SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
232
Synapses:
Insights Across the Disciplines
VATANPARVARLIK TARBIYASI
Qulnazarov Diyorbek
Umumiy pedagogika "fanidan.
DTPI Pedagogika fakulteti
Jismoniy madanyat talabasi
ANNOTATSIYA:
Vatanparvarlik tarbiyasi va uning ahamiyati, maqsadlari, usullari hamda o'zbek
jamiyatidagi roli ko'rib chiqiladi. Vatanparvarlik tarbiyasi nafaqat yosh avlodni vataniga,
millatiga bo'lgan muhabbat va hurmat hissini rivojlantiradi, balki ularni ijtimoiy mas'uliyat
va moral qadriyatlar asosida tarbiyalash hamda mustaqil va erkin fikrlovchi insonlar
sifatida to'g'ri yo'naltirishni ta'minlaydi.
Kalit so`zlar:
Vatanparvarlik, tarbiya, milliy qadriyatlar, ijtimoiy mas'uliyat, yoshlik,
O‘zbekiston.
АБСТРАКТНЫЙ:
Рассмотрены патриотическое воспитание, его значение, цели, методы и роль в
узбекском обществе. Патриотическое воспитание не только развивает у молодого
поколения чувство любви и уважения к стране и нации, но и обеспечивает их
воспитание на основе социальной ответственности и моральных ценностей, их
правильную ориентацию как независимых и свободных. думающие люди.
Ключевые слова:
Патриотизм, образование, национальные ценности, социальная
ответственность, молодежь, Узбекистан.
ABSTRACT:
Patriotic education and its importance, goals, methods and role in Uzbek society are
considered. Patriotic education not only develops the feeling of love and respect for the
country and the nation in the young generation, but also ensures that they are educated on
the basis of social responsibility and moral values, and that they are properly oriented as
independent and free-thinking people.
Key words:
Patriotism, education, national values, social responsibility, youth,
Uzbekistan.
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
233
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Kirish
Vatanparvarlik tarbiyasi - bu milliy istiqlol va ma'naviyatni anglash, jamiyatga
foyda keltirish va vataniga xizmat qilishga qaratilgan tarbiya jarayonidir. O'zbekiston
mustaqil davlat sifatida o'z tarixiga, madaniyatiga va urf-odatlariga katta ahamiyat
berishi zarur. Yosh avlod uchun vatanparvarlik tarbiyasi ularga o'zlarining kelajagi va
motivatsiyalari bo'yicha yo'nalish berishda muhim omil hisoblanadi. Zahiriddin
Muhammad Boburdan tortib, Amir Temur va boshqa buyuk ajdodlarimiz g'ayrat va
fidoiylik namunasini ko'rsatgan holda, bugungi kunda ham ushbu tarbiyaning
ahamiyati oshib bormoqda.
Ushbu maqolada, vatanparvarlik tarbiyasining asosiy tamoyillari, usullari va
buning o'zakklarimizdagi roli haqida ma'lumot beriladi. Shuningdek, o'zbek yoshlari
uchun vatanparvarlik tarbiyasini kuchaytirish bo'yicha takliflar keltiriladi.
Vatanparvarlik tarbiyasining asosiy maqsadi - yosh avlodda sevgi va hurmat
hissini shakllantirish. Bu jarayonni quyidagi usullar orqali amalga oshirish mumkin:
1. Milliy qadriyatlarni o'rgatish: O'zbekistonning tarixi, urf-odatlari va
madaniyatini o'rgatish orqali yoshlar o'z vatanlariga bo'lgan sevgisini oshirishi kerak.
Maktablarda maxsus darslar va seminarlar tashkil etish muhimdir.
2. Amaliy faoliyatlar: Yoshlarni jamiyat hayotida faol ishtirok etishiga undash,
ijtimoiy tadbirlar va qiziqarli ko'ngilochar tadbirlar orqali milliy birlikni
mustahkamlash zarur.
3. Role modellar: O'zbekistonda taniqli shaxslar va muvaffaqiyatli insonlar urf-
odatlari va ish faoliyatlari orqali yoshlarni ruhlantirish va motivatsiya berish mumkin.
