Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Features of application of personal-oriented training
technologies
Buzulaykho KHAYDAROVA
Fergana Medical Institute of Public Health
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received March 2024
Received in revised form
15 April 2024
Accepted 25 April 2023
Available online
25 May 2024
This article analyzes the features of the use of student-
centered educational technologies in the process of developing
knowledge and skills, as well as the role of didactic support for
the lesson in the context of student-centered learning. Particular
attention is paid to the need to integrate the personal experience
of the student, who is the central subject of the educational
process, with academic knowledge to ensure a deep
understanding of the topic being studied. The article explores
methods of coordinating students' personal experiences with the
scientific content of the course, which contributes to more
effective learning of the material and the development of critical
thinking.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-iss4/S-pp68-75
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
student-centered education,
globalization,
thinking,
analysis,
comparison,
opportunity,
talent,
individual activity,
personal experience,
didactic material,
amount of knowledge.
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyalarini qo‘llashning
o‘ziga xos xususiyatlari
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim,
globallashuv,
isloh fikrlash,
tahlil qilish,
taqqoslash,
imkoniyat,
qobiliyat,
individual faoliyat,
rivojlanish shaxsiy tajriba,
didaktik material,
bilim hajmi.
Ushbu maqolada bilim va ko‘nikmalarni
shakllantirish
jarayonida o‘quvchiga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyalaridan
foydalanish xususiyatlari hamda o‘quvchiga yo‘naltirilgan ta’lim
sharoitida darsni didaktik ta’minlashning o‘rni tahlil qilinadi.
O‘rganilayotgan mavzuni chuqur o‘zlashtirishni ta’minlash
uchun o‘quv jarayonining markaziy sub’ekti bo‘lgan talabaning
shaxsiy tajribasini akademik bilimlar bilan uzviy bog‘lash
zarurligiga alohida e’tibor beriladi. Maqolada talabalarning
shaxsiy
tajribasini
kursning
ilmiy
mazmuni
bilan
muvofiqlashtirish usullari o'rganiladi, bu materialni yanada
samarali o‘rganishga va tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga
yordam beradi.
1
Fergana Medical Institute of Public Health
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
69
Особенности применения личностно
-
ориентированных
технологий обучения
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
личностно
-
ориентированное
образование,
глобализaция,
мышление,
анализ,
сравнение,
возможность,
талант,
индивидуальная
деятельность,
личный опыт,
дидактический материал,
объём знаний.
В данной научной статье анализируются особенности
использования
личностно
-
ориентированных
образовательных технологий в процессе формирования
знаний и умений, а также роль дидактического обеспечения
урока в контексте личностно
-
ориентированного обучения.
Особое внимание уделяется необходимости интеграции
личного
опыта
обучающегося,
который
является
центральным субъектом образовательного процесса, с
академическими знаниями для обеспечения глубокого
понимания изучаемой темы. Статья исследует методы
согласования личного опыта студентов с научным
содержанием курса, что способствует более эффективному
усвоению материала и развитию критического мышления.
KIRISH
Globallashuv davrida jahonda ilm-fan, texnika va texnologiyalar shiddat bilan
rivojlanayotgan davrda ta’lim, ilm
-
fan oldiga yangi talablarni ko‘ndalang qo‘ymoqda.
Ta’lim tizimini muntazam isloh etish, o‘qitishning zamonaviy usul va vositalarini
takomillash
tirish, ta’lim mazmunini boyitib borish, oliy ta’lim tizimida tayyorlanayotgan
kadrlarning tayyorgarlik sifati, ularning salohiyati va raqobatbardoshligini oshirish kabi
masalalar dolzarb muammoga aylanmoqda.
2017-yil 7-
fevraldagi “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha
Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi PF–
4947-
son farmonida «Uzluksiz ta’lim tizimini
yanada takomillashtirish, mehnat bozorining zamonaviy ehtiyojlariga muvofiq yuqori
malakali kadrlarni tayyorlash, ilmiy va innovatsiya yutuqlarini amaliyotga joriy etishning
samarali mexanizmlarini yaratish» va boshqa vazifalar ta’lim sohasidagi ustuvor
yo‘nalishlar sifatida belgilandi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.
