Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
New developments in US-China relations during the
Trump administration and trends in their evolution
Sobirkhuja
A’ZAMOV
1
Journalism and mass communication university of Uzbekistan
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2025
Received in revised form
28 February 2025
Accepted 20 March 2025
Available online
15 April 2025
This article analyzes modern aspects of geopolitical and
economic competition between the United States and China, as
well as the global implications of this struggle. The article begins
with Joe Biden's statement of China's high-speed railways as an
economic threat, comparing the conflict between the two nations
to the ideological struggle during the Cold War. Drastic measures
such as the tariffs imposed by the current US President Donald
Trump on China, Canada and Mexico, as well as territorial claims
against Greenland and Canada, are highlighted as practical
manifestations of this competition. The fact that the introduced
duties can negatively affect US consumers and lead to a global
trade war is explained through research from the University of
Chicago and Forbes. The text also discusses long-term risks such
as China's statistical indicators not reflecting real economic
power, but the separation of the United States from its allies. The
author recommends a pragmatic approach to U.S. politicians to
maintain balanced relations with China and not lose global
influence.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss3/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
geopolitical competition,
trade war,
tariffs,
technological superiority,
global impact.
Trump maʼmuriyati davrida AQSh
-Xitoy aloqalaridagi
yangi o‘zgarishlar va ularning
rivojlanish tendensiyalari
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
geosiyosiy raqobat,
savdo urushi,
tariflar,
texnologik ustunlik,
global taʼsir.
Ushbu maqolada AQSh va Xitoy o‘rtasidagi geosiyosiy va
iqtisodiy raqobatning zamonaviy jihatlari, shuningdek, bu
kurashning global ta’sirlari tahlil qilinadi. Maqola Jo Baydenning
Xitoyning yuqori tezlikdagi temir yoʻllarini iqtisodiy tahdid
sifatida koʻrs
atgan bayonoti bilan boshlanib, ikki davlat
1
Teacher, Journalism and mass communication university of Uzbekistan. E-mail: sobir.azamov.94@mail.ru
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
217
oʻrtasidagi ziddiyatni Sovuq Urush davridagi ideologik kurashga
qiyoslanadi. AQShning amaldagi prezidenti Donald Trumpning
Xitoy, Kanada va Meksikaga qoʻygan tariflari, shuningdek,
Grenlandiya va Kanadaga nisbata
n hududiy daʼvolari kabi
keskin choralar ushbu raqobatning amaliy koʻrinishlari sifatida
taʼkidlanadi. Joriy etilgan bojlar AQSh isteʼmolchilariga salbiy
taʼsir koʻrsatishi va global savdo urushiga olib kelishi
mumkinligi Chikago Universiteti va Forbes tadqiqotlari orqali
izohlanadi.
Matnda,
shuningdek,
Xitoyning
statistik
koʻrsatkichlari haqiqiy iqtisodiy qudratni aks ettirmasligi,
ammo AQShning ittifoqchilaridan ajralishi kabi uzoq muddatli
xavflar muhokama qilinadi. Muallif AQSh siyosatchilariga Xitoy
bi
lan muvozanatli munosabatlarni saqlash va global taʼsirini
yoʻqotmaslik uchun pragmatik yondashuvni tavsiya qiladi.
Новые изменения и тенденции развития в отношениях
США и Китая в период администрации Трампа
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
геополитическая
конкуренция,
торговая война,
тарифы,
технологическое
превосходство,
глобальное влияние.
В статье проанализированы современные аспекты
геополитического и экономического соперничества между
США и Китаем, а также глобальные последствия этой
борьбы. Она начинается с заявления Джо Байдена,
в котором высокоскоростные железные дороги Китая
рассматриваются
как
экономическая
угроза,
а
напряжённость между двумя странами сравнивается с
идеологическим противостоянием времён Холодной
войны. Радикальные меры, предпринятые действующим
президентом США Дональдом Трампом, такие как введение
тарифов в отношении Китая, Канады и Мексики, а также
его территориальные претензии к Гренландии и Канаде,
рассматриваются как практические проявления этого
соперничества. Отмечается, что введённые пошлины могут
негативно сказаться на потребителях в США и привести к
глобальной торговой войне –
на это указывают
исследования Чикагского университета и Forbes. В тексте
также рассматриваются долгосрочные риски, включая
неспособность статистических данных Китая отразить
реальное состояние экономики, а также ослабление связей
США с союзниками. Автор призывает американских
политиков к прагматичному подходу в поддержании
сбалансированных отношений с Китаем с целью
предотвращения утраты глобального влияния.
