Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 64
INGLIZ TILI FANINI POLITEXNIKUMLARDA O‘QITILISHI
Narziyeva Nargiza Ravilevna
Toshkent viloyati Bo'stonliq tuman 2-son politexnikumi
Oliy toifali ingliz tili o'qituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada ingliz tili fanining politekxnikumlarda o‘qitilishining
ahamiyati, mazmuni va o‘qitish jarayonidagi muammolar hamda ularni bartaraf etish
yo‘llari tahlil qilinadi. Politekxnikum talabalari uchun ingliz tili nafaqat umumiy bilim
sifatida, balki kasbiy faoliyatda zarur bo‘lgan muhim vosita sifatida qaralmoqda. Maqolada
zamonaviy ta’lim texnologiyalarini ingliz tili darslarida qo‘llash, soha terminologiyasini
o‘rgatish hamda kasbiy yo‘nalishga mos metodik yondashuvlar muhokama etiladi.
Shuningdek, o‘quvchilarning til kompetensiyasini oshirishga qaratilgan interaktiv
metodlar samaradorligi yoritiladi.
Kalit so‘zla
r: Politekxnikum, ingliz tili, kasbiy ta’lim, til kompetensiyasi, o‘qitish
metodikasi, interaktiv usullar, fanlararo integratsiya, zamonaviy texnologiyalar.
Globalizatsiya jarayonlari kuchayib borayotgan hozirgi davrda xorijiy tillarni,
xususan, ingliz tilini o‘rganish va uni amaliy faoliyatda qo‘llay bilish har qachongidan ham
muhim ahamiyat kasb etmoqda. Bugungi kunda texnikum va kollej singari kasb-hunar
ta’lim muassasalarida ingliz tilini o‘rgatish – nafaqat til o‘rganish jarayoni, balki kasbiy
kompetensiyani shakllantirish vositasi sifatida qaralmoqda. Ayniqsa, texnik yo‘nalishlarda
tahsil olayotgan yoshlar uchun ingliz tilini egallash, ularning kasbiy mahoratini oshirish,
zamonaviy ilmiy-texnik axborotlarni o‘zlashtirish va xalqaro mehnat bozorida
raqobatbardosh bo‘lishlarida muhim o‘rin tutadi.
Ingliz tili fanini politekxnikumlarda o‘qitish jarayoniga yangicha yondashuv,
innovatsion texnologiyalarni qo‘llash, sohaga oid terminologiyani o‘zlashtirishga
qaratilgan metodik ishlanmalar va ta’lim strategiyalarini ishlab chiqish dolzarb masala
hisoblanadi. Ushbu maqolada aynan shu masalalar yoritilib, mavjud muammolar va ularni
hal etish yo‘llari tahlil qilinadi.
Hozirgi kunda kasb-hunar ta’limi tizimida xorijiy tillarni, xususan, ingliz tilini
o‘rgatishga bo‘lgan talab tobora ortib bormoqda. Politekxnikumlarda tahsil olayotgan
o‘quvchilar, odatda, muayyan kasb yoki texnik yo‘nalish bo‘yicha mutaxassislikka ega
bo‘lishni maqsad qiladilar. Shu bois, ingliz tili ularning kelajakdagi kasbiy faoliyatida
nafaqat aloqa vositasi, balki ilmiy-texnik axborotlarni tushunish, xalqaro hamkorlikda
ishtirok etish, zamonaviy texnologiyalarni o‘zlashtirish vositasi sifatida ham zarur
sanaladi.
O‘quvchilarning ingliz tiliga bo‘lgan ehtiyojini inobatga olgan holda, ta’lim
jarayonida kasbiy yo‘nalishga moslashtirilgan ingliz tili darslarini tashkil etish muhimdir.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 65
Bunda, ayniqsa, kasbiy terminologiyani o‘rgatish, mutaxassislikka oid matnlarni tahlil
qilish, amaliy topshiriqlar orqali til ko‘nikmalarini shakllantirish kabi metodlar o‘z
samarasini bermoqda.
Ta’limda kommunikativ yondashuv asosida darslarni tashkil etish orqali talabalar real
hayotiy vaziyatlarda tilni qo‘llashni o‘rganadilar. Jumladan, texnik hujjatlarni tarjima
qilish, kasbiy suhbatlarda ishtirok etish, texnologik jarayonlarni ingliz tilida tushuntirish
kabi topshiriqlar o‘quvchilarni faol o‘rganishga undaydi. Bu esa ularning kasbiy
kompetensiyalarini shakllantirishda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi.