Mirziyoyevning 2019-yil 8-oktyabrdagi
PF
–
5847-
sonli “O’zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030
-yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasida oliy ta’limni tizimli isloh qilishning ustuvor yo‘nalishlarini belgilash,
zamonaviy bilim va yuksak ma’naviy –
axloqiy fazilatlarga ega, mustaqil fikrlaydigan
yuqori malakali kadrlar tayyorlash jarayonini sifat jihatidan yangi bosqichlarga k
o‘tarish,
oliy ta’limni modernizatsiya qilish, ilg‘or ta’lim texnologiyalariga asoslan
gan holda ijtimoiy
soha va iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish maqsadida “Xalqaro tajribalardan kelib
chiqib, oliy ta’limning ilg‘or standartlarini joriy etish, jumladan o‘quv dasturlarida nazariy
bilim olishga yo‘naltirilgan ta’limdan amaliy ko‘nikmal
arni shakllantirishga qaratilgan
ta’lim tizimiga bosqichma–bosqich o‘tish” kabi vazifalar belgilangan. Ushbu vazifalar
еchimi tibbiy ta’lim muassasalarida shaxsga yo‘naltirilgan ta’limning o‘ziga xos
xususiyatlari borasida talabalarning kasbiy kompetentliligini shakllantirish metodikasini
takomillashtirish muhim ahamiyat kasb etadi.
Ta’limning bugungi vazifasi ta’lim oluvchilarni kun sayin oshib borayotgan axborot
-
ta’lim muhiti sharoiti, yuqori
-ilmiy texnik rivojlanish, globallashuv, ekologik muammolar
ko‘payib borayotgan davrda mustaqil ravishda faoliyat ko‘rsata olishga, axborot oq
imidan
oqilona foydalanishga o‘rgatishdan iborat bo‘lib, buning uchun ularga uzluksiz ra
vishda
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
70
mustaqil ishlash imkoniyati va sharoiti
ni yaratib berish zarur bo‘ladi. Shundan kelib
chiqqan holda, talabaga
nafaqat bilim berish, balki ta’lim oluvchilarni mustaqil izlanish,
ishlash va fikrlash, tahlil qilish, taqqoslash, o‘zgartirish, hayotiy muhim vazifalarni hal
etishga qo‘llash, barchaga hayot yo‘li davomida bilimlarini tezkor yangilash va to‘ldirishni
o‘r
gatish, jamiyat rivojlani
shining yuksalish darajasiga bog‘liq bo‘lmagan holda mustaqil
faoliyat ko‘rsata oladigan va jamiyat rivojlanishiga moslasha oladigan kadrlarni
tayyorlashdan iborat bo‘ladi. Ushbu dolzarb vazifalarni hal etishda “Shaxsga yo‘naltiri
lgan
ta’lim”ning imkoniyatlari beqiyosdir.
Dunyoning xalqaro ilmiy markazlarida jahon andozalariga mos kompetentli
mutaxassislar tayyorlash bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borilib, mazkur tadqiqotlar asosida
ta’lim jarayonida shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvdan foydalanish imkoniyatlari ta’lim sifati
va samaradorligining oshishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Bunda oliy ta’lim muassasalari
talabalarining kasbiy kompetentliligini shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim asosida shakllantirish va
rivojlantirish jarayonlarini takomillashtirish yuzasidan amalga oshirilayotgan ilmiy
izlanishlar natijasida hamshiralik ishi fanini o‘qitishda yangi pedagogik texnologiyalar asosida
chuqur bilim berish va o‘rgatish, talabalar ilmiy dunyoqarashini kengaytiris
h hamda
hamshiralik ishi mutaxasisslarini muammoli vaziyatlarda mustaqil fikrlovchi, ijodiy faoliyat
yurita oladigan, ijodkor mutaxassislarni kreativlik asosida tayyorlashning ahamiyati dolzarb
hisoblanadi. Bu esa shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyalaridan o‘quv jarayonida samarali
foydalanish zarurligini taqozo etadi.
