билан
бирга
ўзбек
халқи
жаҳон
маънавият
мулкининг
умумбашарий
қадриятларини
ҳам
юксак
даражада
ҳурмат
қилиш
,
улардан
баҳра
олиш
руҳида
тарбият
топган
халқдир
.
Шу
сабабли
ўзбек
халқи
учун
Афлотун
,
Суқрот
,
Арасту
,
Конфуций
ва
бошқа
буюк
сиймолар
бегона
эмас
.
Ушбу
SHARQSHUNOSLIK /
ВОСТОКОВЕДЕНИЕ
/ ORIENTAL STUDIES 2018,
№
3
33
хислат
ўзбек
халқининг
жаҳон
илғор
тафаккури
меваларига
қизиқиши
ил
-
дизлари
қадимий
эканидан
далолатдир
.
Бугунги
глобаллашув
шароитида
халқимизнинг
жаҳон
тафаккур
майдон
-
ларидаги
жараёнлар
билан
яқиндан
таниш
бўлиши
,
инсон
руҳининг
камоли
учун
хизмат
қиладиган
пешқадам
ғоялар
билан
қадамба
-
қадам
одим
ташла
-
ши
муҳим
заруриятга
айланди
.
Қайси
даврга
мансуб
бўлмасин
,
ҳар
бир
миллатнинг
,
юртнинг
ифтихори
бўлмиш
олиму
уламолари
жаҳон
илм
-
фани
ҳамда
маданияти
ривожига
қўш
-
ган
ҳиссаси
билан
қадрланади
.
Улардан
бизгача
етиб
келган
илмий
-
маъна
-
вий
меросни
тадқиқ
қилиш
,
халқимизга
етказиш
,
маънавиятимиз
равнақига
,
жамиятимиз
маданий
тараққиётига
замин
яратувчи
асосий
омиллардан
бири
ҳисобланади
.
Шу
каби
мулоҳазалардан
келиб
чиқиб
,
ушбу
мақолада
XIX
аср
охири
–
XX
аср
Эрон
замонавий
адабиёти
ва
маданиятининг
йирик
намояндаларидан
бири
,
илму
маърифат
оламида
сермаҳсул
қалам
тебратган
,
фалсафий
-
аҳло
-
қий
,
ижтимоий
тафаккур
тараққиётида
муҳим
ўрин
тутган
серқирра
ижодкор
Мирзо
Юсуфхон
ибн
Эътисомий
ул
-
Мулкнинг
ҳаёти
ҳамда
илмий
меросини
қисқача
ёритиш
мақсад
қилинди
.
Мирзо
Иброҳим
-
хон
Муставфий
Аштиёнийнинг
ўғли
Мирзо
Юсуфхон
ибн
Эътисомий
ул
-
Мулк
1874
йилда
(
ҳижрий
1253)
Табризда
дунёга
келди
1
.
Юсуф
Эътисомий
форс
адабиёти
ва
маданияти
соҳасида
самарали
хизматларни
қилган
адиблардандир
.
Бироқ
,
бу
етук
сиймо
,
адиб
,
жамоат
арбобининг
ижоди
ва
фаолияти
қолдирган
мероси
етарлича
ўрганилмаган
.
Бу
маънода
Эътисо
-
мийнинг
араб
тилида
ёзган
асарлари
ҳамда
Европа
тилларидан
қилган
таржи
-
малари
уни
араб
дунёсида
ҳам
машҳур
бўлишига
замин
яратган
2
.
У
Қожарлар
сулоласи
даврида
ижод
қилган
йирик
таржимонлар
сирасига
киради
.
Унинг
отаси
Мирзо
Иброҳимхон
хазиначи
асли
Аштиён
аҳолисидан
бўлиб
,
ёшлигида
Озарбайжондан
Табризга
келган
ва
у
ерда
умрининг
сўнгги
дамларигача
яшаган
3
.
Юсуф
Эътисомий
Табризда
отасидан
илм
олган
.
Форс
,
араб
адабиёти
,
фалсафа
,
тарих
ва
сиёсатшунослик
фанларини
ўзлаштирган
.
Диний
илмлар
-
дан
фиқҳ
,
усул
илмларини
ўрганган
.