4. Vatanparvarlikni muhokama qilish: Yoshlarni turli muammolarni hal qilishda
jamoa asosida muhokama qilishga jalb qilish, ularda ijtimoiy mas'uliyat va o'ziga
bo'lgan ishonchni rivojlantirishga yordam beradi.
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasini tasdiqlash
to‘g‘risida
Mazkur qaror O‘zbekistan Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 29-iyundagi
267-sonli “Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlari samaradorligini
oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan.
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga doir ishlar samaradorligini
oshirish va faollashtirish, bu boradagi ta’lim-tarbiyaviy ishlarga mamlakatimiz
fuqarolarini, davlat va nodavlat notijorat tashkilotlarini hamda fuqarolik jamiyatining
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
234
Synapses:
Insights Across the Disciplines
boshqa institutlarini yanada faol jalb etish va yoshlar ongiga
vatanparvarlik, mardlik tuyg‘ularini singdirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror
qiladi:
1. Quyidagilar:
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasi (keyingi o‘rinlarda
Konsepsiya deb ataladi)
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasini amalga oshirish
bo‘yicha chora-tadbirlar dasturi (keyingi o‘rinlarda Dastur deb ataladi) 2-
ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Quyidagilar Konsepsiyaning asosiy vazifalari etib belgilansin:
yoshlarni milliy g‘oya va Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalash, ularning qalbi va ongiga
Vatan himoyasi sharafli va muqaddas burch ekanini chuqur singdirish;
qadimiy tariximiz va madaniyatimiz, jonajon Vatanimizning mustaqilligi va ravnaqi
yo‘lida fidokorona kurashgan milliy qahramonlarimiz bilan faxrlanish, ularga munosib
bo‘lish tuyg‘usini shakllantirish, milliy armiyamizning qudrati va salohiyatiga bo‘lgan
ishonchni kuchaytirish;
milliy armiyamizga jismonan baquvvat va ma’nan yetuk yoshlar zarurligi, harbiy
xizmat har bir O‘zbekiston fuqarosi uchun muqaddas burch ekani haqidagi tushunchani
hamda bu boradagi nazariy-amaliy ko‘nikmalarni mustahkamlash;
yoshlarda yon-atrofimiz va jahonda ro‘y berayotgan siyosiy-ijtimoiy jarayonlarga
milliy manfaatlarimizdan kelib chiqqan holda yondashish ko‘nikmalarini, turli ichki va
tashqi tahdidlarga qarshi mafkuraviy immunitetni shakllantirish;
har qanday murakkab vaziyatlarda tezkor va mustaqil qaror qabul qilish, zamonaviy
harbiy-texnika vositalaridan samarali foydalanish malakasiga ega yoshlarni
tarbiyalash;
O‘zbekiston manfaatlarini nafaqat harbiy sohada, balki hayotning barcha jabhalarida
himoya qilishga tayyor turish, yurt uchun fidoyi bo‘lish — bu bugungi kun talabi
ekanini hayotiy misollar va ta’sirchan vositalar orqali yoshlar ongiga singdirib borish.
3. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar
hokimliklari bir oy muddatda Konsepsiya asosida yoshlarni harbiy-vatanparvarlik
ruhida tarbiyalashning hududiy kompleks dasturlarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin.
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
235
Synapses:
Insights Across the Disciplines
4. Dasturning bajarilishi uchun mas’ul bo‘lgan vazirliklar, idoralar va
boshqa tashkilotlar, shu jumladan Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi,
viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tegishli chora-tadbirlarning o‘z vaqtida va
sifatli amalga oshirilishini tashkil etsinlar hamda yilning har choragi birinchi oyining
beshinchi sanasigacha bo‘lgan muddatda O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa
vazirligiga ularning bajarilishi to‘g‘risidagi hisobotlarni taqdim etsin.
