Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Dynamics of state youth policy in New Uzbekistan
Dilmurod XAKIMOV
1
National University of Uzbekistan
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received October 2021
Received in revised form
15 October 2021
Accepted 20 November 2021
Available online
15 December 2021
Youth is an active driving force for the development of civil
society in any country. Therefore, the employment of young
people is a matter of national importance, because it is precisely
young people who make up the future human and intellectual
resources of the country. Studying the needs and tasks of young
people is an urgent and promising task of state bodies, as well as
socio-economic policy. Today, increasing the competitiveness of
human potential largely depends on the national strategy for the
use of youth labor. The need to assess the situation of young
people in the labor market is determined by the fact that young
people are the future of the country and the further development
of society as a whole depends on the initial conditions of their
activities. Modern youth largely influences political, economic
and social processes in society. The lack of cooperation between
society and youth leads to social crises. Therefore, by studying
and analyzing this topic, it is possible to prevent social crises.
2181-
1415/© 202
1 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol2-iss11/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
youth,
youth state policy,
civil society,
society
Янги Ўзбекистонда ёшларга оид давлат сиёсати динамикаси
АННОТАЦИЯ
Калит сўзлар:
ёшлар,
ёшларга оид давлат
сиёсати,
фуқаролиқ жамияти,
жамият
.
Ёшлар фуқаролик жамияти ривожланиши учун фаол
ҳаракатлантирувчи субъект ҳисобланади. Ишга жойлаш
-
тириш, ёшлар бандлиги –
бу давлат аҳамиятига молик
масала, чунки айнан ёшлар мамлакат кадрлар салоҳиятини
ташкил қилади. Ёшлар муаммосини ўрганиш давлат
ижтимоий
-
иқтисодий сиёсатининг долзарб ва узоқ
муддатли вазифаси ҳисобланади. Бугунги кунда инсон
салоҳиятининг рақобатбардошлигини ошириш кўп жиҳат
-
дан ёшлар меҳнатидан фойдаланиш соҳасидаги миллий
стратегияга
боғлиқдир.
Меҳнат
бозоридаги
ёшлар
1
PhD Student National University of Uzbekistan. Tashkent, Uzbekistan. E-mail: mr_dimosh90@mail.ru.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
411
аҳволини баҳолаш зарурати ёшлар
бу мамлакат келажаги
эканлиги ва бутун жамиятнинг истиқболдаги ривож
-
ланиши улар фаолиятининг бошланғич шароитларига
боғлиқлиги билан белгиланади. Бугунги ёшлар кўп жиҳат
-
дан жамиятдаги сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий жараён
-
ларга таъсир кўрсатади. Жамият ва ёшлар ўртасидаги
ҳамкорликнинг йўқлиги ижтимоий инқирозларга олиб
келади. Шунинг учун ушбу мавзуни ўрганиш ва таҳлил
қилиш орқали ижтимоий инқирозларнинг олдини олишга
имконият яратилади.
Динамика государственной молодежной политики в Новом
Узбекистана
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
молодежь,
молодежная
государственная
политика,
гражданское общество,
общество
.
Молодежь –
активная движущая сила развития
гражданского общества любой страны. Поэтому трудовая
занятость молодежи, –
это вопрос государственной
важности, потому, что именно, молодежь составляет
будущий
человеческий и интеллектуальный
ресурс страны.
Изучение потребностей и задач молодежи –
актуальная и
перспективная задача государственных органов, а также,
социально
-
экономической политики. Сегодня повышение
конкурентоспособности человеческого потенциала, во
многом зависит от национальной стратегии использования
молодежного труда. Необходимость оценки положения
молодежи на рынке труда определяется тем, что молодые
люди –
это будущее страны и дальнейшее развитие
общества в целом зависит от исходных условий их
деятельности. Современная молодежь, во многом влияет на
политические, экономические и социальные процессы в
обществе. Отсутствие сотрудничества между обществом и
молодежью приводит к социальным кризисам. Поэтому,
изучая и анализируя эту тему, можно предотвратить
социальные кризисы.
