ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
102
TEXNIK MEXANIKA FANINI O‘QITISHNING METODIK TIZIMINI QURISH
METODIKASI
Xujamov Abbos Bazarovich
Buxoro davlat universiteti mustaqil tadqiqotchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16628054
Annotatsiya:
Ushbu maqolada texnik mexanika fanini o‘qitishda metodik tizimni qurish
jarayonida integrativ yondashuvlarning ilmiy-metodologik asoslari tahlil qilinadi. Integratsiya
tamoyillarining mazmuni ochib berilib, o‘quv jarayonining samaradorligini oshirishga
qaratilgan innovatsion pedagogik texnologiyalarni qo‘llash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi.
Metodik tizimning didaktik asoslari va texnik fanlarni o‘qitish jarayonidagi o‘zaro bog‘liqlik
masalalari batafsil tahlil qilinib, bo‘lajak muhandislarni kasbiy tayyorgarlikka yo‘naltirishda
integrativ yondashuvlarning o‘rni va ahamiyati asoslanadi.
Kalit so‘zlar:
texnik mexanika, metodik tizim, integrativ yondashuv, innovatsion
pedagogik texnologiyalar, didaktik tamoyillar, o‘quv jarayoni, kasbiy tayyorgarlik, texnik fanlar.
МЕТОДИКА ПОСТРОЕНИЯ МЕТОДИЧЕСКОЙ СИСТЕМЫ ПРЕПОДАВАНИЯ
УЧЕБНОЙ ДИСЦИПЛИНЫ ТЕХНИЧЕСКАЯ МЕХАНИКА
Хужамов Аббос Базарович
Независимый исследователь
Бухарского государственного университета.
Аннотация.
В данной статье рассматриваются научно-методологические основы
применения интегративных подходов при построении методической системы обучения
технической механике. Раскрывается содержание принципов интеграции и
анализируются возможности использования инновационных педагогических
технологий для повышения эффективности учебного процесса. Особое внимание
уделяется дидактическим основам методической системы и взаимосвязи между
компонентами процесса преподавания технических дисциплин. Обоснована значимость
интегративных подходов в формировании профессиональной подготовки будущих
инженеров.
Ключевые слова:
техническая механика, методическая система, интегративный
подход, инновационные педагогические технологии, дидактические принципы,
учебный процесс, профессиональная подготовка, технические дисциплины.
METHODOLOGY FOR DEVELOPING THE METHODOLOGICAL SYSTEM OF
TEACHING THE SUBJECT TECHNICAL MECHANICS
Khujamov Abbos Bazarovich
Independent Researcher at Bukhara State University.
Annotation.
This article analyzes the scientific and methodological foundations of
applying integrative approaches in constructing a methodological system for teaching technical
mechanics. The essence of integration principles is revealed, and the possibilities of employing
innovative pedagogical technologies to enhance the efficiency of the educational process are
examined. Special attention is given to the didactic foundations of the methodological system
and the interconnection of components within the teaching process of technical disciplines. The
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
103
significance of integrative approaches in shaping the professional training of future engineers
is substantiated.
Keywords:
technical mechanics, methodological system, integrative approach,
innovative pedagogical technologies, didactic principles, educational process, professional
training, technical disciplines.
Kirish.
Zamonaviy muhandislik ta’limida texnik mexanika fanini o‘qitishning
samaradorligini oshirish masalasi dolzarb ilmiy-metodik muammolardan biri hisoblanadi.
Muhandis kadrlar tayyorlash jarayonida talabalarning nazariy bilimlari va amaliy
kompetensiyalarini shakllantirish, innovatsion pedagogik texnologiyalarni qo‘llash hamda
o‘quv jarayonini samarali tashkil etish metodik tizimning muhim tarkibiy qismlaridan biridir.
Integrativ yondashuv texnik mexanika fanini o‘qitishda o‘quv materiallarini uzviy bog‘lash,
turli fanlar o‘rtasidagi mantiqiy aloqalarni mustahkamlash va talabalarning muhandislik
tafakkurini rivojlantirishga xizmat qiladi[1].