5. O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi:
Dasturni bajarish yuzasidan vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlarning faoliyatini
muvofiqlashtirish hamda uning o‘z vaqtida va sifatli bajarilishi yuzasidan tizimli
nazorat o‘rnatilishini ta’minlasin;
Dasturni bajarilishi yuzasidan yilning har choragi birinchi oyining o‘ninchi
sanasigacha bo‘lgan muddatda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga
hisobotlarni taqdim etsin;
manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda o‘zlari qabul qilgan normativ-
huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi mudofaa
vaziri A.A. Azizov zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Madaniyat, san’at va
yoshlar siyosati masalalari axborot-tahlil departamentiga yuklansin.
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasi (keyingi o‘rinlarda
Konsepsiya deb ataladi) mamlakatimizda amalga oshirilayotgan yoshlarga oid davlat
siyosatining ustuvor yo‘nalishlari va asosiy prinsiplari asosida ishlab chiqilgan bo‘lib,
hozirgi murakkab globallashuv davrida, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari
shiddat bilan rivojlanib borayotgan sharoitda yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida
tarbiyalash bilan bog‘liq dolzarb vazifalar va ularni hal etish yo‘llari, davlat va
nodavlat notijorat tashkilotlari, oila, mahalla, ta’lim-tarbiya institutlarining bu boradagi
roli va ahamiyatini, o‘zaro hamkorligini milliy va xalqaro huquqiy normalarni hisobga
olgan holda belgilab beradi.
2. Mazkur Konsepsiyada yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash
masalasiga jismonan va ma’nan sog‘lom avlodni tarbiyalashga oid yaxlit ta’lim-tarbiya
tizimining uzviy va ajralmas qismi sifatida qaralib, O‘zbekiston Respublikasini 2017
— 2021-yillarda rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi talablari asosida milliy
va jahondagi ilg‘or tajribalar, bugungi O‘zbekiston hayotidagi real ijtimoiy-siyosiy
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
236
Synapses:
Insights Across the Disciplines
o‘zgarishlar bilan uyg‘un ravishda takomillashtirish masalasiga alohida
e’tibor qaratildi.
3. Ona-Vatanimizni ko‘z qorachig‘idek asrash, uning shuhratini dunyoga tarannum
etish bilan bog‘liq eng muhim tushunchalar, hayotiy va professional ko‘nikmalarni ilm-
ma’rifat asosida yoshlarning qalbi va ongiga ilk bolalik davridan boshlab singdirib
borish orqali O‘zbekistonning haqiqiy vatanparvar fuqarolarini tarbiyalash
Konsepsiyaning asosiy mazmunini tashkil etadi.
4. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash — bu millati, tili va kasbidan
qat’i nazar, yoshlarda Vatanga sadoqat tuyg‘usini shakllantirish, ularni o‘z fuqarolik
burchi va konstitutsion majburiyatlarini bajarishga, jamiyat va davlat manfaatlarini
himoya qilishga qodir shaxslar etib tarbiyalashga yo‘naltirilgan davlat organlari,
jamoat birlashmalari va boshqa tashkilotlarining ko‘p bosqichli, tizimli, maqsadli va
muvofiqlashtirilgan faoliyatidir.
2-bob. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning maqsadi va asosiy
vazifalari
5. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning maqsadi yoshlarda
jamiyatning turli tarmoqlari, ayniqsa, harbiy soha bilan aloqador bo‘lgan davlat xizmati
turlarida faollik ko‘rsatish, tinch va harbiy sharoitda Konstitutsiya va harbiy burchga
sadoqatli bo‘lish, ularda o‘z yurti va xalqi taqdiri uchun yuksak mas’uliyat va
javobgarlik kabi muhim xususiyatlarni shakllantirishdan iborat.
