Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Patriotic education of the younger generation as the basis
of progress
Anvar AKBAROV
1
, Saidakbar UBAYDULLAYEV
2
Ferghana State University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received May 2023
Received in revised form
15 June 2023
Accepted 25 June 2023
Available online
15 July 2023
The purpose of patriotic education is the formation of the
foundations of patriotism as the moral side of the individual, the
development of the individual as a socially active member of
society, the formation of the person as an individual, the
upbringing of spirituality and civic responsibility, as well as the
formation of a patriotic personality ready to defend the interests
of the country, to work for its good. This article discusses the
features of patriotism and its influence on the formation of the
younger generation.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss5/S-pp74-77
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
patriotism,
patriotic education,
youth,
state,
society,
citizen,
idea.
Yosh avlodni vatanparvarlik tarbiyasi taraqqiyot asosi
sifatida
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
vatanparvarlik,
vatanparvarlik tarbiyasi,
yoshlar,
davlat,
jamiyat,
fuqaro,
g‘oya.
Vatanparvarlik tarbiyasining maqsadi
–
vatanparvarlik
asoslarini shaxsning axloqiy tomoni sifatida shakllantirish,
shaxsni jamiyatning ijtimoiy faol a’zosi sifatida riv
ojlantirish,
shaxsni shaxs sifatida shakllantirish, ma’naviyat va fuqarolik
mas’uliyatini tarbiyalash hamda yurt manfaatlarini himoya
qilishga tayyor, uning manfaati uchun mehnat qiladigan
vatanparvar shaxsni shakllantirishdan iborat. Mazkur maqolada
vatanparvarlikning xususiyatlari va uning yosh avlod
shakllanishiga ta’siri haqida so‘z boradi.
1
Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor, Ferghana State University.
2
Student, Faculty of military education, Ferghana State University.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
05 (2023) / ISSN 2181-1415
75
Патриотическое воспитание подрастающего поколения
как основа развития
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
патриотизм,
патриотическое
воспитание,
молодежь,
государство,
общество,
гражданин,
идея
.
Цель патриотического воспитания
-
формирование основ
патриотизма как нравственной стороны личности, развитие
личности как общественно активного члена общества,
формирование человека как личности, воспитание
духовности и гражданской ответственности, а также
формирование патриотической личности, готовой защищать
интересы страны, трудиться на ее благо. В данной статье
рассматриваются особенности патриотизма и его влияние на
формирование подрастающего поколения
.
O‘z yurtining bo‘lajak vatanparvarini tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb
muammolaridan biridir.
Bu muammo dini, irqi, jinsi, madaniyati, ma’naviy
-axloqiy
rivojlanishidan qat’i nazar, istisnosi
z barcha odamlarni qamrab oladi. Bu muammo birinchi
navbatda yoshlarni tashvishga solmoqda.
“Vatanparvarlik” tushunchasi “vatanparvar” tushunchasi bilan uzviy bog‘liqdir.
Ma’lumki, mamlakatimiz tarixida vatanparvarlik g‘oyalari asosiy o‘rinlardan birini
egallagan. Milliy xavfsizlik strategiyasi va vatanparvarlik tarbiyasi Davlat dasturiga
muvofiq yoshlarni fuqarolik-vatanparvarlik tarbiyasi muammosi davlatimizning milliy
xavfsizligini ham, ma’lum bir shaxsning xavfsizligini ham ta’minlashda muhim rol o‘ynay
di.
Shu sababli, bugungi kunda ta’limning eng muhim masalalaridan biri bu Vatanga
muhabbat, uning tarixini bilish ehtiyojini shakllantirishdir. Zero, vatanparvarlik milliy
g‘oyaning uzviy va ajralmas qismi, madaniyat va ilm
-fanning ajralmas tarkibiy qismidir.
Vatanparvarlik insonning barqaror xususiyatlaridan biri bo‘lib, u uning
dunyoqarashi, axloqiy ideallari va xulq-
atvor me’yorlarida namoyon bo‘ladi.Bundan
tashqari, jamoaviy kayfiyatda, his
–tuyg‘ularda, o‘z xalqiga, uning turmush tarziga
, tarixiga,
madaniyatiga, davlatiga va fundamental qadriyatlar tizimiga nisbatan baholarda namoyon
bo‘ladigan jamoat ongining muhim qismidir.
Vatanparvarlik bu Vatanga, ona yurtga, o‘z madaniy muhitiga muhabbatdir.
Vatanparvarlikning tabiiy tuyg‘u sifatida
gi ana shu tabiiy asoslari bilan uning har bir
bolada
burch va fazilat sifatidagi axloqiy ahamiyati uyg‘unlashadi.