Hozirgi kunga qadar shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim muammosi sifatida ham mahalliy,
ham xorijiy olimlar keng tadqiq etilgan bo‘lsa
-
da, uni aynan tibbiy ta’limda qo‘llash,
o‘zlashtirish va o‘qitishning pedagogik shartlari, texnologiyalarini takomillashtirish
xususiyatlarni hisobga olgan holda tadqiq etish e’tibordan chetda qolmoqda. Aynan tibbiy
ta’limda shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim metodik
-didaktik asos va texnologiyalarini tadqiq
etish, uni takomillashtirish zarurati mavzuni dolzarbligini belgilab berdi.
ADABIYOTLAR TAHLILI
Tibbiy ta’lim talabalapini kacbiy faoliyatga tayyoplash jarayonida Hamshiralik ishi
fanini o‘qitishda metodik ta’minotini takomillashtirishdan olingan amaliy
natijalap acocida:
Ilmiy-tadqiqot ishi hajmi va unga uslubiy yondashuv muallifning barcha asosiy
natijalari, olindigan xulosalar va tavsiyalarni ishonchli va asosli ekanligini bildiradi.
Talabalarda bilim bazasini mustaxkamlash maqsadida Hamshiralik ishi fanini
o‘qitish mazmunini takomillashtirishda shaxsga yo‘naltirilgan zamonaviy innovatsion
pedagogik ta’lim texnologiyalaridan foydalanishga oid tavsiyalardan o‘quv dasturlarini
takomillas
htirish, o‘quv adabiyotlarni yangi avlodini yaratish,
hamshiralik dasturlari
rivojlanishga qaratilgan samarali ta'lim usullari ko'nikmalar ishlab chiqish va amaliyotda
qo‘llash lozim.
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’limning dolzarb
li
gini fan, madaniyat va ma’rifat masalalari
bo‘yicha BMT tarkibidagi nufuzli bo‘lim
–
YUNESKO tomonidan ham tan olingan va bu
tashkilot komissiyasi tomonidan ishlab chiqilgan “XXI asr ta’lim konsepsiyasi”ning asosida
ham shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim prin
siplari bayon etilgan.
Oxirgi yillarda iqtisodiyotning barcha tarmoqlariga zamonaviy innovatsion
texnologiyalar jadallik bilan kirib kelmoqda. Mazkur jarayonlarga milliardlab
AQSH dollari miqdorida xorijiy investitsiyalar jalb qilinmoqda va minglab yangi texnologik
ish o‘rinlari yaratilmoqda.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
71
Shu bilan birga, xalqaro mehnat bozori talablari, integratsion jarayonlarning
jadallashuvi, raqamlashtirish davrida zamon talablariga mos malaka va ko‘nikmalarga ega
raqobatbardosh bo‘lajak mutaxassislarini tayyorlashni, ularning qobiliyat va iste’dodini,
intellektual salohiyatini yuzaga chiqarish bugungi kunda pedagoglar oldida turgan
vazifalardan biridir.
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’limning asosiy mohiyati o‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha
ta’lim oluvchining ta’lim jarayoni markaziy sub’
ekti sifatida shaxsiy tajribasini ochib be-
rish, berilayotgan bilimlar bilan moslashti
rib borish va mos ilmiy mazmunga o‘tkaz
ishdan
iborat2.
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim jarayonida ta’lim oluvchi butun ta’lim jarayonining
asosiy ishtirokchisi, ta’lim beruvchi bilan teng huquqli mustaqil bilim oluvchi sub’ektdir,
ta’lim beruvchi esa nafaqat «ma’lumot manbai» va «nazoratchi», balki ko‘proq ta’lim
oluvchi shaxsi rivojlanishiga yordam beruv
chi, qo‘llab
-
quvvatlovchi, rag‘batlantiruvchi va
tashxis qo‘yuvchi hamdir.
An’anaviy ta’limdan farqli ravishda, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim ta’limni tashkil
etishning bir turi bo‘lib, ta’lim jarayonida ta’lim oluvchilarning imkoniyat va qobiliyatlarini
to‘laligicha hisobga olgan holda, ularning shaxsiy qobiliyatlarini rivojlant
irish uchun zarur
sharoitlarni yaratishdan iborat [2].
