ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
13
РАМАН СПЕКТРОСКОПИЯ ЁРДАМИДА ФУРАЦИЛИН ТАБЛЕТКАСИНИНГ
ИДЕНТИФИКАЦИЯСИ
Нодира Саидкаримова
Тошкент фармацевтика институти Фармацевтик кимё кафедраси
nodira.saidkarimova1993@gmail.com
Моҳигул Каримова
Тошкент фармацевтика институти
Фармация факультети, фармация йўналиши
https://doi.org/10.5281/zenodo.16360858
Ушбу тадқиқотда фурацилин дори воситасининг таркиби дори моддасига
мослигини баҳолашда Раман спектроскопия усулидан фойдаланилди. Тадқиқот объекти
сифатида фурацилин таблетка дори шакли танлаб олинди. Раман спектри орқали
таблетка таркибидаги асосий фаол модда (нитрофурал) аниқланди ва унинг фурацилин
стандарт намунаси спектри билан солиштирилди. Олинган спектрал маълумотлар
таблетка таркиби фаол модда билан тўлиқ мос келишини кўрсатди. Ушбу усул
фурацилин каби фуран қатори дори моддаларини тез, аниқ ва ноинвазив усулда таҳлил
қилиш имконини беради.
Калит сўзлар:
фурацилин, дори модда, Раман спектроскопияси, таблетка, спектрал
мослик
IDENTIFICATION OF FURACILIN TABLETS USING RAMAN SPECTROSCOPY
In this research, Raman spectroscopy was employed to evaluate the correspondence
between the pharmaceutical formulation of furacilin and its active pharmaceutical ingredient.
Furacilin tablets were selected as the object of investigation. The Raman spectrum enabled the
identification of the main active compound (nitrofural) within the tablet, and the results were
compared with the standard spectrum of furacilin. The obtained spectral data demonstrated a
complete match between the tablet content and the active ingredient. This method allows for
the rapid, accurate, and non-invasive analysis of furacilin and other furan-based
pharmaceutical substances.
Keywords:
furacilin, drug substance, Raman spectroscopy, tablet, spectral matching
Ҳозирги кунда фуран ҳосилалари турли соҳаларда, хусусан, фармацевтика, органик
кимё ва материалшуносликда кенг қўлланилаётган муҳим гетероциклик бирикмалар
сирасига киради. Улар антибактериал, вирусга қарши, ва ҳатто ўсимтага қарши
фаолликка эга бўлгани сабабли дори воситаларининг фаол компонентлари сифатида
қўлланилади. Шу сабабли фуран ҳосилаларининг таркибий тузилиши, чинлиги ва
идентификациясини аниқлаш бугунги кунда долзарб масалалардан бири ҳисобланади.
Раман спектроскопияси — моддаларнинг молекуляр тузилишини ўрганишда
ишлатиладиган ноинвазив ва тезкор усул бўлиб, у фуран ҳосилалари каби π-электрон
тизимга эга бўлган бирикмалар учун айниқса самарали ҳисобланади. Бу усул фуран
ҳалқасига хос бўлган валент ва деформацион тебранишлар, С–С ва С–О боғларининг
ўзгариши, ҳамда молекула таркибидаги функционал гуруҳлар (масалан, NO
2
, OH, NH
2
)
билан боғлиқ спектрал ўзгаришларни аниқлаш имконини беради.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
14
Фуран ҳосилаларининг синтези ёки дори воситаси сифатида ишлатилишида,
уларнинг тузилиши ва полиморф шаклларини Раман спектроскопия орқали таҳлил
қилиш, маҳсулот сифатини назорат қилиш, қалбаки дори воситаларини аниқлаш ва
янги бирикмаларни идентификациялаш имконини яратади. Шу боисдан, Раман
спектроскопия фуран ҳосилаларининг таҳлилида муҳим аналитик восита сифатида
ўрин эгаллайди.
Тадқиқотнинг мақсади
фуран ҳосиласи ҳисобланган фурацилин дори моддаси
асосида унинг таблетка дори шаклини Раман спектроскопия усули ёрдамида таҳлил
қилиш ва ўрганиш.
Тадқиқот объекти
сифатида фурацилин дори моддаси ҳамда унинг таблетка дори
шакли танлаб олинди.
Тажриба қисми.
Спектрлар АҚШнинг “Enhanced Spectroscopy” компанияси
томонидан ишлаб чиқарилган “R-532” русумидаги Раман спектрометри ёрдамида қайд
этилди. Ускунанинг техник кўрсаткичлари: спектрал кенглиги 100-6000 см
-1
,
спектрометрни ажрата олиш қобилияти 5-8 см
-1
, лазер тўлқин узунлиги 532 нм, қуввати
эса 50 мВт, детектор тури чизиқли CCD, пиксел сони 3648, фокус масофаси 75 мм, кириш
тирқиши 20 μм, дифракцион панжараси голографик 1800 штрих/мм.
