Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Press release as a creative product of students in English
Ibodatkhon MAKHMUDOVA
1
Fergana State University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2021
Received in revised form
28 February 2022
Accepted 20 March 2022
Available online
15 April 2022
A creative approach is an important part of teaching English
at a university. The relevance of using a press release as a
creative product in English teaching is that a creative approach
allows the teacher to teach all types of communication
activities: speaking, listening, reading and writing.
The article describes the techniques and methods of using
the Press Release as a form of creative product to develop and
improve students
’
English language skills. The aim of the work
is to generalize the practical experience of using a creative
approach in English lessons at the university.
2181-
1415/©
2022 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss3/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
creative approach,
“Press release”,
English,
educational process,
resources,
higher education,
internet resources.
“Press
-
reliz” talabalarning ingliz tilidagi kreativ
mahsuloti
sifatida
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
kreativ yondashuv,
“Press
-
reliz”,
ingliz tili,
o‘
quv jarayon,
manbalar,
oliy ta
’
lim,
internet-resurslar.
Kreativ yondashuv universitetda ingliz tilini
o‘
qitishning
muhim tarkibiy qismidir. Ingliz tilini
o‘qitishda “press
-
reliz”
kreativ maxsuloti sifatida foydalanishning dolzarbligi shundan
iboratki, kreativ yondashuv
o‘
qituvchiga muloqot faoliyatining
barcha turlarini: gapirish, tinglash,
o‘
qish va yozishni
o‘
rgatish
imkonini beradi.
Maqolada talabalarining ingliz tili k
o‘
nikmalarini rivojlan-
tirish va takomillashtirish uchun kreativ maxsulotining bir
shakli sifatida “Press
-
reliz”dan foydalanishning texnikasi va
usullari tasvirlangan. Ishning maqsadi universitetda ingliz tili
darslarida kreativ yondashuvdan foydalanishning amaliy tajri-
basini umumlashtirishdir.
1
Lecturer of the Department of Foreign Languages at the Fergana State University.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
521
Пресс
-
релиз как креативный продукт студентов на
Английском языке
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
творческий подход,
«Пресс
-
релиз»,
английский язык,
учебный процесс,
ресурсы,
высшее образование,
интернет
-
ресурсы.
Креативный подход –
важная составляющая обучения
английскому языку в вузе. Актуальность использования
пресс
-
релиза как творческого продукта в обучении
английскому языку заключается в том, что творческий
подход позволяет преподавателю обучать всем видам
коммуникативной деятельности: говорению, аудированию,
чтению и письму.
В статье описаны приемы и методы использования
пресс
-
релиза как формы творческого продукта для
развития и совершенствования навыков английского
языка у студентов. Цель работы –
обобщить практический
опыт использования творческого подхода на уроках
английского языка в вузе.
Chet tilini
o‘
rganishga qiziqishni qanday oshirish mumkin? Bu savol universitet
ta’lim tizimida doimo dolzarb bo‘
lib kelgan va shunday b
o‘
lib qoladi. Hozirgi paytda ingliz
tilini
o‘qitish zamonaviy ta’lim texnologiyalari tufayli ancha rivojlangan. Ammo o‘
quvchi-
larning ijodiy qobiliyatlaridan foydalanish etakchi hisoblanadi, chunki bu mustaqillik,
faollik va jamoada muloqot qilish qobiliyatini keltirib chiqaradigan faoliyatdir. Ingliz tili
darslarida kreativ maxsulotidan (ijodkorlikdan) foydalanish amaliyoti shuni k
o‘
rsatadiki,
bu talabaga
o‘
z qobiliyatlarini k
o‘
rsatishga yordam beradi.
Talabaning ijodiy faoliyat bilan muvaffaqiyatli shug’ullanishi uchun ma’lum
shartlar zarur:
Birinchidan,
o‘
quvchilar bilan qaysi y
o‘
nalishda ishlashni bilish uchun talaba-
larning
o‘
zi ijodkor shaxs b
o‘
lishi kerak.
Ikkinchidan,
o‘
qituvchining talabalar bilan aloqa
o‘
rnatishga ijobiy munosabati.
Uchinchidan,
ijodiy topshiriqlar
o‘
quvchilarning tayyorgarlik darajasi va yoshiga
mos kelishi kerak.