Texnik mexanika fanidan ta’limida metodik tizimning amalga oshishi ham tashqi muhit
bo‘lishini nazarda tutadi: metodik ta’lim tizimiga texnik mexanika fanidanviy ta’limni
mazmuniy, texnik mexanika fanidan fan dasturi tuzilishining psixologik tamoyillarini hisobga
olish, bo‘lajak muhandisni o‘qish orqali bilish va kasbiy faoliyatga tayyorligi va boshqa omillar
ta’siri orqali belgilanadi[4,5].
-
Tadqiqot metodologiyasi (research methodology).
Ushbu tadqiqot texnik mexanika
fanini o‘qitishning metodik tizimini qurishda integrativ yondashuvlarning samaradorligini
baholashga qaratilgan. Tadqiqotda nazariy tahlil, eksperimental tadqiqot, so‘rovnomalar va
statistik tahlil usullari qo‘llanildi.
Tadqiqot uch bosqichda amalga oshirildi:
Nazariy bosqich
– texnik mexanika fanini
o‘qitish bo‘yicha mavjud metodlar tahlil qilindi.
Eksperimental bosqich
– texnik oliy ta’lim
muassasalarida integrativ yondashuv asosida darslar o‘tkazildi va natijalar kuzatildi.
Natijalarni tahlil qilish bosqichi
– olingan ma’lumotlar statistik usullar yordamida qayta
ishlanib, samaradorligi baholandi. Tadqiqotda texnik oliy ta’lim muassasalari talabalarining
bilim, amaliy kompetensiya va mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan
metodik tizim baholandi. Olingan natijalar integrativ yondashuvlarning texnik mexanika fanini
o‘qitishda samarali ekanligini ko‘rsatdi[6].
-
Tahlil va natijalar (analysis and results).
Tadqiqot natijalari texnik mexanika fanini
o‘qitishda integrativ yondashuvlarning samaradorligini baholash va metodik tizimni
shakllantirish bo‘yicha muhim xulosalarni taqdim etadi. Tadqiqot eksperimental bosqichda
amalga oshirilgan tahlillar va statistik ma’lumotlarga asoslangan holda olib borildi.
Shunday qilib, tizimli, metodologik va kompetensiyaviy yondashuv g‘oyalari va ilmiy va
o‘quv bilish metodlari asosida texnika oliy ta’lim muassasalarida texnik mexanika fanidan
fanini fundamental texnik mexanika fanidanviy nazariya sifatida o‘qitish bo‘yicha metodik
tizimning tashkiliy-tarkibiy-funksional modelini qurish mumkin (1–rasm). Bunda u yuqorida
sanab o‘tilgan talablarga to‘liq mos keladi, uning komponentlari va ilmiy va o‘quv bilish
metodlari, o‘qish orqali bilish faoliyati turlari, bo‘lajak muhandisning kasbiy
kompetensiyalarini shakllanganligi natijalari o‘rtasidagi mantiqiy aloqalarni yaqqol
refreksiyalaydi[9,10].
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
104
-Xulosa va takliflar (Conclusion and Recommendations).
Ushbu tadqiqot texnik
mexanika fanini o‘qitishda integrativ yondashuvlarning samaradorligini aniqlashga qaratildi.
Natijalar shuni ko‘rsatdiki, integrativ metodik tizim talabalarning nazariy bilimlarini
chuqurlashtirish, amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish va kasbiy tayyorgarlik darajasini
oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Абрамов С. Н. Методология и технологии обучения техническим дисциплинам в
инженерном образовании. – М.: Наука, 2018.
2.
Петров В. А. Интегративные подходы в инженерном образовании. – СПб.: Изд-во
Политехнического университета, 2019.
3.
Джонсон Д., Браун М. Integrative Teaching Methods in Engineering Mechanics. – Journal
of Engineering Education, 2020.
4.
Савельев А. Н. Дидактические принципы обучения техническим наукам. – Казань:
Университетское издательство, 2017.
5.
O‘zbekiston respublikasi Farmoni “ O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030
yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi “2019 yil 8 oktabr, PF-5847-son .
6.
http://www.idpublications.org/wpcontent/uploads/2020/06/Full-
KNOWLEDGE-AND-RESEARCH-IN-THE CONTENT OF
SECONDARY EDUCATION.pdf.
