ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
18
TURIZM VA MEHMONXONA XIZMATLARINING IQTISODIY
BARQARORLIGIGA TA’SIRI
Qurbonova Malika Axmad qizi
Qarshi davlat universiteti
Turizm va marketing kafedrasi 2-bosqich doktoranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14552116
Annotatsiya:
Korxonalar faoliyatida barcha aylanma mablag‘lar salmog‘ida 70 - 80%ni
tashkil qiluvchi normalashtiriluvchi aylanma mablag‘lar asosiy o‘rin tutadi. Aylanma
mablag‘larni normalashtirish tejamkorlik rejimiga rioya qilish va resurslardan oqilona
foydalanish imkonini yaratadi. Resurslarni normalashtirish jarayonida aylanma
mablag‘larning norma va normativlari belgilanadi. Aylanma mablag‘larning normasi, korxona
moddiy-tovar boyliklarining minimal zahiralarini tavsiflaydi hamda ishlab chiqarilayotgan
mahsulot birligiga to‘g‘ri keluvchi pul o‘lchovida, zahira kunlari va zahira normalarida
hisoblanadi.
Kalit so’zlar:
Turizm,
mehmonxona, biznes, ommaviy istemolchi, mexmonxona xizmati,
iqtisodiy barqarorlik.
Iqtisodiy salohiyati va uning tarkibiy elementlarini shakllantirishga ta'sir etuvchi
omillarga to'xtaladigan bo'lsak, bugungi kunda mehmonxona xizmatlari bozorida raqobat
darajasi o'sib borayotgan tarmoq bo'lgan mehmonxona sanoatining o'ziga xos xususiyatlarini
hisobga olish kerak.
Resurs salohiyatini shakllantirishda e'tiborga olinishi kerak bo'lgan biznes quyidagilarni
ta'kidlaydi:
mehmonxona biznesining manfaatlarini boshqa tarmoqlardagi korxonalar tomonidan
ilgari taqdim etilgan mahsulotlar va xizmatlarga (masalan, ovqatlanish, dam olish,
ko'ngilochar, ko'rgazma faoliyati va boshqalar) kengaytirish;
ommaviy iste'molchi uchun mehmonxona xizmatlaridan foydalanish imkoniyatlarini
oshirishga ko'maklashuvchi mehmonxona sanoatini demokratlashtirishni rivojlantirish;
mehmonxona biznesining ixtisoslashuvini kuchaytirish, bu turli xil xususiyatlarni
hisobga olgan holda iste'molchilarning ayrim segmentlariga aniqroq e'tibor qaratish imkonini
beradi;
mehmonxona biznesining globallashuvi va kontsentratsiyasi;
xizmat ko'rsatishni shaxsiylashtirish va mijozlarning talab va ehtiyojlariga to'liq e'tibor
qaratish;
chuqur va tizimli iqtisodiy diagnostika qilish imkonini beruvchi yangi aloqa vositalari va
axborot texnologiyalarini keng joriy etish;
mehmonxonalarning biznes strategiyasiga yangi texnologiyalarni joriy etish, xususan,
mehmonxona mahsulotlari va xizmatlarini ilgari surish uchun internetdan keng foydalanish.
Korxonaning kelajakda t - yildan so‘nggi holatini, bir maqsadli prognoz qilishni uning
faoliyati o‘zgaruvchi ko‘rsatkichlarida yo‘l qo‘yish mumkin bo‘lgan qiymatlar modelini
navbatma-navbat ifodalash sifatida aks ettirish mumkin (V):
V = [F x(t), y(t), z(t), t],
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
19
Bunda:
x – prognoz qilinayotgan ko‘rsatkich o‘zgaruvchilari (investitsiyalar, korxona personali,
taqsimlanmagan foyda va hokazo);
y – shart-sharoitlar sifatida ko‘rib chiqiluvchi o‘zgaruvchan ko‘rsatkichlar (bozor holati,
soliqlar, tabiiy-iqlim sharoitlari va hokazo); z – asos qilib olingan korxona faoliyatining
prognoz qilinayotgan ko‘rsatkichlari boshlang‘ich qiymati. Korxonaning asosiy va aylanma
kapital, ayrim mahsulot turlarini chiqarish va ularning tannarxi, foyda, mehnat mahsuldorligi
kabi muhim
Mehmonxona biznesi rivojlanishining hozirgi bosqichida axborot texnologiyalaridan
foydalanish barcha biznes jarayonlarini optimallashtirishga katta yordam beradi va buning
natijasida mehmonxonalarga iste'molchilarning sodiqligini shakllantirish, o'z imijini
mustahkamlash va pirovard natijada daromadlarni oshirish imkonini beradi. Mehmondo'stlik
xo’jaliklari ko'plab ma'lumotlar oqimini qayta ishlashga va ko'plab odamlarning ishini
muvofiqlashtirishga muhtoj. Zamonaviy axborot tizimi mehmondo'stlik sanoati
samaradorligini oshiradi. Bozor segmentlarini tahlil qilish tanlangan segmentlarning har
birida mehmonxona brendini ilgari surish siyosatini to'g'ri shakllantirish va mehnat
unumdorligini oshirish uchun mehmonxona xarajatlarini, shu jumladan ish haqi xarajatlarini
optimal rejalashtirish imkonini beradi. Muayyan doimiy mehmon uchun qanday imtiyozlar
xosligi haqidagi ma'lumotlardan foydalanish mehmonxona kompaniyasiga ularning har biriga
individual yondashuvni qo'llash imkonini beradi. Bu eksklyuziv shaxsiy xizmatni taqdim
etishda, ularning xohish-istaklarini kutishda, ular uchun eng ko'p foydalanishi mumkin
bo'lgan qo'shimcha xizmatlarni ishlab chiqishda namoyon bo'ladi. Shunga ko'ra, bu
mehmonxona kompaniyasiga doimiy daromad keltiradi.
