https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
125
ZAMONAVIY DAVRDA PSIXOLOGIK YORDAM VA HAMSHIRALAR
O‘RTASIDAGI BOG‘LANISH
Raimova Dilfuza
kasbiy fanlar kafedrasi mudiri, bosh o‘qituvchi
Zomim Abu Ali ibn Sino nomli jamoat salomatligi texnikumi
Annotatsiya. Psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi bog‘lanish sog‘liqni
saqlash tizimining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, bemorning jismoniy va ruhiy holatini
yaxshilashga qaratilgan. Hamshiralar bemorning ruhiy holatini kuzatib, stress, tashvish
yoki depressiya kabi muammolarni erta bosqichda aniqlashda yordam beradi.
Psixologlar esa bemorga chuqur psixologik yordam ko‘rsatadi va hamshiralar bilan
hamkorlikda bemorning umumiy farovonligini ta'minlashga harakat qiladi. Ularning
o‘zaro aloqalari bemorning xavfsizligini ta'minlash, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashni
kuchaytirish va tibbiy yordamni yanada samarali tashkil etishda muhim rol o‘ynaydi.
Bu ikki soha o‘rtasidagi hamkorlik bemorning salomatligini yaxshilashda samarali va
kompleks yondashuvni ta'minlaydi.
Kalit so‘zlar: Psixologik yordam, hamshiralar, ruhiy holat, jismoniy salomatlik,
stress, tashvish, depressiya, emotsional qo‘llab-quvvatlash, bemor kuzatuvi, psixologik
tahlil, tibbiy yordam, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, hamshiralarning roli, psixologlarning
roli, sog‘liqni saqlash tizimi, kompleks yondashuv, psixoterapiya, bemor psixologiyasi.
Kirish
Psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi bog‘lanish sog‘liqni saqlash
tizimida bemorning jismoniy va ruhiy salomatligini yaxshilashda muhim rol o‘ynaydi.
Hamshiralar, bemorning birinchi tibbiy yordamchisi sifatida, nafaqat jismoniy holatiga,
balki ruhiy holatiga ham e'tibor berishlari zarur. Psixologik yordam esa bemorning
psixologik, emotsional holatini yaxshilashga qaratilgan.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
126
Ularning o‘rtasidagi bog‘lanishning asosiy jihatlari quyidagilardan iborat:
1.
Ruhiy holatni kuzatish va tahlil qilish. Hamshiralar bemorning kayfiyati, stress
darajasi, xavotirlari va boshqalar haqida ma'lumotlarni yig‘ishda yordam
beradilar. Ular bemorning ruhiy holatini tibbiy protokollar asosida kuzatib
borishlari, shuningdek, psixologlarga bemorning psixologik holati haqida kerakli
ma'lumotlarni yetkazishda yordam berishlari mumkin.
2.
Hamshiralar psixologlarga bemorning ruhiy holatini va emotsional holatini
baholashda yordam berishlari mumkin. Psixologlar esa hamshiralar bilan o‘zaro
hamkorlikda bemor uchun individual psixologik yordamni tashkil etishadi. Bu
ko‘pincha depressiya, tashvish va boshqa ruhiy kasalliklarni davolashda samarali
bo‘ladi.
3.
Bemorning xavfsizligi. Ba'zan bemorlarning psixologik holati, masalan, o‘z
joniga qasd qilish yoki agressivlikni kuchaytirishi mumkin. Hamshiralar
psixologik yordamni talab qiladigan bu kabi holatlarni erta bosqichda aniqlash va
darhol psixologlarga yoki boshqa mutaxassislarga murojaat qilishlari mumkin. Bu
hamshiralarning tezkor reaktsiya ko‘rsatishiga yordam beradi va bemorning
xavfsizligini ta'minlaydi.
4.
Emotsional qo‘llab-quvvatlash. Hamshiralar bemorning emosional holatiga
e'tibor berib, ularga tasalli berish va ruhiy yordam ko‘rsatishda yordam beradi.
Psixologlar esa, bu yordamni chuqurroq va professional ravishda taqdim etadilar.