KИРИШ
ХХI аср инсониятни шиддатли ва зиддиятли ўзгаришлар уммонига ташлади.
Инсоният иқтисодий, ижтимоий, сиёсий, экологик, шу билан бирга, пандемия каби
муаммолар ечимини излаш қаторида, янги мафкуравий ва молиявий гирдобида
яшаб келмоқда. Мамлакатимизда дунёвий ва демократик жамият қуриш ва унинг
ўзига хос қийинчиликлари мамлакат ёшларига бўлаётган турли мафкуравий
таҳдидларнинг олдини олдиндан кўра билиш, уларга қарши таъсир тамойилларини
белгилаш ва амалий саъй
-
ҳаракатлар тизимини ишлаб чиқишни долзарб вазифа
-
лардан бири даражасига кўтаради. Чунки мафкуравий тазйиқ ва таҳдидлар жамият
-
лар ҳамда давлатлар бутунлиги, улар суверенитети, яхлитлигига қарши қаратилган
ҳамда янги асрнинг асосий қарама
-
қаршилигини ўзида намоён этаётган ижтимоий
-
сиёсий воқеликдир. Мамлакатимизда кейинги беш йилда амалга оширилаётган
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
412
изчил ислоҳотлар, Янги Ўзбекистонинг ижтимоий
-
иқтисодий ривожи учун асосий
пойдевор вазифасини ўтамоқда. Мамлакатимизнинг барча жабҳаларида ислоҳот
-
ларнинг амалга оширилаётганлиги, шунингдек, асосан, ёшларга яратилаётган кенг
имкониятлар, уларнинг илм олиши жамиятда ўз ўрнига эга бўлиши, ҳеч бир ёш
эътибордан четда қолмаётганлиги бу
,
албатта, ислоҳотларнинг амалий аҳамият
касб этишидан далолат беради.
Янги Ўзбекистон –
демократия, инсон ҳуқуқ ва эркинликлари борасида умум
-
эътироф этилган норма ва принципларга қатъий амал қилган ҳолда, жаҳон
ҳамжамияти билан дўстона ҳамкорлик тамойиллари асосида ривожланадиган,
пировард мақсади халқимиз учун эркин, обод ва фаровон ҳаёт яратиб беришдан
иборат бўлган давлатдир. Ўтган тарихан қисқа даврда ислоҳотлар туфайли эришган
натижаларимиз ҳақида узоқ гапирмоқчи эмасман. Бу мавзуда мамлакатимиз ҳамда
чет эл оммавий ахборот воситалари орқали нуфузли давлат ва сиёсат арбоблари,
эксперт ва таҳлилчиларнинг фикрлари мунтазам эълон қилиб келинмоқда. Бундай
холис баҳолар барчамизни қувонтиради. Aйни вақтда шуни таъкидлашни истар
-
димки, биз бу демократик ўзгаришларни кимларгадир ёқиш, мақтаниш, турли
рейтингларга кириш учун эмас, аксинча, демократик жараёнлар ўзимизга сув билан
ҳаводек зарур
бўлгани учун, халқимиз, авваламбор, ёш авлодимизнинг бугунги
ҳаёти ва эртанги истиқболини ўйлаб, миллий манфаатларимиз йўлида амалга
оширмоқдамиз [1].
Янги Ўзбекистон
,
айниқса
,
ёшлар учун кенг имконият эшигини очди. Тарихий
жиҳатдан қисқа муддат ичида ёшларга оид давлат сиёсати ва уни амалга оширувчи
институтлар фаолияти янгича мазмунда қайта шакллантирилди. Шу боис таълим
-
тарбия ва илм
-
фан соҳаси
2017
–
2021-
йилларда Ўзбекистонни ижтимоий
-
иқти
-
содий ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегиясининг устувор йўналиш
-
ларидан бири этиб белгиланди [2].
