ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
171
УЧ ШОХЛИ НЕРВ БИРИНЧИ ВА ИККИНЧИ ШОХЛАРИНИНГ
ФУНКЦИОНАЛ ҲОЛАТИНИ БАХОЛАШ
Мухамадиева Ферангиз Шухратовна
Бухарский государственый медицинский институт
https://orcid.org/0009-0005-9722-4215
https://doi.org/10.5281/zenodo.15140728
Тадқиқот мақсади.
Уч шохли нервнинг I ва II шохларининг функционал
ҳолатини бахолаш усулларини ишлаб чиқиш ва қўллаш. Янги аниқ миқдорий
ноинвазив ёндашувларни ишлаб чиқиш уч шохли нервнинг даражасида патологик
шароитларни ташхислашда инструментал ёндашувлар сифатини сезиларли даражада
яхшилаши мумкин.
Материаллар ва усуллари. 19 ёшдан 30 ёшгача бўлган 36 клиник амалий соғлом
кўнгиллилар ва 19 ёшдан 30 ёшгача бўлган бир томонлама уч шохли нерв невралгияси
бўлган 58 бемор текширилди, улардан уч шохли нерв I шохининг невралгияси бўлган
28 бемор, уч шохли нерв II шохи невралгияси бўлган 31 бемор. I ва II шохларнинг
функционал ҳолатини бахолаш бир неча босқичда амалга оширилди [1]. Биринчи
босқич уч шохли нервнинг I шохининг бир қисми бўлган супраорбитал тешик
атрофидаги қош сохасида ipsilateral супраорбитал нервнинг электр стимуляцияси (ЭС)
эди, Иккинчи босқич инфраорбитал foramen даражасида суборбитал минтақада уч
шохли нервнинг II шохининг бир қисми бўлган инфраорбитал нервнинг ЭС томонидан
амалга оширилди. Учинчи босқич супраорбитал ва infra-orbital нервларнинг ЭС
даврида қайд этилган милтилловчи рефлекснинг (R1) биринчи компонентларининг
яширин даврларини таҳлил қилишдан иборат эди [2].
Натижалар. Ўнг ва Чапдаги соғлом одамларда R1 кечикиш даври кўрсаткичлари
сезиларли даражада фарқ қилмади ва қуйидагиларни ташкил этди: супраорбитал
нервни стимуляция қилиш билан 12,6 ва 0,2 мс (м ва м), инфраорбитал нервни
стимуляция қилиш билан 12,5 ва 0,2 мс. Уч шохли нервнинг биринчи шохининг
невралгияси билан оғриган беморларни ўрганиш: таъсирланган томонда супраорбитал
нервни стимуляция қилишда R1 нинг кечикиши 16,4±0.4 ни ташкил этди. Ушбу
кўрсаткич соғлом субъектларда қарама-қарши томонда олинган бир хил қиймат
қийматидан
сезиларли
даражада
ошди
(р<0.05).
Инфраорбитал
нерв
рағбатлантирилганда, R1 нинг кечикиши 12,4=0,2 мс еэ. Уч шохли нервнинг иккинчи
шохининг невралгияси бўлган беморларни ўрганиш. Инфраорбитал нерв зарарланган
томонда қўзғатилганда, R1 нинг кечикиши 15,9=0,3 мс эди. Бу кўрсаткич қарама-қарши
томонда ва соғлом одамларда олинган қийматдан сезиларли даражада ошди (p<0,05).
Супраорбитал невр қўзғатилганда, R1 нинг кечикиши 12,4±0,2 мс ни ташкил этди.
асаб тизимининг йўллари бўйлаб кўзнинг думалоқ мушакларига супраорбитал нерв ва
инфраорбитал нерв ЭС билан қўзғалишни ўтказиш: бундай ЭСни амалга оширишда
қўзғалиш супраорбитал ва infra-orbital нервларнинг ЭС пайтида амалга ошириладиган
жой мавжуд. Бу соҳа GT (ganglion тригеминале), NT (нервус тригеминус), уч шохли нерв
ядролари (nucleus нерви тригемини), юз нерви ядроси (nucleus нерви фаcиалис) ва юз
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
172
нерви (нервус фаcиалис). Шу билан бирга, ЭC нинг турли нуқталарида trigeminal
тугунга қўзғалиш турли йўллар билан амалга оширилади.
Супраорбитал асабнинг ЭС билан trigeminal тугунга қўзғалиш уч шохли нервнинг
биринчи шохи бўйлаб ва инфраорбитал нерв ЭС билан— уч шохли нерв иккинчи шохи
бўйлаб амалга оширилади. Шундай қилиб, Уч шохли нерв биринчи ва иккинчи
шохлари шикастланишларини ташхислаш усули уч шохли нервнинг биринчи ва
иккинчи шохларининг шикастланишларини танлаб ташхислаш имконини беради [3].
Хулоса. Шундай қилиб, тавсия этилган усулдан фойдаланиш уч шохли нерв
биринчи ва иккинчи тармоқлари сохаларини объектив миқдорий дифференциал
баҳолашни таъминлаш, уч шохли нервнинг биринчи ва иккинчи шохлари тармоқлари
даражасида нерв тизимининг шикастланишларини аниқ локализациясини ўрнатиш,
сифатини яхшилаш ва оғриқсизликни таъминлаш,- тадқиқотнинг инвазивлиги, шу
жумладан болаларда, даволаш натижаларини динамик назорат қилиш ва турли
генезисдаги уч шохли нервнинг биринчи ва иккинчи тармоқлари шикастланишларида
патологик жараёнларнинг ривожланишини таъминлаш, ногиронликнинг эксперт
баҳосини ўтказиш ва касалликнинг боришини объектив равишда аниқлаш.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Афанасьева Е.В. Невралгия тройничного нерва: монография. – Ростов-на-Дону:
ГОУ ВПО РостГМУ Росздрава, 2008. – 192 с.
2.
Балязина Е.В. Терапия классической невралгии тройничного нерва //
Медицинский вестник Северного Кавказа. – 2011. – № 2. – С. 39–41.
3.
Баевский Р.М., Кириллов О.И., Клецкин С.З. Математический анализ изменений
сердечного ритма при стрессе. – М.: Наука, 1984. – 201 с.
4.
Вегетативные расстройства (клиника, диагностика, лечение) / под. ред. А.М.
Вейна. – М.: Медицинское информационное агентство, 1998. – 749 с.
5.
Зенков Л.Р., Ронкин М.А. Функциональная диагностика нервных болезней: рук-во
для врачей. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Медицина, – 1991. – 257 с.
6.
Новый взгляд на патогенез и лечение невралгии тройничного нерва / С.М.
Карпов, Д.Ю. Христофорандо, В.А. Батурин, А.С. Карпов // Фундаментальные
исследования. – 2012. – № 8. – С. 326–329.
7.
Качество жизни при невропатии ветвей тройничного нерва / С.М. Карпов, А.Я.
Саркисов, К.С. Гандылян, А.С. Карпов, В.Н. Ивенский // Фундаментальные
исследования. – 2012. – № 12 (1). – С. 64–67.
8.
Взгляд на патогенез и лечение невралгии тройничного нерва / С.М. Карпов, Д.Ю.
Христофорандо, В.А. Батурин, А.С. Карпов // 16-я неделя медицины Ставрополья: сборн.
научн. трудов. 19–21 сентября 2012. – Ставрополь, 2012. – С. 101–104.