References:
1.
Абдукаримов Б.А., Шарипов Т.С. Умумий овқатланиш соҳаси иқтисодиёти.
Маърузалар матни. – Самарқанд. СамИСИ, 2010.
2.
Брагина Л.А. Торговое дело: Экономика, маркетинг, организация. Учебник. М.:
ИНФРА –М., 2002.
3.
Курбанова, М. (2024). ИННОВАЦИИ В ПРЕДПРИЯТИЯХ ОБЩЕСТВЕННОГО
ПИТАНИЯ: ПРЕИМУЩЕСТВА И ПРЕПЯТСТВИЯ. В INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE (Т.
3, Выпуск 3, сс. 39–43). Zenodo.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10863495
4.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "ECONOMETRIC MODELING OF THE DEVELOPMENT OF
MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION OF THE REGION."
Berlin Studies Transnational
Journal of Science and Humanities
2.1.1 Economical sciences (2022).
5.
Qodirov, F. "Zamonaviy to'lov tizimlari tahlili va elektron pul birliklari. Scienceweb
academic papers collection." (2023).
6.
Qodirov, Farrux. "Zamonaviy trenajyor va simulyatsiya qiluvchi dasturlarning hozirgi
kundagi ahamiyati. Scienceweb academic papers collection." (2023): 1.
7.
Qodirov, Farrux. "The place of econometrical modeling of healthcare quality
improvement in the digital economy. Scienceweb academic papers collection." (2023): 1.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
20
8.
Farrux, Qodirov. "Foreign experience in the development of medical services to the
population."
Хоразм Маъмун академияси
(2022).
9.
Qodirov, Farrux. "THE ROLE OF ICT IN THE DEVELOPMENT OF HEALTH
SERVICES."
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA JARAYONIGA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI JORIY
ETISHDA MA’LUMOTLARNI HIMOYALASH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI RESPUBLIKA ILMIY-
AMALIY ANJUMANI MA’RUZALAR TO’PLAMI
(2022).
10.
Qodirov, Farrux. "ECONOMIC-MATHEMATICAL MODELING OF THE DEVELOPMENT OF
THE PROVISION OF MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION. Scienceweb academic papers
collection." (2023): 1.
11.
Qodirov, Farrux. "BUSINESS INNOVATION MODEL OF INCOME AND COSTS FROM THE
PROVISION OF MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION. Scienceweb academic papers
collection." (2023): 1.
12.
Qodirov, F. "Optimization of telecommunications power supply systems based on
reliability criteria."
Science and innovation
2.A12 (2023): 15-20.
13.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "IMPORTANCE OF KASH-HEALTH WEB PORTAL IN THE
DEVELOPMENT OF MEDICAL SERVICES IN THE REGIONS."
Conferencea
(2022): 80-83.
14.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "CREATION OF ELECTRONIC MEDICAL BASE WITH THE
HELP
OF
SOFTWARE
PACKAGES
FOR
MEDICAL
SERVICES
IN
THE
REGIONS."
Conferencea
(2022): 128-130.
15.
Qodirov, F. E. "Methodological aspects and importance of development of medical
services through econometric modeling and forecasting options."
16.
Qodirov, F. "Qashqadaryo viloyati aholisiga tibbiy xizmat ko ‘rsatish tarmoqlarini
rivojlantirishning istiqbollari."
O ‘ZBEKISTON QISHLOQ VA SUV XO ‘JALIGI» âà «AGRO
ILM
(2022).
17.
Qodirov, F. "Qishloq aholisiga sog ‘liqni saqlash xizmatlari ko ‘rsatish tarmoqlari
rivojlanish mexanizmining statistik tahlili."
Andijon Mashinasozlik Instituti
(2022).
18.
Qodirov, Farrux. "Aholiga tibbiy xizmat ko ‘rsatishdan olingan daromad va xarajatlarni
imitatsion modeli."
Moliya bozorini rivojlantirishning ustuvor yo'nalishlari, zamonaviy
tendensiyalari va istiqbollari" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallar
to’plami
11.5 (2022).
19.
Qodirov, Farrux. "Development of scientific and technological system of management of
industrial enterprises. Scienceweb academic papers collection." (2023): 1.
20.
www.stat.uz – Statistika qumitasi rasmiy sayt
21.
Kurbanova, M. (2024). INNOVATION IN CATERING ESTABLISHMENTS: BENEFITS AND
OBSTACLES.
Молодые
ученые,
2(8),
4–6.
извлечено
от
https://inacademy.uz/index.php/yo/article/view/29050
22.
5.www.lex.uz– O‘zbekiston Respublikasi qonun va qonunosti xujjatlari qidiruv tizimi
23.
www.mail.tdiu.uz – TDIU elektron kutubxonasi
24.
www.stat.uz – Statistika qumitasi rasmiy sayti