Bunday o‘quv jarayonini tashkil etish M.Montessori ta’limotidan olingan “
Menga
mustaqil bajarishimga yordam bering
”
tamoyiliga asoslangan rahbarlikni taqozo etadi
(Montessori pedagogikasi yoki Montessori tizimi deb nomlangan nazariya XX asrda italyan
pedagog-olimi Mariya Montessori to
monidan ishlab chiqilgan va har bir o‘quvchiga
individual yondashuv, o‘quvchining shaxsiy rivojlanish ritmi va yo‘nalishini qo‘llab
-
quvvatlashga asoslangan) [2].
Shaxsga yo‘naltirilgan dars ta’lim beruv
chi tomonidan maqbul ijodiy muhitni tashkil
etishdan iborat bo‘lib qolmasdan, ta’lim oluvchining shaxsiy tajribasiga ularning hayotiy
faoliyati tajribasi sifatida tayanish, murojaat qilish va dars jarayonida foydalanishdan ham
iborat .
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’limning asosiy mohiyati o‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha
ta’lim oluvchining ta’lim jarayoni markaziy sub’
ekti sifatida shaxsiy tajribasini ochib
berish, berilayotgan bilimlar bilan moslashtirib borish va mos ilmiy mazmunga
o‘tkazi
shdan iborat.
Ta’lim beruvchi dars jarayonida ta’lim oluvchini turli bilim sohalariga taalluqli
tarqoq tasavvurlar shaklidagi shaxsiy taj
ribasining chegaralanganligini engib o‘tishga
undash orqali bu tajribani ilmiy ahamiyatli shaklga o‘tkazishga erishishi zarur.
Ta’lim beruvchi dars jarayoniga tayyorla
nar ekan, qanday materialni berishini
emas, balki oldingi o‘zlashtirilgan va beriladigan
bilimlarning mazmuniy xususiyatlarini
ta’lim oluvchining shaxsiy hayot faoliyati bilan bog‘lashni ham rejalashtirishi talab etiladi.
Bunda ta’lim oluvchilar taklif etgan fikr va variantlarning muhokama qilinishi ham
ahamiyatli bo‘lib, fikrlar qat’iy (“to‘g‘ri”
,
“noto‘g‘ri”) baholanmasligi, balki to‘g‘ri fikrlar va
takliflar rag‘batlantirilishi, noto‘g‘rilari esa birgalikda tuzati
lishi (
“
xato qilishga haqi bor
–
xatolaridan o‘rgansin”)ni nazarda tutishi kerak. Bu jarayonda ta’lim beruvchi taklif etilgan
variant, fikr va takliflarning qaysi birlari darsning maqsadi va mazmuniga mos kelishini
tahlil qilib bori
shi, ajratib ko‘rsatishi va qo‘llab
-quvvatlashi alohida mohiyat kasb etadi [3].
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
72
TAHLILLAR VA NATIJALAR
Zamonaviy sharoitda talabalarning o‘qitish sifatini oshirish maqsadida innovatsion
ta’lim shakllaridan foydalanish katta ahamiyat kasb etmoqda.
Shunday ta’limlardan biri bo‘lgan shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim talabaning iqtidorini
ochib berishda muhim ahamiyatga kasb etmoqda. An’anaviy pedagogik texnologiyalardan
farqli ravishda shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyasining markazida har
-xil
vaziyatlarda qarorlarni mustaqil, nostandart fiklash fazilatlarga ega talaba shaxsi turadi.
Talabalarda shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim orqali hamshiralik ishi fanining
o‘qitishning metodik ta’minotini takomillashtirish yuzasidan tajriba
-sinov ishlari uchun
asoslovchi, shakllantiruvchi va
ta’kidlovchi bosqichlari belgilandi.
Bunda asosan multimediali elektron darslik (multimediali elektron kitob, darajali
topshiriqlar to‘plami, ko‘p variantli avtomatlashtirilgan test, analitik
-modellashtirish,
konstruktiv-
shakllantiruvchi intellektual kompyuter o‘yinlari, videodars, korreksion
-
diagnostik, virtual detal modellari, glossariy)dan foydalanilib, anketa-
so‘rovnoma
avtomatlashtirilgan darajalangan ko‘p variantli testlar asosida baholandi.