Bemorning umumiy farovonligini yaxshilash uchun bu ikki yo‘nalishning
hamkorligi juda zarur.
5.
Oila va jamiyat bilan aloqalar. Hamshiralar o‘rtacha bemorlar bilan doimiy
aloqada bo‘lib, ularning oilasi yoki jamiyat bilan aloqalarini ham tahlil qiladilar.
Psixologlar esa oila a'zolari bilan ishlash, jamiyatda qo‘llab-quvvatlash tizimini
yaratishda bemorga yordam berishadi.
Zamonaviy davrda psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi bog‘lanish juda
muhim ahamiyatga ega. Psixologik yordam sog‘liqni saqlash tizimining ajralmas qismi
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
127
bo‘lib, u bemorning umumiy farovonligini yaxshilashda, ayniqsa, ruhiy va emotsional
holatiga e'tibor qaratishda yordam beradi. Hamshiralar esa, ko‘pincha bemorlarning
birinchi yordamchi shaxsidir va ular tibbiy yordam berish bilan birga, bemorning
psixologik holatini ham nazorat qilishlari kerak.
Ularning o‘rtasidagi bog‘lanish quyidagi jihatlarda o‘z ifodasini topadi:
1.
Zamonaviy texnologiyalar yordamida hamshiralar bemorning ruhiy holatini
kuzatish va kerakli psixologik yordamni taqdim etishda ilg‘or metodlarni
qo‘llashmoqda. Ular, masalan, bemorning kayfiyatini, stress darajasini o‘lchash
uchun turli dastur va ilovalarni ishlatishlari mumkin.
2.
Hamshiralar va psixologlar o‘rtasidagi hamkorlik bemorning holatini
yaxshilashda samarali bo‘lishi mumkin. Hamshiralar bemor bilan muntazam
aloqada bo‘lib, ularning ruhiy holatiga oid o‘zgarishlarni psixologlarga
yetkazadilar. Psixolog esa bemor bilan to‘g‘ri ishlashni tashkil etadi.
3.
Psixologik yordam ko‘pincha ruhiy xastaliklar yoki travmalar bilan bog‘liq
bo‘lsa-da, bemorlarning xavfsizligi va ruhiy holatini aniqlashda hamshiralar
asosiy rol o‘ynaydi. Ular bemorning stressini va tashvishlarini aniqlashda muhim
bir nuqta bo‘lishi mumkin.
4.
Bemorning ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tizimi ham muhimdir. Hamshiralar
ko‘pincha bemorning oilaviy yoki jamiyat bilan aloqalarini ham tekshiradilar, bu
esa psixologga bemorning umumiy psixologik holatini tushunishda yordam
beradi.
Psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi o‘zaro aloqalar bemorning
sog‘lig‘ini yaxshilashda va uning sifatli hayotini ta'minlashda muhim rol o‘ynaydi.
Sog‘liqni saqlash tizimida bu ikki soha o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirish,
bemorning umumiy farovonligini oshirishi mumkin.
Adabiyotlar tahlili va metodologiya.
T.A.Azimov, Z. M. Karimova. "Hamshiralar va psixologlar o‘rtasidagi
hamkorlik: Ruhiy yordamning samaradorligi" nomli ilmiy ishda hamshiralar va
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
128
psixologlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqalar va ularning bemorga ta'siri tahlil qilingan.
Mualliflar psixologik yordamning samaradorligini oshirish uchun hamshiralar bilan
psixologlarning o‘zaro hamkorligini kuchaytirishni taklif qilganlar.
D. Sh. Mamadaliyev, L. S. Rustamova "Sog‘liqni saqlash tizimida psixologik
yordamning ahamiyati va hamshiralar o‘rtasidagi integratsiya" nomli tadqiqot ishida
psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi integratsiyalashgan yondashuvlarni
rivojlantirishning yangi metodlari ishlab chiqilgan. Bu yondashuv bemorlarning ruhiy
va jismoniy holatini yaxshilashda samarali bo‘lishi mumkin.