6. Quyidagilar yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning asosiy vazifalari
hisoblanadi:
yoshlarni milliy g‘oya va Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalash, ularning qalbi va ongiga
Vatan himoyasi sharafli va muqaddas burch ekanini chuqur singdirish;
qadimiy tariximiz va madaniyatimiz, jonajon Vatanimizning mustaqilligi va ravnaqi
yo‘lida fidokorona kurashgan milliy qahramonlarimiz bilan faxrlanish, ularga munosib
bo‘lish tuyg‘usini shakllantirish, milliy armiyamizning qudrati va salohiyatiga bo‘lgan
ishonchni kuchaytirish;
milliy armiyamizga jismonan baquvvat va ma’nan yetuk yoshlar zarurligi, harbiy
xizmat har bir O‘zbekiston fuqarosi uchun muqaddas burch ekani haqidagi tushunchani
hamda bu boradagi nazariy-amaliy ko‘nikmalarni mustahkamlash;
yoshlarda yon-atrofimiz va jahonda ro‘y berayotgan siyosiy-ijtimoiy jarayonlarga
milliy manfaatlarimizdan kelib chiqqan holda yondashish ko‘nikmalarini, turli ichki va
tashqi tahdidlarga qarshi mafkuraviy immunitetni shakllantirish;
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
237
Synapses:
Insights Across the Disciplines
har qanday murakkab vaziyatlarda tezkor va mustaqil qaror qabul qilish,
zamonaviy harbiy-texnika vositalaridan samarali foydalanish malakasiga ega yoshlarni
tarbiyalash;
O‘zbekiston manfaatlarini nafaqat harbiy sohada, balki hayotning barcha jabhalarida
himoya qilishga tayyor turish, yurt uchun fidoyi bo‘lish — bu bugungi kun talabi
ekanini hayotiy misollar va ta’sirchan vositalar orqali yoshlar ongiga singdirib borish.
3-bob. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash tizimi va uning asosiy
prinsiplari
7. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash tizimi uzluksiz jarayon bo‘lib, u
bir-biriga bog‘liq siyosiy-huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, g‘oyaviy-mafkuraviy, madaniy-
ma’rifiy tadbirlar majmuasidan iborat.
Oldingi tahrirga qarang.
8. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlari O‘zbekiston
Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi
palatalari qarorlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va
farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlari, Qurolli
Kuchlarning umumharbiy nizomlari va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq olib
boriladi.
(8-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 4-apreldagi 153-
sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 05.04.2022-y.,
09/22/153/0266-son)
9. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlari muntazam ravishda tizimli
va ilmiy asosda tashkil etiladi.
10. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash tizimi quyidagilardan iborat:
ta’lim-tarbiya jarayonida ijtimoiy-ma’naviy ahamiyatga molik qadriyatlarni, Vatanga
muhabbat va sadoqat ruhini shakllantirish va rivojlantirishga qaratilgan maktabgacha
ta’lim, umumiy o‘rta ta’lim, kasb-hunar ta’limi va oliy ta’lim muassasalari;
ommaviy va harbiy-vatanparvarlik ishlarini amalga oshiradigan davlat va nodavlat
notijorat tashkilotlari, shuningdek boshqa tashkilotlar.
11. Quyidagilar yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning asosiy
prinsiplari hisoblanadi: ilmiylik; tarixiylik; aniqlik va tezkorlik; muntazamlilik; faollik;
ta’lim va tarbiya ishlarining uyg‘unligi; tarbiya jarayonining izchilligi;
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
238
Synapses:
Insights Across the Disciplines
harbiy-vatanparvarlik tarbiyasida erishilgan ijobiy natija va yutuqlarga
tayanish.
4-bob. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning usul va shakllari
12. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash usullari yoshlarda zarur hayotiy
bilim, ko‘nikma, mahorat va mustahkam irodani, yuksak ma’naviy-axloqiy fazilatlarni
shakllantirishga qaratilgan, ularning ongi, ruhiyati va faoliyatiga ta’sir ko‘rsatadigan
omillardan iborat. Quyidagilar yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning
usullari hisoblanadi: ishontirish; mashq qildirish va mustaqil ishlash; kuzatish;
rag‘batlantirish; o‘rnak ko‘rsatish va shaxsiy namuna.
13. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash turli shakllarda, jumladan,
ilmiy-amaliy anjumanlar, savol-javob kechalari, kitobxonlik, o‘yinlar, mashhur
kishilar bilan uchrashuvlar tarzida va boshqa shakllarda tashkil etiladi. Ular ma’naviy-
ma’rifiy ishlarning rang-barangligini ta’minlaydi, pirovard natijada jamiyatda sog‘lom
ijtimoiy-ma’naviy muhitni shakllantirishga xizmat qiladi.
