Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi
21-to’plam 1-son Iyul 2025
273
TIBBIYOT TALABALARI ORASIDA KO‘RISH QOBILIYATINING
PASAYISHIGA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNING TA’SIRI
Otaxonova Dilnozaxon Shokirjon qizi
Qo‘qon universiteti Andijon filiali, Tibbiyot fakulteti,
Davolash ishi yo‘nalishi, 24-02-guruh
+998930630108
Annotatsiya: Zamonaviy jamiyatda texnologiyalarning jadal rivojlanishi
inson salomatligiga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, yoshlar,
jumladan tibbiyot talabalari orasida kompyuter va smartfon kabi gadjetlardan
ortiqcha foydalanish tufayli ko‘rish qobiliyatining pasayishi holatlari tobora
ko‘paymoqda. Ushbu tadqiqotda Qo‘qon universiteti Andijon filialida tahsil
olayotgan tibbiyot yo‘nalishidagi talabalar va o‘qituvchilar o‘rtasida o‘tkazilgan
so‘rovnoma asosida ko‘rish muammolari, ularning sabablari va keng tarqalgan
simptomlari tahlil qilindi. Olingan natijalar, gadjetlardan noto‘g‘ri va haddan
tashqari foydalanish holatlarining ko‘rish salomatligiga qanday salbiy ta’sir
ko‘rsatishini aniq tasdiqlaydi. Tadqiqot natijalari asosida muammoga qarshi
samarali profilaktika va ongli foydalanish choralarini ishlab chiqish bo‘yicha
tavsiyalar berildi.
Kalit so‘zlar:ko‘rish qobiliyatining pasayishi, tibbiyot talabalari, raqamli
texnologiyalar, ko‘z salomatligi, gadjetlardan foydalanish, profilaktika, sog‘lom
raqamli odatlar
Zamonaviy
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari
hayotimizning
ajralmas qismiga aylangan. Internet, smartfon, kompyuter va boshqa gadjetlardan
foydalanish kundalik faoliyatda qulaylik yaratayotgan bo‘lsa-da, ularning inson
salomatligiga, xususan, ko‘z salomatligiga ta’siri ham dolzarb muammoga
aylanmoqda. Ayniqsa, ta’lim jarayonining raqamlashtirilishi, onlayn darslar,
elektron darsliklar va doimiy ekran qarshisida vaqt o‘tkazish holatlari yoshlar,
Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi
21-to’plam 1-son Iyul 2025
274
jumladan, tibbiyot yo‘nalishidagi talabalar orasida ko‘rish qobiliyatining
pasayishiga olib kelmoqda. Uzoq vaqt davomida ekran nurlanishiga qarash,
yoritish sharoitining noto‘g‘riligiga e’tibor bermaslik, ko‘zga dam berilmasligi
kabi omillar ko‘zni zo‘riqtiradi va asta-sekin turli ko‘z muammolariga sabab
bo‘ladi. Mazkur holat kelajakda salomatlik muammolarini kuchaytirishi
mumkinligi tufayli erta aniqlash va oldini olish zarurdir. Tibbiyot yo‘nalishida
tahsil olayotgan talabalar orasida zamonaviy texnologiyalardan — smartfon,
planshet va kompyuterlardan — foydalanish odatlari bilan ko‘rish qobiliyatining
pasayishi o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlash, asosiy xavf omillarini tahlil qilish va
ko‘z salomatligini saqlash bo‘yicha profilaktik tavsiyalar ishlab chiqish. Tadqiqot
Qo‘qon universiteti Andijon filialining Tibbiyot fakulteti talabalari va professor-
o‘qituvchilari o‘rtasida o‘tkazildi. Umumiy hisobda 100 nafar talaba va 30 nafar
o‘qituvchi ishtirok etdi. So‘rovnoma shaklida tashkil etilgan tadqiqotda
respondentlarning gadjetlardan foydalanish vaqti, ko‘rishdagi o‘zgarishlar, ko‘z
bilan bog‘liq simptomlar (qizarish, quruqlik, xiralashish, og‘riq va h.k.) haqida
savollar berildi. So‘rov natijalari tahlil qilinib, yosh guruhlar, foydalanish
chastotasi va simptomlar o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlanib, grafik va statistik
ko‘rsatkichlar asosida baholandi. So‘rovnoma natijalariga ko‘ra, talabalarning 78
foizi kundalik hayotda smartfon yoki kompyuterdan 5 soatdan ortiq foydalanishini
bildirgan. Ularning aksariyatida ko‘zning qizarishi (67%), xiralashish (53%), ko‘z
og‘rishi (45%) va bosh og‘rig‘i (38%) kabi shikoyatlar mavjud bo‘lib, bu holatlar
gadjetlardan foydalanish davomiyligi bilan bevosita bog‘liq bo‘lib chiqqan.
O‘qituvchilar orasida bunday belgilar sezilarli darajada kam kuzatilgan. Bu esa
texnologiyalardan me’yorida va ehtiyotkorlik bilan foydalanish ko‘z salomatligini
saqlashda muhim omil ekanligini tasdiqlaydi.
Xulosa
Olib
borilgan
tadqiqotlar
shuni
ko‘rsatmoqdaki,
zamonaviy
texnologiyalardan me’yordan ortiq foydalanish, ayniqsa yoshlar orasida ko‘z
salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Tibbiyot talabalari orasida bu muammo
dolzarb bo‘lib, kelajakda sog‘liq muammolarining kuchayishiga olib kelishi
Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi
21-to’plam 1-son Iyul 2025
275
mumkin. Shuning uchun, ko‘z salomatligini saqlash maqsadida texnologik
vositalardan foydalanish madaniyatini shakllantirish, muntazam dam olish, ko‘z
mashqlari, yoritish sharoitini to‘g‘ri tashkil etish va sog‘lom raqamli odatlar
bo‘yicha seminar-treninglar o‘tkazish muhim hisoblanadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Gulyamova N.X. Ko‘z salomatligi va texnologik xavf omillari. – Toshkent:
Tibbiyot, 2022. – 154 b.
2.
WHO. Screen time and children’s health. Geneva: World Health
Organization, 2021.
3.
Lee M. et al. “Impact of Digital Devices on Vision in Students.”
Journal of
Eye Health
, 2020; 13(4): 201–210.