KIRISH
Ma
’
lumki, XXI asrning eng keskin geosiyosiy va iqtisodiy ziddiyatlaridan biri bu
–
AQSh va Xitoy savdo urushidir. Mojaro, asosan, ikki davlat o
ʻ
rtasidagi savdo
nomutanosibligi, intellektual mulk huquqlarini buzishda ayblar, texnologik raqobat va
Xitoyning global iqtisodiy ta
ʼ
sirining kuchayishi tufayli yuzaga kelgan. AQSh Xitoydan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
218
import qilinadigan tovarlarga milliardlab dollarlik qo
ʻ
shimcha tariflar joriy qilib, Xitoyni
“
adolatli bozorga erishish
”
ga majburlashni maqsad qilgan. Xitoy esa javoban AQSh
qishloq xo
ʻ
jaligi mahsulotlari va energetika tovarlariga o
ʻ
z tariflarini oshirdi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
AQShning avvalgi prezident Jo Bayden 2021-yilning 11-fevralida atrof-muhit va
jamoat ishlari qo
‘
mitasi a
’
zolari bilan uchrashuvdan so
‘
ng shunday degan edi:
“
Ular [Xitoyliklar] temir yo
‘
lda katta, yirik yangi tashabbusga ega va ular allaqachon
soatiga 225 mil masofani bosib o
‘
tadigan temir yo
‘
lga ega. Bilasizmi, agar biz harakat
qilmasak, ular bizning tushligimizni yeyishadi
”
[1]. Bu bir tarafdan hazilnamo gap bo
‘
lishi
mumkin biroq, boshqa tarafdan qaraganda AQSh o
‘
ziga real iqtisodiy xavfni Xitoyda
ko
‘
rayotganidan dalolat beradi.
Xitoy va AQSh o
‘
rtasidagi geosiyosiy raqobat xalqaro siyosatning asosiy
muammolaridan biridir. Bu
–
dunyoning eng yirik iqtisodiyotlari o
‘
rtasidagi ashaddiy
kurashdir. Xuddi sovuq urush davridagi ikki tubdan farq qiluvchi ideologiyalar
o
‘
rtasidagi kurashga AQSH va Xitoyning hozirgi iqtisodiy kurashini qiyoslash mumkin.
Chunki, biri demokratik ikkinchisi kommunistik partiya hukmronlik qilayotgan
sotsialistik tizimning to
‘
qnashuvi dunyoning barcha mintaqasida davom etmoqda.
Ushbu to‘qnashuv XXI asrning birinchi dekadasida boshlangan bo‘lsa ham,
o‘sha davrda AQSh so‘zsiz ustunlikka ega bo‘lgan. Biroq hozirda boshqacha holatni
kuzatmoqdamiz. Ushbu savdo nizolari, texnologik raqobat va geosiyosiy keskinlikni o‘z
ichiga olgan keng qamrovli qarama-qarshilik Donald Trumpning birinchi prezidentlik
davrida real xavf tariqasida e’tirof etilgan, biroq u hozirgidek izolyatsionistlik siyosat olib
bormagan va tariflarni maksimal joriy etish haqida bosh qotirmagan. Ushbu savdo
urushining kelib chiqishiga asosiy sabablar bu
–
savdo nomutanosibligi, texnologik
raqobat, sanksiyalar, janubiy xitoy dengizidagi kelishmovchiliklardir.
NATIJALAR
Ko‘plab g‘arb tadqiqotchilari Xitoy hukumati statistikasi mamlakatning AQShga
iqtisodiy jihatdan deyarli teng kelishini ko‘rsatishi mumkinli
gi, biroq ikkala davlatning
iqtisodiy qudrati to‘g‘ri o‘lchansa, AQSh hali ham ustun va barqaror afzallikka ega deb
bilishadi. Bunga AQShning yalpi ichki mahsuloti Xitoynikidan ikki baravar ko‘pligi, AQSh
va uning ittifoqchilarining kompaniyalari global savdoda hukmronlik qilishi va Xitoyning
ishlab chiqarish sohasining katta qismiga, ayniqsa yuqori texnologiyalar sohasida, egalik
qilishini argument sifatida keltirishadi.
Boshqa bir guruh tahlilchilari esa Xitoy bilan iqtisodiy munosabatlarning jiddiy
yomon
lashuvi AQShga uzoq muddatli iqtisodiy qiyinchiliklarni keltirishini ta’kidlaydi.
Bunga ular AQSh va Xitoy savdo va investitsiyalar orqali chuqur bog‘langanligi, AQSh
eksportchilari va Xitoy bozoriga bog‘liq bo‘lgan sohalarga zarar yetkazishi, AQShning
itt
ifoqchilari va hamkorlari, Xitoy bilan keng savdo aloqalariga ega bo‘lganliklarini sabab
sifatida asoslab kelishadi.
D.
Trumpning oval kabinetga kelgandan so‘ng so‘zlagan jo‘shqin va qiziqarli
nutqlari butun dunyo ommaviy axborot vositalari hamda siyosatchilarini vaziyatga
chuqurroq yondashishga olib keldi.
U Greenlandiya, Panama va hatto Kanadaga ham hududiy da’volar bilan chiqdi.