Bunda quyidagi shakllar ustuvor ahamiyatga ega bo‘ladi:
ma’ruza o‘qish, savol-javob kechalari, yakka va jamoaviy suhbatlar;
boy hayotiy tajribaga ega bo‘lgan harbiy xizmatchi va faxriylar, ilm-fan, madaniyat va
sport sohalarida, turli musobaqa va tanlovlarda g‘olib bo‘lishgan shaxslar bilan
uchrashuvlar;
ilmiy-nazariy va amaliy konferensiyalar, seminar-treninglar, muayyan mavzuga
bag‘ishlangan kechalar, bahs-munozaralar, viktorinalar, davra suhbatlari;
to‘plangan ilg‘or tajribalarni o‘rganish va ommalashtirish;
jamoatchilik fikri va harbiy jamoalardagi ma’naviy-ruhiy muhitni o‘rganish;
teleko‘rsatuv va radioeshittirishlar, film va multfilmlar, badiiy va musiqiy asarlar, askar
qo‘shiqlari, ommaviy axborot vositalari, veb-saytlar va elektron o‘yinlar va boshqa
texnik vositalardan foydalanish;
urush va mehnat faxriylari, jangovar harakatlar ishtirokchilari, davlat va nodavlat
notijorat tashkilotlari vakillari bilan uchrashuvlar tashkil etish;
harbiy xizmatga chaqiriluvchilar kuni, mardlik saboqlarini o‘tkazish va ekskursiyalar
uyushtirish.
5-bob. Harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning bosqichlari va yo‘nalishlari
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
239
Synapses:
Insights Across the Disciplines
14. Davlat yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash tizimini
tashkil etish, uning natijalari monitoringini yuritishni ta’minlaydigan asosiy institut
hisoblanadi. Davlat yosh avlodning tarbiya jarayonini oilada, maktabgacha ta’lim,
umumiy o‘rta ta’lim, kasb-hunar ta’limi va oliy ta’lim muassasalarida, harbiy xizmat
davomida, shuningdek, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, turli davlat va
nodavlat notijorat tashkilotlari doirasida tashkil etadi.
15. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlari quyidagi to‘rt bosqichda
amalga oshiriladi:
Oldingi tahrirga qarang.
a) birinchi bosqich (3 — 7 yoshdagilar) atrofdagi olam, Vatan haqida dastlabki
tasavvurlar paydo bo‘ladigan bosqich hisoblanib, unda oila va maktabgacha ta’lim
tashkilotlarida bolalarga turli she’rlar, kuy va qo‘shiqlar o‘rgatish, multfilm va turli
o‘yinlar namoyish etish, rasmlar chizish orqali dunyoni anglash, davlat ramzlari
(bayroq, gerb, madhiya) bilan tanishish asosida ularda ona-yurtga muhabbatni
shakllantirishni o‘z ichiga oladi. Ushbu bosqichda quyidagilarga asosiy e’tibor
qaratiladi:
(15-bandning “a” kichik bandi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
2021-yil 20-maydagi 320-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi, 21.05.2021-y., 09/21/320/0482-son)
harbiy-vatanparvarlik yo‘nalishida dastlabki tasavvurlarni shakllantirish maqsadida
ertak va hikoyalar aytib berish;
ona-Vatanga muhabbat, Vatan himoyasi muqaddas burch ekani bilan bog‘liq
mavzulardagi she’r va qo‘shiqlarni yod oldirish;
bolalarning tasavvurini kengaytirishga doir rasmlar chizdirish va jismoniy qobiliyatini
mustahkamlash uchun turli musobaqa va tanlovlar tashkil etish, shu orqali ularni
ma’naviy rag‘batlantirish;
harbiy-vatanparvarlik mavzusidagi multfilmlar namoyish etish va turli o‘yinlar
o‘tkazish;
harbiy muzeylar va harbiy-vatanparvarlik mavzusi bilan bog‘liq madaniyat va istirohat
bog‘lariga ekskursiyalar uyushtirish;
b) ikkinchi bosqichda (7 — 16 yoshdagilar) o‘quvchilarning Vatanga muhabbati va
sadoqatini mustahkamlash, ona-yurt oldidagi farzandlik burchini yuksak mas’uliyat
bilan bajarish, ularda Qurolli Kuchlarimizga bo‘lgan ijobiy fikrlarni yanada