To‘rtinchidan,
kerakli axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan
o‘
z imkoniyat-
lari darajasida foydalaning, chunki ingliz tilini
o‘
rganayotganda ham talabalar
o‘
z q
o‘
llari
bilan ijodiy mahsulotlar yaratishi mumkin.
Beshinchidan,
ijodiy mahsulotni yaratish jarayonida
o‘
qituvchining ishtiroki
minimal b
o‘
lishi kerak, chunki bola
o‘
z ishini yaratishning barcha bosqichlaridan
o‘
tishga
harakat qilishi kerak.
Oltinchidan,
talabalar
o‘
z faoliyatining yaxshi natijasiga ishonishlari kerak. Chunki
ijodkorlikning boshqa natijasi b
o‘
lmasligi kerak.
Ijodiy elementlarni amaliy q
o‘
llash, universitetlarda ingliz tilidan olib borish tala-
balarning ingliz tilini
o‘
rganishga qiziqishini rivojlantirishga va
o‘
z-
o‘
zini tarbiyalashga
yordam beradi. Shuning uchun kreativ maxsulotidan foydalanish maktabda boshlanishi
va ma’lum bir ta’lim muassasasida ingliz tilini o‘
rganishning butun davri davomida
kuzatilishi kerak.
O‘quv mashg’ulotlarining shakllari har xil bo‘
lishi mumkin, ammo maqsad hamma
uchun bir
–
bu har bir talabaning muvaffaqiyati.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
522
Talabalarning kreativ maxsuloti quydagilarni
o‘
z ichiga oladi:
1. Hikoyalar tuzish;
2. Esse tanlovi (story, short text, novel);
3. Xat (message, letter, news, communiqué);
4. Rasmlar asosida monolog va dialoglar tuzish;
5. Tadqiqot va ijodiy ish: prezentatsiy, loyihalar va boshqalar tayyorlash;
6. Konferentsiyalar, intervyu, press-reliz;
7. Ekskursiyalarni tashkil etish (darsdan tashqari mashg
’
ulotlarni
o‘
tkazish);
Amalda, bu mashg
’
ulotlar
o‘
z ta
’
lim maqsadlari va vazifalariga ega, ammo natijada
intensiv til amaliyoti vujudga keladi. Masalan, ingliz tili darsida talabalarning kreativ
maxsulotining bir shakli sifatida “Press
-
reliz” ni ko‘
rib chiqamiz.
“Press
-
reliz”
–
bu
jamoatchilik bilan aloqalar b
o‘
yicha mutaxassis tomonidan yozilgan va ommaviy axborot
vositalariga yuboriladigan xizmat matni, qisqacha mazmuni.
“Press
-
reliz” ning maqsadi biror narsaga qiziqish uyg’otishdir. Agar siz biznes egasi
yoki xorijiy til
o‘
qituvchisi b
o‘
lsangiz va
o‘z brendingiz yoki faoliyatingiz haqida ma’lumot
berib, qiziqtirmoqchi b
o‘
lsangiz, bu matnlar muhim marketing vositasidir.
“Press
-
reliz”ni
ingliz tilida tuzilishi va tuzish tamoyillari
o‘
zbek tilidagi shaklidan
farq qilmaydi. Ularning barchasi bir xil va quydagi tarzda yoziladi:
Matnnig mohiyatini va mazmunini tavsiflovchi keng qamrovli sarlavha.
Birinchi xatboshida (etakchi) matnning g’oyasi ochib beriladi.
Tafsilotlar va asosiy jihatlari yoziladi.
Berilgan mavzuni (matnni, muammoni) dolzarbligi va faktlar iqtiboslar bilan
tasdiqlanadi.
Bog’lanish uchun ma’lumot (har doyim ham emas, agar reklama shaklida berilsa
-
gina ishlatiladi).
Aynan "teskari piramida printsipi", unga k
o‘
ra press-relizlar k
o‘
pincha
o‘
zbek va
ingliz tillarida yoziladi.