Эътисомий
ёшлигида
Эронда
кун
сайин
ортиб
бораётган
прогрессив
хоҳиш
-
истакларга
берилмаган
ҳолда
отасидан
оладиган
харажат
пулларини
тежаб
,
тежаган
маблағларига
Табризга
ҳарф
терувчи
босмахона
келтирган
ва
ўша
кунга
қадар
тошбосма
усулда
ишлайдиган
нашриёт
ишини
енгил
-
лаштирган
4
.
Натижада
Эронда
янги
усулда
рўзномалар
чиқа
бошлади
,
китоб
нашр
этиш
жиддий
ривож
топди
.
1
www.jalit.ut.ac.ir 3.
ص
.
.
ﺎﻴﻧ
ﯽﻨﺴﺤه
ﺮﺻﺎﻧ
.
ﮏﻠﻤﻟا
مﺎﺼﺘﻋا
)
ﯽهﺎﺼﺘﻋا
(
ﯽﺑﺮﻋ
و
ﯽﺱرﺎﻓ
بدا
ود
ﻪﺑ
.
ﻦیوﺰﻗ
2013
2
Ўша
манба
. –
Б
. 2.
3
Ўша
манба
. –
Б
. 3.
4
Ўша
манба
. –
Б
. 3.
SHARQSHUNOSLIK /
ВОСТОКОВЕДЕНИЕ
/ ORIENTAL STUDIES 2018,
№
3
34
Эрон
адабиётшунослари
Рашид
Ёсамий
,
Али
Акбар
Деҳхудо
,
доктор
Нотел
Парвиз
Хонларий
Юсуф
Эътисомийни
ажойиб
таржимон
ва
моҳир
услубшунос
деб
таърифлайдилар
.
Али
Акбар
Деҳхудонинг
ёзишича
, “
Юсуф
Эътисомий
турк
тилини
мукаммал
эгаллаган
,
француз
тилидан
етук
даража
-
да
таржимонлик
қобилиятига
эга
бўлган
ҳамда
араб
тили
ва
адабиёти
соҳа
-
сидаги
йирик
мутахассислардан
бирига
айланган
.
Илмий
дунёқараши
нуқтаи
назаридан
Эрон
,
Миср
,
Ироқ
ва
Шом
(
Сурия
)
да
у
билан
камдан
кам
олимлар
тенглаша
олган
бўлса
,
настаълиқ
,
насх
,
шикаста
ва
бошқа
хат
турларида
хаттотлик
санъати
бўйича
кўпчиликни
ортда
қолдирган
”
1
.
Юсуф
Эътисомий
бир
муддат
Табризда
яшади
.
Бу
давр
ичида
бир
қанча
мақолалар
,
китоблар
ёзди
ва
таржималар
қилди
.
Қизи
Парвиннинг
болалик
йилларида
Теҳронга
келди
ва
у
ерда
ўзининг
илмий
ҳамда
адабий
фаолияти
-
ни
давом
эттирди
.
Адиб
Теҳронда
яшаган
даврида
кўплаб
машҳур
ғарб
ёзувчиларининг
асарларини
таржима
қилди
.
Эътисомийнинг
Теҳрондаги
уйи
ўша
даврнинг
адиблари
Малик
уш
-
шуаро
Баҳор
,
Сайид
Нафисий
,
Муҳаммад
Қазвинийлар
йиғиладиган
масканга
айланди
2
.
Эътисомий
мамлакат
сиёсий
ҳаётида
фаол
қатнашиб
,
Миллий
Олий
Кен
-
гаш
депутати
бўлди
.
Адиб
умрининг
сўнгги
даврларида
Олий
Кенгаш
кутуб
-
хонаси
директори
,
Маъориф
комиссияси
аъзоси
лавозимларида
фаолият
юритди
.
Унинг
энг
катта
хизматларидан
бири
,
Парламент
кутубхонасининг
китоблари
каталогини
тузиш
ва
нашрини
амалга
оширгани
эди
.
Эътисомий
1937
йилнинг
3
январида
Теҳронда
вафот
этди
3
.