Tajriba-
sinov dasturini tuzishdan ko‘zda tutilgan asosiy maqsad
-tadqiqot
konsepsiyasi, obyekti, predmeti, vazifalari va ilgari surilgan ilmiy farazlardan kelib
chiqqan holda tajriba-sinov ishlari samaradorligini oshirishning amaliy jihatlarini aniqlash
va
puxta o‘rganish orqali eng maqbul shakl, metod va vositalarini belgilashdan iborat.
Shuni ta’kidlash kerakki, tajriba
-sinov ishlari ilmiy-pedagogik tadqiqotning
ajralmas qismi bo‘lib, izlanishlar natijalarining haqqoniyligi, amaliy ahamiyati hamda
tatbiqiyligini tasdiqlashning bosh mezoni hisoblanadi. Shunga ko‘ra,
tajriba-sinov
ishimizning maqsadi
olingan natijalarga ko‘ra ta’lim va tarbiya jarayonining aniq
muammolari echimiga oid pedagogik va metodik tavsiyalar, pedagogik innovatsiyalar,
ta’lim sifatini oshirishga oid ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish hamda
Hamshiralik
ishi fani
ni o‘qitishda talabalarning o‘quv bilish faoliyatini
takomillashtipish
samaradorligini tekshirishdir.
Olib borilgan ilmiy-
tadqiqot ishi bo‘yicha o‘tkazilgan pedagogik tajriba
-sinov
ishlarining talabalar bilim darajasini tajriba avvalida va tajriba yakunida aniqlash hamda
solishtirish, tahlil qilish bosqichi professor
–o‘qituvchilar va muallif tomonidan muntazam
ravishda amalga oshirildi.
O‘tkazilgan tajriba ishlarida
ҳamshiralik ishi
fanini
o‘qitish jarayonining
samaradorligini oshirishni baholash bir qator olimlarning matematik-statistik
ma’lumotlarni qayta ishlab chiqishga oid usullaridan foydalanish orqali o‘rganib chiqildi
va tajriba-sinov natijalariga tadbiq qilindi.
Hamshiralik ishi
fani bo‘yicha
tajriba-sinov ishlari yaxlitlik, obyektivlik,
samaradorlik, ilmiylik, talaba shaxsiga insonparvar yondashuv, o‘quv
-ilmiy axborotlarning
zarurati va еtarli bo‘lishi, ilmiy
-
metodik maslahatning ko‘p tomonlamaligi, pedagogik
tajriba-sinov ishlarini tizimli tashkil etish va baholash metodik mezonlar asosida amalga
oshirildi.
O‘tkazilgan tajriba ishlarida o‘qitish jarayonining samaradorligini oshirishni
baholash bir qator olimlarning matematik-
statistik ma’lumotlarni qayta ishlab chiqishga
oid usullaridan foydalanish orqali o‘rganib chiqildi va tajriba
-sinov natijalariga tadbiq
qilindi.
Yuqorida ta’kidlanganidek, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim orqali Hamshiralik ishi
fanining o‘qitishning metodik ta’minotini takomillashtirish bo‘yicha
tajriba- sinov ishlari
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
73
o‘tkazildi. Tajriba avvalidagi va tajriba yakunidagi statistik ko‘rsatkichlarini hisoblash,
ularning statistik tahlilini o‘tkazishda matematik statistika usullaridan foydalanildi.
T/r
Mezon
ko‘rsatkichlari
Tajriba avvalida
(131 talaba)
Tajriba yakunida
(131 talaba)
yuqori
o‘rtacha
past
yuqori
o‘rtacha
past
1.
Hamshiralik ishi
sohasidagi bilimlarga
egalik salohiyati
25
61
45
47
68
16
2.
Resurslar bilan
ishlashda o‘quv bilish
faoliyatini
rivojlanganligi
23
60
48
43
70
18
3.
Hamshiralik ishi
uskunalari bilan
ishlashda o‘quv bilish
faoliyatini
rivojlanganligi
24
57
50
46
67
18
4.