2021-
йилнинг Ўзбекистон Президенти томонидан “Ёшларни қўллаб
-
қувват
-
лаш ва аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йили” деб эълон қилиниши эса ёшларга
оид давлат сиёсати тамойилларининг жорий қилиниши ва амалга оширилишида
муҳим босқич бўлди.
Бу эса, ўз навбатида, ёшларнинг ёшлар ва жамият ўртасидаги муносабат,
ёшларнинг амалга оширилаётган ўзгаришларни қабул қилиши ва қўллаб
-
қувват
-
лаши мамлакатнинг ижтимоий
-
сиёсий ривожланишида муҳим ўрин тутади.
ТАДҚИҚОТ ТЕХНОЛОГИЯСИ
Мазкур мақолада тадқиқот методологияси сифатида қиёсий ҳамда сиёсий
даражасида таҳлил қилиш методлари танланди. Бугунги кунда ёшлар
фаолиятини
таҳлил қилиш ва уларнинг муаммоларини ўрганиш ҳамда жамиятнинг турли
жабхаларида
ёшлар
фаолияти тадқиқотларини жорий
қилиш, фалсафий таҳлилини
ишлаб чиқиш масалалари юзасидан илмий
-
назарий ҳамда эмпирик усулда ёндашув
услублари қўлланилди. Мақолада бирламчи ва иккиламчи ахборот турларидан
таҳлил учун фойдаланилди
.
ТАҲЛИЛ ВА НАТИЖАЛАР
Ёшлар жамиятнинг асосий бўғинини ташкил қилувчи ижтимоий қатлам
сифатида ижтимоий
-
сиёсий фанлар таркибида махсус ўрганиш ХХI асрнинг 20–
30-
йил
-
ларида бошланган. Ёшлар муаммолари ва ёшлар ўртасида турли деструктив
кайфиятлар, энг аввало, педагогика ва танқидий педагогика соҳасида ўрганилган.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
413
Шунингдек, ёшлар муаммоси ва уларнинг вужудга келиши илк бор таҳлил қилган
олимлардан бири Маргарет Мид ҳисобланади
[2].
Кейинчалик мазкур масалалар
бошқа ижтимоий
-
сиёсий фан соҳалида тадқиқ етилди. Бугунги кунда ёшлар муам
-
моларининг турли қирралари ва шаклларини
,
унинг ўзига ҳос жиҳатларини ўзида
мужассам этган “Ювентология”фани ривожланиб бормоқда
[3].
Мустақиллик йилларида Ўзбекистонда ёшларга оид кенг қамровли
тадқиқотлар ижтимоий
-
сиёсий фанлар таркибида С.
Жўрайев, Е.
Бабамуротов,
Қ.
Қуронбойев, И.
Каримов, З.
Қодирова, Г.
Туленова, Т.
Маликов, Ш.
Ерматов каби
олимлардан томонидан тадқиқ қилинди.
Ўзбекистонда барпо этилаётган фуқаролик жамияти ёшларга оид давлат
сиёсатига бўлган ижтимоий талабни кучайтирди. Чунки фуқаролик жамияти онгли,
билимли, маърифатли, кишилар жамияти ҳисобланади. Фуқароларни тарбия
қилмасдан туриб, фуқаролик жамиятини қуриб бўлмайди
[4].
Шу сабабдан, мамла
-
катда ёшларга оид давлат сиёсати масалалари ечими ва амалиётига турли давлат ва
нодавлат ташкилотлари кенг жалб этилади.
Сўнгги йилларда ёшларга оид давлат сиёсатининг ҳуқуқий асосларини
мустаҳкамлаш мақсадида “Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида”ги Ўзбекистон
Республикаси
Қонуни
қабул қилинди. Ўзбекистонда 30
-
июнь –
“Ёшлар куни”
деб
эълон қилинди. Турли соҳаларда юксак натижа ва ютуқларга эришаётган фидойи
ёшларимизни рағбатлантириб бориш мақсадида “Мард ўғлон”
давлат мукофоти ва
“Келажак бунёдкори”
медали таъсис этилди.
