YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
26
TURLI TILLARDA AYOLLAR KIYIM-KECHAK VA MODA
TERMINOLOGIYASINING RIVOJLANISHI
Gulruh Soxibbek qizi Tillaboyeva
Farg‘ona davlat universiteti o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.11184171
Annotatsiya
: Ushbu maqolada turli tillarda ayollar kiyim-kechak va moda
terminologiyasining rivojlanishi ko'rib chiqiladi. Maqola moda va kiyim-kechak sohasining
tarixiy kelib chiqishi, lingvistik xususiyatlari va zamonaviy dunyodagi evolyutsiyasini tahlil
qiladi. Har bir tilning kiyim-kechakni tasvirlashda qo'llaydigan o'ziga xos so'z va iboralari,
shuningdek, moda terminologiyasining ijtimoiy va madaniy kontekstga qanday
moslashuvchanligi ko'rsatib berilgan. Maqola, shuningdek, moda terminologiyasining global
madaniyatdagi roli va uning kelajakdagi tadqiqotlar uchun ahamiyatini ta'kidlaydi.
Kalit so'zlar:
moda terminologiyasi, kiyim-kechak, lingvistik xususiyatlar, madaniyatlararo
tafovutlar, zamonaviy moda, global madaniyat, texnologik yangilanishlar, ijtimoiy-iqtisodiy
kontekst.
Moda va kiyim-kechak terminologiyasi har bir jamiyatning madaniyati, tarixi va ijtimoiy
tuzilishi bilan chambarchas bog'liq bo'lgan sohalardir. Bu soha nafaqat kiyim-kechakning
dizayni va funktsiyasi haqida ma'lumot beradi, balki o'sha davrning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy
va madaniy xususiyatlarini ham aks ettiradi. Shu sababli, turli tillardagi ayollar kiyim-kechak
va moda terminologiyasining o'rganilishi, tillararo va madaniyatlararo tafovutlarni
tushunishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Kiyim-kechak terminologiyasining kelib chiqishi va tarixiy rivojlanishi. Kiyim-kechak
terminologiyasi ko'pincha jamiyatning moddiy va ma'naviy madaniyatini aks ettiruvchi asosiy
vosita sifatida paydo bo'ladi. Qadimgi davrlarda kiyim-kechak odamlarni ob-havo
sharoitlaridan himoya qilish va turli tabaqalarga mansubligini ko'rsatish vositasi bo'lgan.
Masalan, Misr, Yunoniston va Rim kabi qadimgi tsivilizatsiyalarda kiyim-kechakning rangi,
materiali va dizayni kishining ijtimoiy maqomini aniq ko'rsatib berar edi.
Kiyim-kechak terminologiyasi vaqt o'tishi bilan rivojlanib, yangi materiallar, texnologiyalar va
madaniy aloqalar tufayli boyib borgan. Bu jarayon Evropa kolonializmi davrida jadallashgan
bo'lib, Yevropa mamlakatlari o'zlarining kiyim-kechak madaniyatini boshqa qit'alarga olib
kirganlar va shu bilan birga mahalliy an'analar bilan birlashgan yangi uslublar yaratilgan.
Ayollar kiyim-kechagi va moda terminologiyasining lingvistik xususiyatlari. Har bir til ayollar
kiyim-kechagini tasvirlashda o'ziga xos so'zlar va iboralardan foydalanadi. Masalan, ingliz
tilida "gown" yoki "dress" kabi so'zlar, fransuz tilida esa "robe" degan atamalar keng
tarqalgan. Bu atamalar har bir tilning o'ziga xos leksik tuzilishini va madaniy nuqtai nazarini
aks ettiradi. Shuningdek, turli tillarda ayollar kiyim-kechak va moda atamalarining
qo'llanilishi turli xil semantik yuklamalarni o'z ichiga olishi mumkin.
Zamonaviy dunyoda ayollar kiyim-kechak va moda terminologiyasining evolyutsiyasi.
Zamonaviy dunyoda moda sanoati tez sur'atlarda rivojlanmoqda va bu rivojlanish ayollar
kiyim-kechak terminologiyasiga ham ta'sir ko'rsatmoqda. Texnologik yangilanishlar,
globalizatsiya va ijtimoiy tarmoqlar moda sohasida tez o'zgarishlarni rag'batlantirib, yangi
atamalar yaratilishiga sabab bo'lmoqda. Masalan, "athleisure" (sport va kundalik kiyim-
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
27
kechakning aralashmasi) kabi tushunchalar yangi avlodning turmush tarzi va estetik
qarashlarini aks ettiradi.
Xulosa
Ayollar kiyim-kechak va moda terminologiyasining turli tillardagi rivojlanishi, madaniy va
lingvistik boylikni ochib beradi.
Bu terminologiya har bir davrning ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy kontekstini tushunishda kalit
rol o'ynaydi. Shuningdek, u zamonaviy global madaniyatda ayollar kiyim-kechagini qanday
qabul qilinishini va qadrlanishini ko'rsatib beradi, bu esa kelajakdagi o'rganishlar uchun
mustahkam poydevor yaratadi.
References:
1.
Tillaboyeva G. S. Q. (2022). Alisher Navoiy she’riyatida “Shaxs” tushunchasi. Oriental
Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences, 2(2), 182-196.
2.
Tillaboyeva G. & Umarova N. R. (2021). Alisher Navoiy asarlarida badiiy taxalluslarning
qo‘llanilishi. Student Bulletin, (13-5), 70-72.
3.
Tillaboyeva G. S. Q. (2022). Tilshunoslikda libos nomlari. Scientific Progress, 3(4), 506-
514.