Bugungi kunda jamiyatni yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash muammosi
ayniqsa tashvishga solmoqda va bu muammoning mavjudligi uni hal
qilish yo‘llarini jadal
izlashga olib
keldi. Davlatimiz rahbari tomonidan yoshlarda vatanparvarlik tuyg‘usini
shakllantirishga
jiddiy e’tibor qaratilayotgani buning dalilidir va
bu davlatimizning qator
normalari va qonunchilik
tizimlarida o‘z ifodasini to
pgan.
Vatanparvarlik tarbiyasi
–
davlat organlari, jamoat birlashmalari va
tashkilotlarining yuksak vatanparvarlik ongiga, o‘z Vataniga yuksak sadoqat tuyg‘usiga
ega, fuqarolik burchini
bajarishga tayyor bo‘lgan yoshlarni shakllantirish bo‘yicha ko‘p
qirrali, tizimli, maqsadli va kelishilgan faoliyati, eng muhim konstitutsiyaviy Vatan
manfaatlarini himoya qilish burchlari.
Vatanni o‘rganmasdan turib, vatanparvarlik tarbiyasi jarayonini tasavvur etib
bo‘lmaydi. Mamlakatimizning turli muzeylariga ekskursiya
lar, sayyohlik sayohatlari,
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
05 (2023) / ISSN 2181-1415
76
Vatan va ona yurt tarixini, folklor merosini, tabiat boyligini o‘rganish
- bularning barchasi
yosh avlodning izlanuvchan ongi uchun juda qiziqdir.
Tarbiyaning harbiy vatanparvarlik jihati ikki tomonlama samara beradi. Yoshlarda
shaklangan axloqiy va psixologik fazilatlar urush paytida ham, tinchlik davrida ham foydali
bo‘ladi. Jasorat, chidamlilik, xarakterning mustahkamligi nafaqat Vatan himoyachisi, balki
muhandis, shifokor, quruvchi uchun ham zarurdir.
Vatanparvarli
k tuyg‘ulari tarkibida, boshqa shaxsiy fazilatlarda bo‘lgani kabi,
quyidagi tarkibiy qismlarni ajratib ko‘rsatish mumkin:
–
kognitiv;
–
hissiy (qarashlar, e’tiqodlar, his
-
tuyg‘ular);
–
faol.
Ko‘pchilik tadqiqotchilar ajratib ko‘rsatadigan vatanparvarlik
tuyg‘ulari tarkibidagi
tarkibiy qismlardan biri bu kognitiv komponentdir. Vatanparvarlik ongining asosi
–
vatanparvarlik tabiatini bilish, ular asosida vatanparvarlik qarashlari va e’tiqodlari
shakllanadi.
E’tiqodlarda insonning axloqiy bilimlari va his
-t
uyg‘ularining birligi namoyon
bo‘ladi. Ular ongning g‘oyaviy
-
psixologik tarkibiy qismi bo‘lib, inson xatti
-harakatlarni
tanlashni bevosita rag‘batlantiradi.
Hozirgi zamon tarbiyasining eng muhim vazifalaridan biri vatanparvar shaxsni
tarbiyalashdir. Bu o‘quvchilarni Vatan ravnaqi yo‘lida ijodiy ishlarga jalb etish, o‘z
mamlakati tarixi, madaniyati, an’analariga mehr uyg‘otish natijasida amalga oshirilishi
kerak. Yosh avlodda o‘z yurtining o‘tmishi va buguniga hurmatli munosabatni
shakllantirmasdan turib, v
atanparvarlik tarbiyasi muammosini hal qilib bo‘lmaydi.
Zamonaviy vatanparvarlik tarbiyasining o‘ziga xos xususiyatlaridan biri insonning o‘zi
tug‘ilib o‘sgan joyi, kichik Vatani bilan aloqadorligining ahamiyatini oshirishdir.
Yoshlarning o‘z ta’lim muassa
sasi, tuman, shahar, viloyat tarixiga qiziqishi ortib
bormoqda. Tarix mavhum tushunchadan o‘zining kichik Vatani bilan chambarchas
bog‘langan voqealar va odamlar taqdiri tarixiga mana shunday aylanadi. Yangi muzey va
ko‘rgazmalar ochilishi, barcha turdagi o‘lkashunoslik tadbirlarini tashkil etish va
kengaytirish, qidiruv ishlari, turistik va o‘lkashunoslik dasturlari, qahramonlik
-
vatanparvarlik aksiyalari
–
bularning barchasi vatanparvarlik tarbiyasining shakllaridir.