Ўзбекистонда ёшларга оид давлат сиёсатини янги босқичга олиб чиқиш,
ёшлар соҳасидаги муаммоларга самарали ечимлар ишлаб чиқиш, ваколатли орган
-
лар фаолиятини самарали ташкил этиш ва мувофиқлаштириш, шунингдек,
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019
-
йил
27-
декабрдаги мамлакат
ёшлари билан учрашувида белгиланган вазифаларни амалга ошириш мақсадида
Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги (кейинги ўринларда
-
Агентлик) [5] ташкил этилди
.
Агентликнинг асосий вазифаси ва фаолият йўналишлари қуйидагилардан
иборат:
●
ёшлар билан боғлиқ соҳа ва йўналишларда ягона давлат сиёсати,
стратегик
йўналишлар ва давлат дастурларини ишлаб чиқиш
ҳамда амалга ошириш;
●
ёшлар сиёсати соҳасидаги
қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан
давлат назоратини амалга ошириш;
●
ёшларни Ватанга садоқат, миллий ва умуминсоний
қадриятларга ҳурмат
руҳида тарбиялаш, ўсиб келаётган ёш авлодни илм
-
фан ва инновацияларга кенг
жалб этиш, уларни
“Миллий тикланишдан –
миллий юксалиш сари!” ғояси атрофида
бирлаштиришга қаратилган чора
-
тадбирларни белгилаш;
●
ёшларга оид дастурлар, лойиҳалар ва илмий
-
тадқиқот ишларини молия
-
лаштириш учун ижтимоий буюртма шаклида ажратиладиган
давлат грантлари ва
субсидияларни тақсимлаш, улардан мақсадли ва самарали фойдаланилишини
таъминлаш;
●
тарбия муассасаларини тамомлаган етим ва
ота
-
онасининг қарамоғидан
маҳрум бўлган ёшларнинг
ижтимоий
-
ҳуқуқий ҳимоясини ташкил этиш ва бандли
-
гини таъминлаш ва бошқалар
.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2021) / ISSN 2181-1415
414
МУҲОКAМA ВА ТАВСИЯЛАР
Тадқиқот жараёнида ўрганилган ёшлар ва уларнинг жамият билан боғлиқ
йўналишлар ҳамда муаммоларни қуйидаги тарзда гуруҳлаш мумкин:
•
асосан, уюшмаган ёшларни жамиятнинг турли жабҳаларига жалб этиш
ва,шунингдек, уларни жамият билан алоқа олиб бориши учун турли хил имконият
-
ларни яратиш лозим;
•
миллий ўзлигини англаш, ватанпарварлик, ўз ватанидан фахрланиш, бой
миллий
-
маданий, тарихий урф
-
одат ва анъаналарга, халқнинг интеллектуал меро
-
сига ҳурмат туйғусини кучайтириш;
•
Ўзбекистоннинг жаҳон ҳамжамиятига интеграцияси, республиканинг
жаҳондаги обрў
-
эътибори ва мавқеини мустаҳкамлаш [6];
•
ёшлар билан боғлиқ соҳа ва йўналишларда ягона давлат сиёсати, стратегик
йўналишлар ва давлат дастурларини ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш ва уларни
ҳаётга татбиқ этиш.
ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:
1.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Янги Ўзбекистон газетасига
берган интервюси” № 165 (421), 2021
-
йил 17
-
август.
2.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикасини янада
ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги ПФ–
4947-
сонли
Фармони. www.lex.uz.
3.
Margaret Mead. People and Places [1959], Continuities in Cultural Evolution
[1964], Culture and Commitment [1970]. // Garden city Ny: Doubleday.
4.
Pavlovskiy V.V. Yuventologiya: proyekt integrativnoy nauki o molodeji.
–
M.:
Akademicheskiy proyekt,2001.
5.
Jo
‘
rayev N. Agar ogoh sen. Siyosiy esse.
–
T.: Sharq, 1998.
6.
www.lex.uz.
7.
Кадрлар тайёрлаш миллий дастури. –
Т., 1997
.
–
Б.
6.