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
240
Synapses:
Insights Across the Disciplines
kengaytirish, harbiy xizmat nufuzini ko‘tarish, yoshlarning jismonan
sog‘lom, ma’naviy yetuk, keng dunyoqarashli, mustaqil fikr yuritadigan barkamol
inson sifatida shakllantirish kabi ezgu ishlarga da’vat etiladi. Bu bosqichda:
zamonamiz qahramonlari haqidagi maqolalar, badiiy adabiyotlarni mutolaa qilish;
umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida harbiy-vatanparvarlik yo‘nalishida madaniy-
ma’rifiy tadbirlar, mavzuli kechalar va qo‘shiq tanlovlari tashkil etish, spektakllardan
lavhalar namoyish qilish;
o‘quvchi yoshlar ishtirokida “Vatanimni ko‘z qorachig‘idek asrayman”, “Yurt taqdiri
— mening taqdirim” mavzularida insholar tanlovini tashkil etish;
sog‘lomlashtirish oromgohlarida “Temurbekning izdoshlari”, “O‘zbekiston farzandlari
botir bo‘lur” kabi mavzularda sport musobaqalari va tadbirlar tashkil etish;
harbiy-vatanparvarlik mavzusida badiiy va hujjatli filmlar, multfilmlar namoyish etish
va ularning muhokamasini o‘tkazish;
darslik va o‘quv-metodik qo‘llanmalarga buyuk sarkardalarimizning hayoti va faoliyati
haqidagi ma’lumotlarni kiritish, ularning jasorati, fidoyiligi va qahramonliklari
to‘g‘risida yorqin misollar asosida hikoya qilib berish;
Temurbeklar maktablari, oliy harbiy ta’lim muassasalari, kasb-hunar kollejlari va
akademik litseylarning maxsus guruhlari va harbiy qismlarga ekskursiyalar tashkil
etish;
“Mard o‘g‘lon” davlat mukofotiga sazovor bo‘lgan yurtdoshlarimiz bilan uchrashuvlar
o‘tkazish, ular erishgan yutuq va natijalarni yoshlar o‘rtasida keng targ‘ib qilish;
umumiy o‘rta ta’lim maktablarining yuqori sinf o‘quvchilari ishtirokida “Temurbek
vorislari” harbiy-sport o‘yinlarini bosqichma-bosqich tashkil etishga alohida ahamiyat
berish;
v) uchinchi bosqich (16 — 18 yoshdagilar) yoshlarda Vatanga va uning himoyasi uchun
munosib xizmat qilishga ruhan va jismonan tayyorlikni ta’minlashga yo‘naltiriladi.
Mazkur bosqichda yuqoridagi vazifalarga qo‘shimcha ravishda quyidagi masalalarga
e’tibor qaratiladi:
yoshlarni harbiy xizmatga tayyorlash, harbiy xizmatga nisbatan ularning mustaqil fikri
va ijobiy qarashlarini shakllantirish, vatanparvarlik tuyg‘ularini kuchaytirib borish;
o‘quvchi yoshlarning nazariy va amaliy bilim va ko‘nikmalarini boyitish maqsadida
mudofaa ishlari bo‘limlari va harbiy qismlar, o‘zini o‘zi boshqarish organlari, davlat
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
241
Synapses:
Insights Across the Disciplines
va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlikda turli sermazmun va qiziqarli
tadbirlar tashkil etish;
milliy armiyamiz uchun jismonan baquvvat va ma’nan yetuk yoshlar zarurligi, harbiy
xizmatning ahamiyati, Qurolli Kuchlarda olib borilayotgan islohotlar haqida batafsil
ma’lumot berib borish;
g) to‘rtinchi bosqich (18 — 30 yoshdagilar) yoshlarning jismoniy va ma’naviy
qobiliyati, yetakchilik ko‘nikmalari va intellektual salohiyati, umumiy va professional
malakasini oshirish, ularni o‘z ustida muntazam ishlash, sog‘lom hayot kechirishga
undash va shunga erishishni nazarda tutadi. Ushbu bosqichda quyidagi jihatlarga
e’tibor qaratish talab etiladi:
yosh avlodni har tomonlama yetuk, intellektual va ma’naviy salohiyati yuksak, ota-ona
va Vataniga sadoqatli insonlar etib tarbiyalashning ahamiyati to‘g‘risidagi tasavvur va
bilimlarni yanada boyitish;
Oldingi tahrirga qarang.