Юсуф
Эътисомий
сермаҳсул
ва
серқирра
ижодкор
бўлибгина
қолмай
,
ўз
услубига
эга
таржимонлардан
бири
эди
. “
Замонавий
форс
тилига
оид
таржи
-
малар
дурдонаси
”
антологиясининг
муаллифи
Фарамурз
Барзгар
“
Юсуф
Эътисомийни
Эронда
сўнгги
50
йил
ичида
таржимонлик
соҳасининг
биринчи
даражадаги
билимдонларидан
деб
ҳисоблаш
мумкин
”,
дея
таърифлайди
4
.
Эътисомийнинг
таржима
асарлари
билан
бир
қаторда
адабиётшунослик
бўйича
илмий
тадқиқотлари
ҳам
катта
эътибор
қозонди
.
Унинг
асарларини
икки
гуруҳга
ажратиш
мумкин
:
биринчи
гуруҳ
-
таржима
асарлари
бўлса
,
иккинчи
гуруҳ
унинг
ўзи
ёзган
бадиий
,
ахлоқий
-
фалсафий
асарлардир
.
Бирин
-
чи
гуруҳга
мансуб
,
таржима
асарларига
мисол
тариқасида
Л
.
Н
.
Толстойнинг
таржимаи
ҳоли
,
немис
шоири
Шиллернинг
Александр
Дюма
томонидан
француз
тилига
таржима
қилинган
“
Поклик
ва
муҳаббат
”
асарини
равон
ва
содда
тилда
форс
тилига
таржима
қилган
ва
1325 (
ҳижрий
)
йилда
Теҳроннинг
“
Форус
”
нашриётида
чоп
этган
.
Жюль
Верннинг
“
Сув
ости
кемаси
”
номли
асарини
ҳам
таржима
қилди
.
Мазкур
китоб
илк
бор
ҳижрий
1320
йилда
Табризнинг
“
Илмлар
хазинаси
”
журналида
чоп
этилди
.
Унинг
муҳим
1
Яукачева
М
.
Я
.
Современные
прогрессивные
поэтессы
Ирана
(
Очерки
). –
Т
.:
Фан
, 1978. –
С
. 24.
2
www.jalit.ut.ac.ir 4.
ص
.
.
ﺎﻴﻧ
ﯽﻨﺴﺤه
ﺮﺻﺎﻧ
.
ﮏﻠﻤﻟا
مﺎﺼﺘﻋا
)
ﯽهﺎﺼﺘﻋا
(
ﯽﺑﺮﻋ
و
ﯽﺱرﺎﻓ
بدا
ود
ﻪﺑ
.
ﻦیوﺰﻗ
2013
3
Ўша
манба
. –
Б
. 4.
4
Яукачева
М
.
Я
.
Современные
прогрессивные
поэтессы
Ирана
(
Очерки
). –
Т
.:
Фан
, 1978. –
С
. 25.
SHARQSHUNOSLIK /
ВОСТОКОВЕДЕНИЕ
/ ORIENTAL STUDIES 2018,
№
3
35
таржималаридан
яна
бири
Виктор
Гюгонинг
“
Бахтиқаролар
”
асарининг
биринчи
ва
иккинчи
жилдларидир
.
Мазкур
асарнинг
араб
тили
–
даги
таржимаси
“
Ал
-
Буасау
” (“
Бахтиқаролар
”)
ҳамда
турк
тилидаги
таржимаси
“
Сафиллар
”
бўлиб
,
адиб
уларнинг
ҳар
иккисидан
ҳам
фойдалан
–
ган
ҳамда
ўнлаб
таржима
асарларни
ёзган
1
.
Бундан
ташқари
бошқа
ғарб
ёзувчи
ва
адиблари
асарларининг
форс
тилига
40
жилддан
иборат
таржима
–
ларини
чоп
этди
2
.
Жамоат
арбоби
,
адабиётшунос
сифатида
Эътисомий
ватандошларини
би
-
ринчилардан
бўлиб
,
Ф
.
Шиллер
,
Г
.
Гейне
,
В
.
Гюго
,
Жюль
Верн
ва
бошқа
бир
қатор
европалик
адибларнинг
ижоди
билан
таништирган
3
.
Эътисомий
ўз
она
тили
форсийдан
ташқари
араб
тилида
ҳам
салмоқли
ижодий
мерос
қолдирган
.