O‘z
-
o‘zini rivojlantirish
o‘quv bilish
faoliyatini
rivojlanganligi
25
58
48
44
71
16
O‘ r t a ch a s i:
24
59
48
45
69
17
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim orqali Hamshiralik ishi fanining o‘qitishning metodik
ta’minotini takomillashtirish
darajasini aniqlashga qaratilgan tajriba avvalgi va tajriba
yakunidagi
statistik ma’lumotlarda farqlar sezilarli ekanligini ko‘rish
mumkin.
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim orqali Hamshiralik ishi fanining o‘qitishning
metodik ta’minotini takomillashtirish
darajasini aniqlashga qaratilgan tajribadan
avvalgi
va tajriba so‘ngidagi ma’lumotlarning
qiyosiy tahlili.
Guruhlar
O‘quvchilar soni
O‘zlashtirish natijalari
yuqori
o‘rtacha
past
Tajribadan avvalgi
131
24
18
59
45
48
37
Tajriba yakunida
131
45
34
69
53
17
13
Tajriba-
sinov natijalari tahliliga ko‘ra, tadqiqot jarayoniga jalb etilgan
talabalar
bo‘yicha
tajribadan keyingi olingan
statistik ko‘rsatkichlar tajribagacha
bo‘lgan holatga
nisbatan bilim, ko‘nikma va malakalar shakllanganligi aniqlandi. Bu holatni obyektiv
baholash uchun statistik tahlil amalga oshiriladi, aniqlashtirilgan xulosagina tajriba-sinov
ishlarining ilmiy, pedagogik, texnologik va metodik jihatdan
to‘g‘ri, samarali olib
borilganini tasdiqlaydi.
Tajriba-sinov davrida ham statistik tahlilni amalga oshirish uchun Styudent va
Pirson metodlari tanlandi. Mazkur metod ikki guruhda qayd etilgan ko‘rsatkichlarni
aniqlash va ob’ektiv baholash imkonini beradi. Matematik
-statistik metodning mohiyatiga
ko‘ra
dastlabki bosqichdagi kabi tadqiqotgacha va tadqiqotdan keyingi qayd etilgan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
74
tanlanmalar sifatida belgilanib “yuqori”, “o‘rtacha” va “past” darajalari bo‘yicha variatsion
qatorlarni hosil qilish lozim bo‘ladi.
Yuqoridagi jadval ma’lumotlarini taqqoslash maqsadida quyidagi diagrammani
hosil qilamiz.
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim orqali Hamshiralik ishi fanining o‘qitishning
metodik ta’minotini takomillashtirish bo‘yicha
diagramma.
Diagrammadan ko‘rinib turibdiki, tajriba guruhidagi yuqori va o‘rta
ko‘rsatkichlar
nazorat guruhi ko‘rsatkichlaridan yuqori ekan.
Yuqoridagi natijalarga asoslangan holda
matematik statistik tahlil qilinib, tajriba yakunidagi holat uchun o‘rta
qiymatlar, tanlanma
dispersiya, variatsiya ko‘rsatkichlari, Styudentning tanlanma mezoni, styudent mezoni
asosida erkinlik darajasi, Pirsonning muvofiqlik mezoni va ishonchli chetlanishlari topildi.
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim orqali Hamshiralik ishi fanining o‘qitishning
metodik ta’minotini takomillashtirish bo‘yicha
tajriba-sinov ishlarining statistik
ko‘rsatkichlari.
1,81
2,21
0,5139
0,4259
3,47
2,57
5,0
260
21,96
0,12 0,11
Yuqoridagi natijalarga asoslanib tajriba-
sinov ishlarining sifat ko‘rsat
kichlarini
hisoblaymiz.
Bizga ma’lum
=1,81; =2,21;
ga teng.
Bundan sifat ko‘rsatgichlari:
> 1;
> 0;
Matematik statistik tahlillardan ma’lumki, tajriba guruhidagi o‘zlashtirish
ko‘rsatkichi nazorat guruhidagi o‘zlashtirishdan yuqori (13,4%ga) ekan.