Bunday tadbirlarning o‘tkazilishi yoshl
arni keksa avlod boshiga tushgan sinovlar, Vatan
kelajagi, Vatan himoyasi uchun befarq qoldira olmaydi. Buning tasdig‘ini esa
vatanparvarlik ruhidagi tadbirlarni tashkil etish va o‘tkazishda faol ishtirok etish istagida
bo‘lgan yoshlar safi tobora ortib borayotganida ko‘rish mumkin. Ular barcha tadbirlarda
ishtirok etishdan mamnun bo‘lib, bu ishtirok –
faol saviyada ishtirok etish yangi avlodni
vatanparvarlik, hayotning yuksak g‘oyalariga sadoqat ruhida tarbiyalashda muhim
ahamiyat kasb etadi. Muzeylar o‘qu
vchilarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning eng
samarali vositalaridan biri bo‘lib qolmoqda. Harbiy shon
-shuhrat muzeylariga ham
alohida e’tibor qaratilmoqda. Turistik va o‘lkashunoslik ekspeditsiyalarida bevosita tarixiy
voqealar bo‘lib o‘tgan joylarga hujjatlar, materiallar va moddiy eksponatlarni yig‘ish ishlari
talabalarga katta tarbiyaviy ta’sir ko‘rsatadi.
“Vatanparvarlik” tushunchasini inobatga olgan holda vatanparvarlik tarbiyasi
bolalar va yoshlarda yuksak vatanparvarlik burchini, ongini, vata
nparvarlik tuyg‘usini
himoya qilishni ta’minlash bo‘yicha vazifalarni bajarishga tayyorlikni shakllantirish
bo‘yicha davlat va jamoat tashkilotlari faoliyatining boshqariladigan, kelishilgan qo‘shma
jarayonidir.
Vatanparvarlik tarbiyasining vazifalari:
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
05 (2023) / ISSN 2181-1415
77
–
hayot va munosabatlarning turli sohalarida amalga oshirilayotgan faol amaliy
faoliyat orqali vatanparvarlik tuyg‘usini rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali ish
shakllari va usullarini ishlab chiqish va amalga oshirish;
–
maktab o‘quvchilarining fuqarolik va milliy o‘z
-
o‘zini anglashini, fuqaro –
Vatan
vatanparvari fazilatlariga ega bo‘lgan, tinchlik va urush davrida fuqarolik burchlarini
muvaffaqiyatli bajara oladigan shaxsning vatanparvarlik yo‘nalishini rivojlantirish;
–
atrof-muhitni va oldingi avlodlar erishgan yutuqlarni asrab-avaylashga qaratilgan
vatanparvarlik dunyoqarashini shakllantirish, o‘z kichik Vatani uchun mas’ul bo‘lgan va
uning asosida qurilishga intiluvchi fuqaroni tarbiyalash;
–
harbiy sport tadbirlari va ijodiy musobaqalarda Vatanni himoya qilish qobiliyati
va tayyorgarligini rivojlantirishga qaratilgan pedagogik vaziyatlarni yaratish.
Xulosa qilib shuni ta’kidlash joizki, bugungi yoshlar qiyofasida kelajak
vatanparvarlarni tarbiyalashda maktab, oila, o‘qituvchilar va yoshlarning
o‘zlari
hamkorligi zarur. Bir-
birimizga yordam berish orqaligina ko‘zlangan maqsadga –
haqiqiy
vatanparvarni tarbiyalashga erisha olamiz. Yosh avlodga o‘z ehtiyojlari va qiziqishlarini
ro‘yobga chiqarish uchun turli imkoniyatlar yaratiladi. Va bugungi kunda yetakchi o‘rinni
kelajak avlodni tarbiyalashning harbiy-
vatanparvarlik yo‘nalishi egallaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Abduqahhor Ibrohimov, Hayriddin Sultonov, Nazrulla Jo‘rayev. “Vatan tuyg‘usi”. 1996.
2. I.Y. Inoyatov, M. X.Abilov,
–
Vatan himoyasi muqaddas burchdir. 2001.
3. O.Mamatov, Vatanparvarlik milliy istiqlol mafkurasining muhim tarkibiy qismidir.
Toshkent-2001.
4.
N.N.Sa’diev,
Harbiy
-amaliy
jismoniy
tayyorgarlik
texnologiyasi
oliy
harbiymuhandislik kursantlari o‘rtasida rivojlanish ta’lim muassasasi.
Jismoniy tarbiya va
sport
–
fan va amaliyot. 2015 yil
5.
Магомедов A.M. Народные традиции важное средство патриотического
воспитания школьников // Матер. Всерос. научн.
-
практ. конф. «Воспитание
патриотизма, дружбы народов, веротерпимости» 16
-
17 ноября 1999.
-
М.: РАО, 2001.
С. 220
-222.
6.
Сотникова С. В. Патриотическое воспитание дошкольников средствами
художественной литературы [Текст] / С. В. Сотникова, А. С. Белкина //
Педагогический опыт: теория, методика, практика:
материалы VI Междунар. науч.–
практ. конф. (Чебоксары, 19 февр. 2016 г.).