Grenlandiyaning yetakchi siyosiy partiyalari Donald Trumpning
“
nomaqbul xatti-
harakatlarini
”
qoralash uchun qo‘shma bayonot be
rishdi, AQSh prezidenti Orolni egallab
olish kampaniyasini kuchaytirganday tuyuldi. Birlik namoyishi Inatsisartutdagi barcha
partiyalar rahbarlari
–
parlamentni
“Grenlandiyani qo‘shib olish va nazorat qilish
to‘g‘risidagi takroriy bayonotlarni qabul qila o
lmasliklari
”
haqida qo‘shma xabar tarqatdi. [2]
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
219
Shu bilan birga 2025-yil 1-fevralda
noqonuniy
migrantlar
va
giyohvand
moddalar natijasida yuzaga keladigan
favqulodda tahdid
–
xalqaro favqulodda
iqtisodiy kuchlar to
‘
g
‘
risidagi qonunga
muvofiq
–
milliy favqulodda holat hisoblanib,
inqiroz yumshatilgunga qadar Prezident
Donald J. Tramp Kanada va Meksikadan
import qilinadigan mahsulotlarga 25%
qoʻshimcha tarif va Xitoydan import
qilinadigan mahsulotlarga 10% qoʻshimcha
boj joriy qildi.
3
Xabarda tilga olingan bojlar "Xalqaro
Favqulodda Iqtisodiy Huquqlar To‘g‘risidagi
Qonun (IEEPA)" asosida joriy etilgan bo‘lib,
bu qonun prezidentga narkotik muammolari va immigratsiya kabi milliy favqulodda
holatlarda savdo-sotiqni tartibga solish huquqini beradi.
Chikago Universiteti va Forbes kabi tashkilotlarning iqtisodiy tahlillari shuni
ko‘rsatadiki, bu bojlar AQSh iste’
molchilari uchun narxlarni oshirishi mumkin va hatto
Kanada chegarasidagi noqonuniy immigratsiya yoki fentanil savdosiga qarshi kurashda
samar
asiz bo‘lishi mumkin. Ma’lumotlarga ko‘ra, bu muammolar asosan AQSh
-Meksika
chegarasida yanada keskinroq namoyon bo‘lmoqda.
MUHOKAMA
BBC xabar berishicha, ushbu bojlar global bozorlarga ta
’sir ko‘rsatuvchi va
AQShning iqtisodiy hamkorliklarini putur yetkazadigan savdo urushiga olib kelishi
mumkin. Kanada va Xitoy AQSh tovarlariga qarshi choralar ko‘rishni boshlagan, bu esa
ikki tomonlama iqtisodiy ziddiyatlar kuchayishidan xavotir yuzaga keltirmoqda.
XULOSA
Hozirgi davrda, iqtiso
diy ajralish to‘g‘ri bo‘ladi degan xulosa chiqarish mumkin
emas. Buning AQShga eng katta xavfi iqtisodiy ittifoqchilaridan ajralishidir. Chunki
rivojlanayotgan davlatlar va o‘zlarini Xitoy iqtisodiy ekspansiyasi qurboni bo‘layotgan
davlat sifatida qaraydigan mamlakatlar AQShni asosiy qutqaruvchi deb biladi. AQSh
siyosatchilari Xitoy bilan raqobatdagi haqiqiy holatni tushunishlari va o‘z ta’sirini inqiroz
vaqtida saqlab qolishlari va eng yaxshi qurollaridan birini zaiflashtirmasliklari lozim.
FOYDALANILGAN
ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Biden warns China is going to ‘eat our lunch’ if U.S. doesn’t get moving on
infrastructure,
Published Thu, Feb 11 20211:05 PM ESTUpdated Thu, Feb 11 2021 URL:
https://www.cnbc.com/2021/02/11/biden-says-china-will-eat-our-lunch-on-
infrastructure.html
2.
Greenland's politicians unite against Trump by Tiffany Wertheimer,
13.03.2025,
URL: https://www.bbc.com/news/articles/c2ljrjeqzq4o
3.
Fact Sheet:
President Donald J. Trump Imposes Tariffs on Imports from Canada,
Mexico and China The White House February 1, 2025
URL: https://www.whitehouse.gov/
fact-sheets/2025/02/fact-sheet-president-donald-j-trump-imposes-tariffs-on-imports-
from-canada-mexico-and-china/
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
03 (2025) / ISSN 2181-1415
220
4.
Редакционная коллегия,
Контуры глобальных трансформаций:
политика,
экономика, право,
ISSN 2542-
0240, ИНИОН РАН, 2024.
5.
Robert Kagan,
The Jungle Grows Back: America and Our Imperiled World
,
18.09.2018. ISBN 9 7805 2552 1655
6.
Foreign affairs, January/February 2025,
The strange triumph of a broken
America
. URL: https://www.foreignaffairs.com/united-states/strange-triumph-broken-
america-michael-beckley