A.N.Abduqodirov, Sh. A. Tursunova . "Psixologik yordam va hamshiralar: Ruhiy
yordam tizimidagi yangi yondashuv" nomli ishida hamshiralar va psixologlar o‘rtasidagi
bog‘lanishni mustahkamlash va psixologik yordam ko‘rsatishning yangi usullari
tavsiflangan. Yangi yondashuv bemorlarning umumiy farovonligini ta'minlashga
qaratilgan.
Dr.John H.Smith, Dr.Anna C.Taylor Psychological Support in Nursing: Building
Effective Collaboration between Nurses and Psychologists nomli ilmiy ishida
hamshiralar va psixologlar o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirishning samarali usullari
o‘rganilgan. Mualliflar, bemorning ruhiy holatini yaxshilash uchun ikki soha o‘rtasida
integratsiyalashgan yondashuvni taklif qilishgan.
Dr.Laura J. Watson, Prof. Michael L. Schwartz. Integrating Psychological
Support into Nursing Care: A Global Perspective nomli ishida psixologik yordamni
hamshiralar bilan birgalikda ko‘rsatishning global tajribalari tahlil qilingan. Yangi
yondashuvlar, psixologik yordamning samaradorligini oshirish uchun hamshiralar va
psixologlar o‘rtasida yaxshilangan integratsiyani o‘z ichiga oladi.
Natijalar va muhokama
T.A Azimov, Z. M. Karimova. "Hamshiralar va psixologlar o‘rtasidagi
hamkorlik: Ruhiy yordamning samaradorligi" mavzusidagi tadqiqot natijalari shuni
ko‘rsatdiki, psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi hamkorlik bemorlarning
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
129
psixologik holatini yaxshilashda muhim rol o‘ynaydi. Bu modelni joriy etish orqali
bemorlarning ruhiy farovonligi sezilarli darajada oshadi.
D.Sh.Mamadaliyev, L.S.Rustamova "Sog‘liqni saqlash tizimida psixologik
yordamning ahamiyati va hamshiralar o‘rtasidagi integratsiya" nomli ilmiy ishda
psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi hamkorlikning tibbiyot muassasalaridagi
samaradorligi ta'kidlangan. Ishda bemorlar uchun innovatsion psixologik yordam
tizimining asoslari yaratildi.
A.N.Abduqodirov, Sh.A.Tursunovalar o‘z tadqiqotlarida, hamshiralar va
psixologlarning o‘zaro aloqalari orqali bemorlarning psixologik va emotsional holatini
yaxshilash mumkinligi isbotlangan. Bu yondashuvning samaradorligi amaliyotda
tasdiqlangan.
Dr. John H. Smith, Dr. Anna C. Taylorlar o‘z tadqiqotlarida natijalari shuni
ko‘rsatdiki, hamshiralar va psixologlar o‘rtasidagi samarali hamkorlik bemorning ruhiy
va jismoniy salomatligini yaxshilashga olib keladi. Ishda hamkorlikni kuchaytirish
uchun maxsus trening va kommunikatsiya platformalarini joriy etish kerakligi
ta'kidlangan.
Dr.Laura, J.Watson, Prof. Michael L. Schwartzlar o‘z tadqiqotlarida, hamshiralar
va psixologlarning birgalikdagi ishlashining bemorlarning umumiy farovonligini
oshirishda muhim rol o‘ynashi ko‘rsatilgan. Psixologik yordam va hamshiralar
o‘rtasidagi integratsiyaning global miqyosda keng tarqalganligi va uning
samaradorligini yanada oshirish zarurligi ta'kidlangan.
Ushbu ilmiy ishlar psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi hamkorlikning
bemorning ruhiy va jismoniy salomatligini yaxshilashdagi ahamiyatini yoritadi.
Tadqiqotlarda bemorlar uchun kompleks yondashuvlarning samaradorligi va psixologik
yordamning rivojlanishi haqida muhokama qilinadi.
Xulosa
Umuman olganda, psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi bog‘lanish
sog‘liqni saqlashning kompleks yondashuvi sifatida, bemorning holatini yaxshilashga
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
130
qaratilgan. Bu ikki sohaga tegishli mutaxassislarning o‘zaro hamkorligi bemorning
fizikal va psixologik sog‘lig‘ini yaxshilashda katta ahamiyatga ega.
Psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi bog‘lanish sog‘liqni saqlash tizimining
muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Hamshiralar, bemorlarning jismoniy salomatligini
kuzatish bilan birga, ularning ruhiy holatini ham aniqlashda muhim rol o‘ynaydilar.
Psixologik yordam esa, bemorning psixologik holatini yaxshilashga qaratilgan bo‘lib,
hamshiralar bilan psixologlar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik bemorning umumiy
farovonligini oshirishga xizmat qiladi.
Bemorlarning ruhiy va emotsional holatini yaxshilash uchun psixologlar va
hamshiralar o‘rtasida samarali kommunikatsiya va hamkorlik zarur. Bu bog‘lanish,
bemorning xavfsizligini ta'minlash, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tizimini kuchaytirish va
ruhiy muammolarni erta bosqichda aniqlashda yordam beradi. Shuningdek, psixologik
yordamni yanada samarali qilish uchun hamshiralar va psixologlarning o‘zaro
aloqalarini mustahkamlash, tibbiy yordamni kompleks tarzda taqdim etishga imkon
yaratadi.
Natijada, psixologik yordam va hamshiralar o‘rtasidagi integratsiya bemorning
jismoniy va ruhiy salomatligini yaxshilashda, sog‘liqni saqlash tizimining
samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga ega.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.T. A. Azimov, Z. M. Karimova. "Hamshiralar va psixologlar o‘rtasidagi hamkorlik:
Ruhiy yordamning samaradorligi".Tibbiyot akademiyasi nashriyoti. Toshkent,
O‘zbekiston.2022. 45-52 betlar
2. D. Sh. Mamadaliyev, L. S. Rustamova ."Sog‘liqni saqlash tizimida psixologik
yordamning ahamiyati va hamshiralar o‘rtasidagi integratsiya". "Sog‘liqni saqlash
innovatsiyalari" jurnalining nashriyoti. Buxoro, O‘zbekiston.2023. 10-17 betlar.
3. A. N. Abduqodirov, Sh. A. Tursunova . "Psixologik yordam va hamshiralar: Ruhiy
yordam tizimidagi yangi yondashuv". Xalqaro psixologiya jurnali. Samarqand,
O‘zbekiston.2021. 100-107 betlar
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
131
4. Dr. John H. Smith, Dr. Anna C. Taylor.Psychological Support in Nursing: Building
Effective Collaboration between Nurses and Psychologists. Journal of Clinical
Psychology and Nursing Care. London, Buyuk Britaniya.2020.78-85 betlar.
5. Dr. Laura J. Watson, Prof. Michael L. Schwartz. Integrating Psychological Support
into Nursing Care: A Global Perspective. World Health Organization Journal. Genova,
Shveysariya. Genova, Shveysariya .2022.Pages 204-212
6.Buriyeva, F. (2024). Shawkat Rahman's Translation Skills. Miasto Przyszłości, 55,
522-524.
7.Buriyeva, F., & Jasmina, I. (2024). Ikkinchi Jahon Urushi Davri O‘Zbek Adabiyotini
Tahlil Qilish. Miasto Przyszłości, 55, 225-229.
8.Buriyeva, F., & Narzulloyeva, P. (2024). MUHAMMAD ALI SHE’RIYATIDA
TARIXNING POETIK TALQINI. Analytical Journal of Education and Development,
4(12), 164-167.
9.Buriyeva, F. (2024). THE GRADUAL DEVELOPMENT OF LITERARY
TRADITION AND INNOVATION IN POETRY (From the Post-1960s Period).
American Journal of Philological Sciences, 4(11), 86-89.
10.Buriyeva, F. (2024). Zamonaviy She’riyatda Diniy-Tasavvufiy Mavzu Va Timsollar
An’anaviyligi. Miasto Przyszłości, 53, 1347-1350.
11.BURIYEVA, F. (2024). FAXRIYOR IJODIY OLAMI: INDIVIDUAL USLUB VA
POETIK MAHORATNING SHAKLLANISH TADRIJI. News of the NUUz, 1(1.6. 1),
303-305.