Араб
тилидаги
дастлабки
таржима
китоби
“
Инг
-
лиз
хоним
”
номи
билан
машҳур
бўлган
“
Ал
-
мар
’
ату
-
с
-
собирату
” (“
Сабрли
аёл
”) “
Савроту
-
л
-
ҳинди
” (“
Ҳинд
инқилоби
”)
дир
,
иккинчи
китоб
Қосим
Амин
Мисрийнинг
машҳур
“
Таҳрийру
-
л
-
мар
’
ати
”,
яъни
“
Аёл
озодлиги
”
номли
китобидир
4
.
Иккинчи
гуруҳ
,
яъни
адибнинг
ўзи
ёзган
асарлари
сирасига
“
Ҳукм
қи
-
линганлар
тақдири
”
номли
ҳикоялар
тўплами
,
фалсафий
-
ахлоқий
мавзудаги
“
Иродани
тарбиялашдаги
заруриятлар
”
каби
бир
неча
асарларини
кирити
-
шимиз
мумкин
5
.
Мазкур
асарлар
билан
бир
қаторда
Эътисомий
ватандоши
-
миз
,
ўз
ижодининг
катта
қисмини
араб
тилшунослигининг
морфология
,
синтаксис
,
фонетика
ва
луғатшунослигига
бағишлаган
ва
шунга
оид
10
дан
ортиқ
асарлар
яратган
6
етук
нахвшунос
олим
Абулқосим
Маҳмуд
аз
-
Замахшарийнинг
илмий
аҳамияти
билан
ажралиб
турувчи
асарларидан
бири
“
Атвоқ
уз
-
заҳаб
фи
-
л
-
маваъиз
ва
-
л
-
хутаб
” (“
Ўгит
ва
насиҳатларнинг
олтин
шодалари
”)
асарига
“
Қавойид
ул
-
адаб
фи
шарҳ
Атвоқ
уз
-
заҳаб
” (“
Атвоқ
уз
-
заҳаб
шарҳидаги
одоб
дурдоналари
”)
деб
номланувчи
шарҳ
битди
.
Ушбу
шарҳ
ахлоқ
,
ҳукм
,
тафсир
бўйича
юз
мақолани
ўз
ичига
олувчи
дурдона
асардир
.
Бу
шарҳ
Эътисомийнинг
дастлабки
илмий
ижоди
намунаси
эди
.
Адиб
уни
25
ёшида
ёзиб
тугатган
ва
ҳижрий
1328
йили
“
Тамаддун
”
(“
Маданият
”)
нашриётида
чоп
этди
7
.
Асарнинг
бир
нусхаси
ҳозирги
кунда
Ислом
Шўро
Кенгаши
кутубхонасида
мавжуд
8
.
Эътисомийнинг
мазкур
шарҳи
Эрон
халқининг
Хоразмнинг
Замахшар
қишлоғидан
чиққан
буюк
аллома
Замахшарийнинг
ўлмас
илмий
мероси
билан
таништирди
.
3
Яукачева
М
.
Я
.
Современные
прогрессивные
поэтессы
Ирана
(
Очерки
). –
Т
.:
Фан
, 1978. –
С
. 25.
4
www.jalit.ut.ac.ir 5.
ص
.
.
ﺎﻴﻧ
ﯽﻨﺴﺤه
ﺮﺻﺎﻧ
.
ﮏﻠﻤﻟا
مﺎﺼﺘﻋا
)
ﯽهﺎﺼﺘﻋا
(
ﯽﺑﺮﻋ
و
ﯽﺱرﺎﻓ
بدا
ود
ﻪﺑ
.
ﻦیوﺰﻗ
2013
5
Яукачева
М
.
Я
.
Современные
прогрессивные
поэтессы
Ирана
(
Очерки
). –
Т
.:
Фан
, 1978. –
С
. 25.
6
Носирова
М
.
Маҳмуд
Замахшарийнинг
“
Ал
-
Унмузаж
фи
-
н
-
наҳв
”
рисоласи
. –
Т
.:
ТДШИ
, 2005. –
Б
. 3.
7
www.jalit.ut.ac.ir 5.
ص
.
.