Vatan himoyasiga doimo tayyor bo‘lish va Qurolli Kuchlar safida xizmat burchini
o‘tayotgan yoshlar bilan faxrlanish, konstitutsion burch va Vatanga qasamyodga
sodiqlik tuyg‘ularini shakllantirish;
(15-bandning “g” kichik bandi uchinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasining 2020-yil 23-martdagi 179-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari
ma’lumotlari milliy bazasi, 24.03.2020-y., 09/20/179/0350-son)
harbiy xizmat sharoitlariga moslashish va harbiy ixtisosliklarni puxta egallash, har
qanday qiyinchilikka tayyor turish, matonat va jasorat fazilatlarini mustahkamlash,
qurol-aslaha, harbiy texnika, davlat va harbiy mulkni asrab-avaylash ko‘nikmalarini
rivojlantirish;
jangovar tayyorgarlik va harbiy mahoratni muntazam oshirib borish, harbiy jamoada
qaror topgan o‘zaro yordam va do‘stona munosabatlarni qadrlash kabi fazilatlarni
shakllantirish;
yoshlarning o‘z tanlagan kasbini puxta egallashi va yetuk mutaxassis bo‘lib yetishishi
uchun yaqindan ko‘maklashish;
kitobxonlikni keng targ‘ib etish, jamiyatda yuksak ma’naviyatni qaror toptirishda
badiiy asarlarning roli va ahamiyatini yoshlar ongiga singdirish; milliy mafkuramizga
zid bo‘gan yot g‘oyalarga qarshi tanqidiy qarash va mafkuraviy immunitetni, o‘ziga
ishonch, hushyorlik va ogohlik tuyg‘ularini mustahkamlash;
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 1, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
242
Synapses:
Insights Across the Disciplines
yoshlarda faol hayotiy pozitsiya va o‘zining mustaqil fikr-mulohazalarini
aniq bayon eta olish, mas’uliyatni his etish, qat’iy tartib va intizomga rioya qilish
fazilatlarini shakllantirish, ularni qat’iyatli bo‘lishga o‘rgatish.
6-bob. Harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash samaradorligi va mezonlari
16. Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning samaradorligi ushbu
jarayonning barkamol avlod tarbiyasiga, yoshlarning vatanparvarlik darajasiga qay
darajada ijobiy ta’sir etgani bilan belgilanadi.
17. Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasidagi samaradorlik darajasini aniqlashning muhim
sharti yoshlarda vatanparvarlik, harbiy burch, jangovar an’analarga sodiqlik kabi
xislatlarning real holatda yanada rivojlanishi va takomillashuviga ijobiy ta’sir etadigan
omillarni muntazam ravishda hisobga olib, tahlil etib borishdan iborat.
18. Harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning muhim mezonlaridan biri o‘sib
kelayotgan yosh avlod oldiga jamiyat tomonidan qo‘yilgan talablar bu borada olib
borilayotgan tarbiyaviy ishlarning ma’no-mazmuni, shakl va usullari bilan qay
darajada mutanosib ekani bilan belgilanadi.
Foydalangan adabyotlar;
1.
https://lex.uz/ru/docs/-3571158?ONDATE=05.04.2022
2.
Qodirov, S. (2022). Vatanparvarlik tarbiyasi: nazariya va amaliyot. Tashkent:
O‘zbekiston davlat nashriyoti.
3.
Adilov, M. (2021). Yoshlarda vatanparvarlik hissini rivojlantirishning yo'llari.
Toshkent: O‘zbekiston davlat pedagogika universiteti nashri.
4.
"Vatanparvarlik va ma'naviyat" yangiliklari. (2023). URL: www.vatan.gov.uz