I. Bobox
o‘
jayev va Z. Y
o‘ldoshev dars jarayonida “Press
-
reliz”ni tay
yorlashda
quydagilarga e’tibor berilishi kerak:
–
matnni tahlil qilish va baholash;
–
muammoni hal qilish va dolzarbligini
o‘
rgatish;
–
muammoni, yechimni yoki kontseptsiyani bir butun sifatida tasvirlash, degan
fikirda. Ushbu yondashuv mualliflarining fikriga k
o‘
ra, Rossiya oliy ta
’
limida eng k
o‘
p
uchraydi [1]. Yuriy Surmin ta
’
kidlaganidek, "bu usul zamonaviy dunyoda ta
’
lim inqirozini
yengishning boshlanishini anglatadi" [3].
Kreativ maxsulotining bir shakli “Press
-
reliz” –
pedagogik faoliyatga sezilarli tuza-
tishlar kiritadi, “o‘
qituvchining ijodkorligi uchun eshiklarni ochadi, jamiyat va
o‘
z qadr-
qimmatiga muhtojlik hissini yaratadi. Bu usul bilan ozgina aloqada b
o‘
lgan har bir kishi
endi eski usulda dars bermaydi, pedagogik an
’
anaviylikning qurg
’
oqchil zonasiga qayt-
maydi, chunki
o‘
qituvchining aql-zakovati, munosabati va qadriyatlari yangilandi" [2].
Kreativ yondashuv keng k
o‘
lamli q
o‘llaniladigan, “Press
-
reliz” Garvardda paydo
b
o‘
lgan va hozirgi kunga qadar Garvard usuli b
o‘
yicha vaziyatli
o‘
rganish talabalarni
video materiallar, kompyuter va dasturiy ta
’
minotdan foydalangan holda intensiv
o‘
qitib
kelinmoqda [2].
“Xorijiy til” fani doirasidagi darsga tayyorgarlik ko‘
rayotganda
o‘
qituvchi
onlayn+oflayn materiallardan foydalanishi mumkin, ixtisoslashtirilgan saytlar ingliz tilini
o‘
qitishda Press-reliz yaratish uchun yaxshi platforma hisoblanadi. Xususan, dars
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
523
mavzusi
“
Coca-
Cola’ning 10 ta ilhomlantiruvchi xususiyati”
b
o‘
lishi mumkin. Misol uchun,
talabalar
o‘
zlari reklama agentlari sifatida his qilib, kreativ yondashgan holda
o‘
zlarini
sinab k
o‘rishlari mumkin. Ular iste’molchilar e’tiborini qaratish, yangi mijozlarni jalb
qilish va global CRM sa’y
-harakatlarini rivojlantirishga yordam berish uchun 2008 yilda
boshlangan mijozlarni mukofotlash dasturini amalga oshirdilar va yangi takliflar
kiritadilar. Shu tariqa talabalarda kreativ yondashuv asosida “Speaking” ko‘nikmasi
rivojlanadi. Darsga tayyorlanish uchun talabalar Coca-cola kampaniyasining asosiy
saytidan yoki platformadan URL: http://www.likeni.ru/cases/10-vdokhnovlyayush-
chikh-digital-kampaniy-coca-cola/ foydalanishi mumkin.
Suhbat mavzusi “Lexus kompaniyasining jahon bozoridagi siyosati” mavzusida
“Press
-
reliz” boʻlishi mumkin, unda Lexus kampaniyasining asosiy s
aytidan yoki
platformadan URL: http://www.adme.ru/tvorchestvo-reklama/lexus-ozhivil-pechatnuyu-
reklamu-426555/ video va reklama roliklaridan foydalanishi mumkin.
Press-relizdan foydalanishda samarali usul
–
ingliz tilini o‘qitish [2] Britaniya
Kengashi tomonidan har qanday yoshdagi talabalar bilan ishlaydigan ingliz tili
o‘qituvchilariga yordam berish uchun yaratilgan Internet
-resursdir. Barcha materiallar
onlayn tarzda bepul taqdim etiladi. Veb-saytning asosiy sahifasida
o‘
qituvchi ishlaydigan
talabalarning til bilish darajasiga asoslangan holda press-relizlar uchun mavzular va
mini-esselar topishga imkon beruvchi interfeys mavjud. Masalan, katta talabalar bilan
ishlashda "Airport check-in" ("Aeroportda r
o‘
yxatdan
o‘
tish") mavzusida kreativ
yondashgan holda Press-reliz tayyorlashni taklif qilishigiz mumki (agar bu mavzu
tanlansa talabalar kichik guruhlarda ishlashi kerak, chunki buning asosiy vazifasi
talabalarda
–
“develop teamwork based on a creative approach” kreativ yondashuvga
asoslangan holda jamoaviy ishlarni rivojlantirish). Ushbu darsning muallifi-ishlab
chiquvchisi Derek Spafford (2) darsning maqsadlarini: listening k
o‘
nikmalarini rivoj-
lantirish, mavzu b
o‘
yicha kerakli lug
’
atni
o‘
zlashtirish, suhbatni tuzishda
o‘
rganilgan
lug
’
atdan foydalanish,
o‘
quvchilarning til darajasini (A2/B1) aniqlaydi), ayditoriyada
ishlash vaqti (30 min.).