Дастлаб фурацилин дори моддасининг Раман спектри ўрганилганди. Бунда 1020
см
-1
да беш аъзоли гетероцикл ҳалқасининг кислород атоми орқали боғланган C–O–C
тербанишларига мос келади. 1328 ва 1346 см
-1
атрофидаги чўққилар ароматик ҳалқага
бириккан NO₂ гуруҳи учун характерли бўлиб, тегишлича унинг симметрик ва
асимметрик валент тебранишларига тўғри келади. Шунингдек, 1184 ва 1198 см
-1
даги
ҳамда 1250 см
-1
да ўртача интенсивликдаги сочилиш йўллари C–О боғига хос. Спектрдаги
энг интенсив чўққи фурацилин молекуласининг семикарбазид қисмидаги N-N боғи
бўлиб, у 1469 см
-1
да жойлашган. Ароматик ҳалқадаги C=C қўшбоғ тербанишлари эса
1594 см
-1
га тўғри келади (1-расм).
1-расм. Фурацилин дори моддасининг Раман спектри
Сўнг фурацилин таблеткасининг ҳам Раман спектри ўрганилди ва ундаги
комбинацион сочилиш йўлларининг дори модда спектридаги чўққиларга мос эканлиги
аниқланди (2-расм).
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
15
2-расм. Фурацилин дори моддаси ва таблеткасининг Раман спектрлари
Хулоса
Ўтказилган тадқиқот натижалари Раман спектроскопия усули фурацилин каби
дори воситаларининг таркибий таҳлилида самарали восита бўлишини кўрсатди.
Таблетка шаклидаги препаратнинг Раман спектри ундаги фаол модда – нитрофурал
спектри билан тўлиқ мос келди. Бу эса ушбу усул орқали дори воситаларининг
идентификациясини амалга ошириш, уларнинг сифати ва таркибий мувофиқлигини
баҳолаш имкони борлигини тасдиқлайди. Шунингдек, Раман спектроскопия усули
экспресс таҳлил қилиш, ноинвазив текшириш ва қалбаки дори воситаларини
аниқлашда муҳим аҳамиятга эга.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Agloxodjaeva, S. M., & Tashpulatova, A. D. (2025). Quantitative determination of active
substances of combined infusion solution by HPLC method.
Farmaciya (Pharmacy)
,
74
(2), 23–
28.
2.
Akhmadova, G. A., Azizov, I. K., & Mamadrahimov, A. (2018). Quantitative determination
of tocopherols and scalvane in oil of seeds
Amaranth Caudate
.
Problems and Perspectives in
Pharmaceutics and Drug Discovery
,
1
(1), 33–41.
3.
Averheim, A., & Thyrel, M. (2025). Raman spectroscopy for the quantification of furans in
blow steam condensates derived from steam explosion of softwood bark.
Biomass Conversion
and Biorefinery
,
15
(11), 17369–17378.
4.
Kim, T., Assary, R. S., Curtiss, L. A., Marshall, C. L., & Stair, P. C. (2011). Vibrational
properties of levulinic acid and furan derivatives: Raman spectroscopy and theoretical
calculations.
Journal of Raman Spectroscopy
,
42
(12), 2069–2076.
5.
Mirzayeva, M., Saidkarimova, N., & Yunuskhodjaev, A. (2024). A Raman spectroscopy
study of alkaloids in the plant
Vinca erecta
.
Science and Innovation
,
3
(D9), 47–51.
6.
Nigmanovich, Y. A., Fekhruzovna, I. S., Sabirovna, A. N., & Kizi, S. N. B. (2024). Development
of a topical curcumin gel for skin burn regeneration.
International Journal of Pharmaceutical
Compounding
,
28
(6), 530–535.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
16
7.
Považanec, F., Kováč, J., Piklerová, A., & Kováč, Š. (1978). Furan derivatives. CVI. Infrared,
ultraviolet, and Raman spectra of substituted 5-phenyl-2-furonitriles.
Chemical Zvesti
,
32
(3),
392–396.
8.
Saidkarimova, N., & Yunuskhodjaev, A. (2024). Using Raman spectroscopy to investigate
drugs with similar chemical structures and antagonistic effects.
Latin American Journal of
Pharmacy
,
43
(10), 2251–2255.
9.
Temirov, J. B., Saidkarimova, N. B., & Abdijalilova, Z. Kh. (2024). Assessment of the quality
of saffron syrup extract by Raman spectroscopy.
Scientific-Practical Conference on Modern
Achievements
and
Prospects
in
Pharmaceutical
Technology
,
4
(2),
313–314.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10683397
10.
Thuriot-Roukos, J., Khadraoui, R., Paul, S., & Wojcieszak, R. (2020). Raman spectroscopy
applied to monitor furfural liquid-phase oxidation catalyzed by supported gold nanoparticles.
ACS Omega
,
5
(24), 14283–14290.
11.
Wan, F., Shi, H., Chen, W., Gu, Z., Du, L., Wang, P., ... & Huang, Y. (2017). Charge transfer
effect on Raman and surface enhanced Raman spectroscopy of furfural molecules.
Nanomaterials
,
7
(8), 210.