Yuqoridagi
Тажриба
аввалида
Тажриба
якунида
Юқори
Основной
Основной
Ўртача
Основной
Основной
Паст
Основной
Основной
Основной
Основной
Основной
Основной
Основной
Основной
Основной
Основной
Основной
Юқори
Ўртача
Паст
X
Y
2
x
S
2
y
S
x
C
y
C
y
x
T
,
K
2
,
m
n
X
x
y
Х
Y
0,12;
x
=
0,11
y
=
(
)
2, 21 0,11
2,10
1, 09
1,81 0,12
1,93
(
)
y
усб
x
Y
К
X
−
−
=
=
=
+
+
(
) (
)
(2, 21 0,11) (1,81 0,12)
2,10 1, 69
0, 41
бдб
y
x
К
Y
X
=
− −
− =
−
−
−
=
−
=
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2024) / ISSN 2181-1415
75
statistik tahlil shuni ko‘rsatadiki, tadqiqot natijalari bo‘yicha o‘tkazilgan va dissertatsiyada
keltirilgan statistik tahlillar tajriba-
sinov ishlari samarador ekanligini va bizning ko‘zlagan
maqsadimiz tasdiqlanganini ko‘rsatadi.
Xulosa
Olib borilgan izlanishlarga asosan quyidagi xulosaga keldik. Shaxsga yo‘naltirilgan
ta’lim talaba
shaxsidagi mustaqillik, tashabbuskorlik, javobgarlikni his etish, tanqidiy
fikrlash kabi sifatlarini tarbiyalaydi. Bu esa o‘z navbatida ta’lim sifati va samaradorligini
oshiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Kadirоva M. Tibbiy ta’lim jarayоnida kasbiy kоmpеtеntlikni mеtоdik
takоmillashtirish tеxnоlоgiyalari (tibbiyоtda pеdagоgikani о‘qitish misоlida). Pеdagоgika
fanlari dоktоri ... diss. –
Namangan, 2023.
–
202 b.
2.
Диканская Н.Н. Оценочная деятельность
как основа управления качеством
образования // Стандарт и Мониторинг в образовании. 2003. –
№ 3. –
С. 38–
42.
3.
Монтессори М. Помоги мне это сделать
самому. / Сост. М.В.Богуславский,
Г.Б.Корнетов. –
М.: ИД «Карапуз», 2000.
4.
Монтессори М. Самовоспитание и самообучение в начальной школе. / Пер.
с англ. Р. Ландсберг. –
М.: «Работник просвещения», 1992. –
C. 200.
5.
Монтессори М. Развитие потенциальных возможностей человека. / Пер. с
англ. Д.Смоляковой. // Бюллетень МАМА, 1993, №2,3,5.
6.
Методические рекомендaции
по проектированию оценочных средств для
реализaции
многоуровневых
образовательных
программ
ВПО
при
компетентностном подходе / В.А. Богословский, Э.В. Караваева, Э.Н. Ковтун, О.П.
Мелехова, С.Е. Родионова, В.А.Тарлыков, А.А. Шехонин. –
М.: Изд
-
во МГУ,
2007.
–148 с.
7.
Burxanova G.T., Varga V. Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim. O‘quv
-uslubiy majmua.
–
T.,
2014.
8.
Делор Ж. Образование: сокрытое сокровище. –
М.: УНЕСCО, 1996.
9.
Михайловский М.Н. Особенности социално
-
психологических компетенций
.
Актуальные вопросы современной психологии и педагогики : Сборник докладов ХII
-
й Международной научной конференции (Липетск, 28 декабря 2012 г.).
10.
Axunova G.N., Golish L.V., Fayzullaeva D.M. Pedagogik texnologiyalarni
loyihalashtirish va rejalashtirish. / B.Yu.Xodiev tahriri ostida.
–
T.: «Iqtisodiyot», 2009.
11.
Палсев М.А. Болонский процесс и высшее медицинское образование в
России // Вестник РАН. –
Том 75. –
№ 2. –
2005.
–
c. 1067
–
1076.
12.
Основы личностно
-
ориентированного образования. / И.С. Якиманская. –
М.: «Бином. Лаборатория знаний», 2011.