ﺎﻴﻧ
ﯽﻨﺴﺤه
ﺮﺻﺎﻧ
.
ﮏﻠﻤﻟا
مﺎﺼﺘﻋا
)
ﯽهﺎﺼﺘﻋا
(
ﯽﺑﺮﻋ
و
ﯽﺱرﺎﻓ
بدا
ود
ﻪﺑ
.
ﻦیوﺰﻗ
2013
8
Ўша
манба
. –
Б
. 12.
SHARQSHUNOSLIK /
ВОСТОКОВЕДЕНИЕ
/ ORIENTAL STUDIES 2018,
№
3
36
Юсуф
Эътисомий
ушбу
шарҳда
нафақат
мақолаларни
шарҳлаган
,
балки
кўп
ўринларда
Замахшарий
мақолалари
бўйича
ўз
тафсирини
яратган
.
У
мазкур
мақолаларда
қадимги
араб
адибларининг
сўзлари
,
Қуръони
Карим
оятлари
ҳамда
ўз
даври
адибларининг
фикрларини
ифодалаган
ҳамда
мақолаларнинг
барчасида
Замахшарий
баён
этган
маърифий
ва
ахлоқий
мунозара
ва
фикрлар
ҳақида
бошқаларнинг
қарашларини
ҳам
зикр
этган
.
Ўқувчи
енгил
тушуниши
ва
осонлик
билан
илғаб
олиши
учун
Замахшарийнинг
мантиқий
ва
фалсафий
,
тафсир
қилиниши
мушкул
бўлган
фикрларини
содда
шаклда
баён
этган
1
.
Эътисомий
мақолаларни
шарҳлашда
донишмандлардан
тортиб
,
ёзувчи
,
шоирлар
,
адиблар
ҳамда
сўз
усталарининг
турли
мавзулардаги
шеър
ва
жумла
-
ларига
суянган
ҳолда
улардан
фойдаланган
.
Мисол
тариқасида
ибн
Қутайба
,
Марвон
ибн
Ҳакам
,
Шуъбий
,
Абул
Фатх
Бастий
,
Бузуржмеҳр
(
Бузургмеҳр
)
каби
шарқ
ва
Ғарб
ёзувчиларини
ижодидан
фойдаланганини
келтиришимиз
мумкин
2
.
Ноёб
илм
соҳиби
Юсуф
Эътисомий
маданий
соҳада
ҳам
самарали
иш
-
ларни
амалга
оширган
.
У
1920
йилнинг
21
апрелида
илк
сони
нашр
этилган
“
Баҳор
”
илмий
-
адабий
журналининг
ношири
бўлди
3
.
Эътисомий
журналнинг
илк
сони
ҳақидаги
мақолада
журналнинг
мақса
-
ди
юзасидан
шундай
дейди
: “
Баҳор
”
журналини
таъсис
этишдан
мақсад
шуки
,
бугунги
кунда
билиш
тенгсиз
аҳамиятга
эга
ва
фойдали
бўлган
илмий
,
адабий
,
ахлоқий
,
тарихий
,
иқтисодий
ва
турли
фанлар
соҳасидаги
масала
-
ларни
яхши
бир
услуб
ва
равон
тилда
илм
ихлосмандларига
тақдим
этиш
ва
маданиятли
халқнинг
адабий
турмуш
асосида
бахтли
турмуши
асосини
ташкил
этувчи
маъориф
масканини
яратиш
,
оммани
фойдали
маълумотлар
билан
таништиришни
ўз
зиммасига
олган
”
4
.
Ушбу
журналнинг
адабий
қис
-
мида
Ғарбнинг
машҳур
ёзувчи
ва
шоирларининг
баъзи
асарлари
ва
улардан
парчалар
таржимаси
кўзга
ташланади
.
Ижтимоий
ва
аёллар
ҳақидаги
мақолалар
бўлимида
биз
Эътисомий
томонидан
форс
тилига
содда
таржима
қилинган
замонавий
араб
ёзувчиси
ва
шоираси
Май
Зиёданинг
“
Йигирманчи
асрда
аёл
”
номли
ижтимоий
мавзуда
ёзилган
мақолаларини
кўришимиз
мумкин
5
. “
Баҳор
”
журналидаги
арабий
асарлар
таржимаси
ҳақида
шуни
айтиш
лозимки
,
Эътисомий
араб
ёзувчиларининг
бадиий
асарларини
Эрон
журналларига
олиб
кирган
таржимонлардан
ҳисобланади
. “
Баҳор
”
журнали
кўплаб
адибларнинг
эътиборини
ўзига
жалб
этди
.