O‘
qituvchi darslari uchun quyidagi materiallarni yuklab olishi mumkin: savollar,
talabaning "ish kitobi", tinglash uchun m
o‘
ljallangan dialog stsenariysi. Muloqotni
tinglashdan oldin
o‘
qituvchiga talabalarni mavzu b
o‘
yicha asosiy bayonotlar bilan
tanishtirish tavsiya etiladi. Misol uchun: Do you have e-booking confirmation? On the
scales, please. OK, that
’
s just inside the permitted weight allowance. Have you seen the
list of prohibited items for hand luggage? Would you prefer an aisle seat or a window
seat?
There’s your boarding pass. Watch the screens for the boarding gates once you’re in
the departure lounge (Sizda elektron bronni tasdiqlashingiz bormi? Tarozida, iltimos. OK,
bu ruxsat etilgan vazn chegarasi ichida.
Qo‘l yuki uchun taqiqlangan narsalar ro‘yxatini
ko‘rdingizmi? Yo‘lak o‘rindig’ini yoki deraza o‘rindig’ini afzal ko‘rasizmi?
Bortga chiqish
taloningiz bor.
Jo‘nash zalida bo‘lganingizdan so‘ng, bor
t darvozalari ekranlarini tomosha
qiling) [2]. Dialogni tinglagandan so‘ng, talabalarga dialogdagi
ketma-ketligini tiklash va
rolli o‘yinda qatnashib, dialog asosida Press
-reliz uchun mavzularni ishlab chiqish taklif
etiladi, bunda bitta talaba xaridor yok
i yo‘lovchining rolni, boshqalar esa turli tur firma
yoki kompaniyalar vakillari rolini oladi.
Shunday qilib, “Press
-
reliz” usuli bugungi kunda turli yo‘nalishlarda tahsil
olayotgan talabalarga xorijiy tillarni o‘qitishning dolzarb usuli hisoblanadi, chunk
i press-
relizlarni tayyorlashda ushbu soha mutaxassislari tomonidan kompleks yondashuv
qo‘llaniladi, jamoatchilik bilan aloqalar bo‘yicha mutaxassis va ommaviy axborot
vositalari o‘rtasida ya’ni u o‘zaro ta’sirning etakchi mexanizmida ishtirok etadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
524
O‘quv jarayonida Press
-
reliz manbalari sifatida o‘quv materiallari, ixtisoslash
-
tirilgan saytlar va turli mavzulardagi saytlar, madaniyat elementlari, ommaviy axborot
vositalari, ijtimoiy tarmoqlardagi jamoalar, shuningdek, o‘qituvchi va talabaning shaxsiy
kasbiy tajribasini ajratib ko‘rsatish mumkin.
Turli yo‘nalish bo‘yicha tahsil olayotgan bakalavr va magistr talabalarga ingliz tilini
o‘qitishda ijodiy yondoshuvdan foydalanish ta’lim sifatini oshirish, talabalarning nazariy
va amaliy faoliyatini malakal
i uyg’unlashtirishv eng zamonaviy va sifatli usulidir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO
‘
YXATI:
1.
Boboxo‘jayev
I., Yo‘ldoshev
Z. O‘qitishning kreativ usullari: Press
-
reliz o‘qitishning
xususiyatlari va undan amaliy foydalanish yo‘llari. –
Toshkent, 2019 yil. (In Russ.).
2.
Derek Spafford Teaching English | British Council | BBC. URL:
http://www.teachingenglish.org.uk.
3.
Surmin Y. Yazyikovyie osobennosti press-relizov v Internete // Vestnik
Volgogradskogo gosudarstvennogo universiteta. 2020. Ser. 2.
–
№ 1.
Yazyikoznanie.