Politekxnikumlarda ingliz tili darslarida zamonaviy axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan foydalanish darslarning samaradorligini oshiradi. Multimedia
vositalari, onlayn platformalar, interaktiv dasturlar orqali taqdim etilgan dars materiallari
o‘quvchilarning tilga qiziqishini oshirib, o‘zlashtirish jarayonini tezlashtiradi. Bunday
yondashuv o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga, o‘z bilimlarini amalda qo‘llay olishga
o‘rgatadi.
Yana bir muhim jihat – fanlararo integratsiyani ta’minlashdir. Ingliz tilini texnik
fanlar bilan bog‘liq holda o‘rgatish nafaqat til ko‘nikmalarini rivojlantiradi, balki
o‘quvchilarda kasbiy dunyoqarashni shakllantirishga ham xizmat qiladi. Masalan, axborot
texnologiyalari, elektrotexnika, mexanika kabi sohalarda ishlatiladigan asosiy atamalarni
ingliz tilida o‘rgatish orqali o‘quvchilarning kasbiy sohada ingliz tilidan foydalanish
ko‘nikmalari mustahkamlanadi.
Shu o‘rinda, mavjud muammolarga ham e’tibor qaratish lozim. Politekxnikumlarda
ingliz tilini o‘qitishda darslik va metodik qo‘llanmalar yetishmasligi, o‘qituvchilarning
zamonaviy yondashuvlar bilan ishlash ko‘nikmalari yetarli emasligi, dars soatlarining
kamligi kabi omillar ta’lim jarayonining sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Ushbu
muammolarni bartaraf etish uchun maxsus o‘quv dasturlarini ishlab chiqish, o‘qituvchilar
malakasini oshirish, innovatsion texnologiyalarni keng joriy etish zarurdir.
Xulosa
Xorijiy tillarni, xususan, ingliz tilini o‘rganish bugungi kunda kasb-hunar ta’limi
tizimining ajralmas qismiga aylanmoqda. Politekxnikumlarda ingliz tilini o‘qitish nafaqat
til bilimini oshirish, balki o‘quvchilarning kasbiy salohiyatini yuksaltirish, ularni
zamonaviy mehnat bozoriga tayyorlashga xizmat qiladi. Mazkur fan orqali o‘quvchilar
texnik atamalarni o‘zlashtiradi, kasbiy matnlarni tushunadi va mutaxassislik yo‘nalishidagi
muloqotda faol ishtirok eta oladi.
Ingliz tili fanining ta’limdagi samaradorligini oshirish uchun dars jarayonini kasbiy
yo‘nalishga moslashtirish, kommunikativ va interaktiv metodlarni qo‘llash, fanlararo
integratsiyani yo‘lga qo‘yish muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, darslik va o‘quv
qo‘llanmalarni yangilash, o‘qituvchilarning malakasini oshirish va zamonaviy
texnologiyalarni tatbiq etish orqali ta’lim sifati sezilarli darajada yaxshilanishi mumkin.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 66
Xulosa qilib aytganda, ingliz tilini samarali o‘qitish politekxnikum o‘quvchilarining
kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishda muhim omil bo‘lib, ularning kelajakdagi
mehnat faoliyatida muvaffaqiyatli bo‘lishlariga zamin yaratadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2012 йил 10 декабрдаги «Чет
тилларни 1. ўрганиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари
тўғрисида»ги ПҚ-1875-сон қарори.
2.Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2013 йил 27 майдаги
«2013-2. 2016 йилларда таълим муассасаларининг чет тиллари кабинетларини
замонавий ахборот-коммуникация, ўқитишнинг техник воситалари ва анжомлари
билан жиҳозлаш (қўшимча жиҳозлаш)ни жадаллаштириш чора-тадбирлари
тўғрисида»ги 143-сон қарори.
3.Азизхўжаева Н.Н. Педагогик технология ва педагогик маҳорат. - Т.: ТДПУ,
2003.3.
4.Ахлиддинов Р.Ш. Умумий ўрта таълим сифатини бошқаришнинг ижтимоий-
4.педагогик асослари (Кадрлар тайёрлаш миллий дастури асосида). Пед. фан.
докдисс. – Т., 2002. -338-б.
5.Маҳмудов М.Х Бўлажак магистрларни компетентли тайёрлашнинг дидактик
таминотини такомиллаштириш. П.ф.д., илмий даражасини олиш учун... дисс
автореферати. - Т., 2017.