Жумладан
,
ироқлик
машҳур
шоир
Аҳмад
Софий
Нажафийдир
6
.
1
www.jalit.ut.ac.ir 13.
ص
.
.
ﺎﻴﻧ
ﯽﻨﺴﺤه
ﺮﺻﺎﻧ
.
ﮏﻠﻤﻟا
مﺎﺼﺘﻋا
)
ﯽهﺎﺼﺘﻋا
(
ﯽﺑﺮﻋ
و
ﯽﺱرﺎﻓ
بدا
ود
ﻪﺑ
.
ﻦیوﺰﻗ
2013
.
2
Ўша
манба
. –
Б
. 14.
3
Краткая
история
литератур
.
Ирана
,
Афганестана
и
Турции
.
Курс
лекций
. –
Л
.:
ЛГУ
, 1971. –
С
. 56.
4
Ўша
манба
. –
С
. 7.
5
Ўша
манба
. –
Б
. 8.
6
Ўша
манба
. –
Б
. 9.
SHARQSHUNOSLIK /
ВОСТОКОВЕДЕНИЕ
/ ORIENTAL STUDIES 2018,
№
3
37
Мирзо
Юсуфхон
Ибн
Эътисомий
ул
-
Мулкнинг
илмий
меросига
муро
-
жаат
қилишимиздан
мақсад
шундан
иборатки
,
биринчидан
,
Эътисомий
ҳаёти
,
илмий
мероси
ҳамда
фаолияти
хусусидаги
маълумотлар
ўзбек
тилида
кўрсатилди
.
Адиб
қалб
нури
,
комиллик
калити
ҳисобланмиш
илм
орқали
ҳамда
дурдона
асарлари
билан
Эрон
халқининг
маънавий
бойлигига
,
жа
-
миятнинг
маданий
-
маънавий
тараққиётига
улкан
ҳисса
қўшди
.
Иккинчидан
,
форс
адиби
Эътисомийнинг
ватандошимиз
арабшунос
,
етук
нахвшунос
олим
Абулқосим
Маҳмуд
аз
-
Замахшарийнинг
илмий
аҳамияти
билан
ажралиб
турувчи
асарларидан
бири
“
Атвоқ
уз
-
заҳаб
фи
-
л
-
маваъиз
ва
-
л
-
хутаб
” (“
Ўгит
ва
насиҳатларнинг
олтин
шодалари
”)
асарига
“
Қавойид
ул
-
адаб
фи
шарҳ
Атвоқ
уз
-
заҳаб
” (“
Атвоқ
уз
-
заҳаб
шарҳидаги
одоб
дурдонала
-
ри
”)
деб
номланувчи
шарҳ
ёзганлиги
ҳақида
маълумот
берилди
.
Ноёб
истеъдод
соҳиби
Эътисомий
она
тили
билан
биргаликда
араб
,
француз
,
инглиз
тилларини
мукаммал
эгаллаган
,
таржимонлик
соҳасининг
ҳам
забар
-
даст
сиймосидир
.
Унинг
дурдона
асарлари
ҳамда
нодир
манбаларини
илмий
тадқиқотларимизни
бойитиб
,
ўрганилмаган
қирраларини
асослаб
халқимиз
-
га
етказиш
асосий
вазифаларимиздан
ҳисобланади
.
Учинчидан
,
серқирра
ижодкор
Эътисомий
ёзувчи
,
давлат
арбоби
бўлиб
-
гина
қолмай
,
таржимонлик
,
нашриёт
,
маданият
соҳаларига
қўшган
ҳиссала
-
ри
кўрсатилди
.
Адиб
умри
давомида
унга
берилган
истеъдод
,
имкониятини
илму
маърифат
йўлига
бағишлаб
халқнинг
,
жамиятнинг
маънавияти
тарақ
-
қиётига
сарфлади
.
