Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
17-to’plam 1-son Mart 2025
61
TA'LIMDA SUNIY INTELLEKTNING IMKONIYATLARI
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari
universiteti 3-bosqich talabasi
Bebitova Marjona
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari
3-bosqich talabasi
Abdusayidova Fotima
abdusayidovafotima79@gmail.com
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari
3-bosqich talabasi.
Egamberdiyeva Ma'suda
ANNOTATSIYA: AI (sun'iy intellekt) atamasi kundalik hayotimizda tez-tez
uchratib va uni qo'llash butun dunyoda rivojlanib bormoqda. So'nggi paytlarda
sun'iy intellekt turli tarmoqlar va ijtimoiy infratuzilmalarga kiritilmoqda. Misol
uchun, ish uslubini isloh gilish nomi bilan ishni atomatlashtirish va unumdorlikni
oshirish uchun RJA (Robotik jarayonlarni avtomatlashtirish) joriy etayotgan
kompaniyalar soni ortib bormoqda. RJA o'z-o'zidan sun'iy intellekt emas, lekin u
komputerlarga elektron jadval dasturiy ta'minoti va asosiy biznes tizimlari kabi
oddiy vazifalarni o'z zimmasiga olishga imkon beradi, ular hukm chiqarishda
odamlar tomonidan amalga oshiriladi, boshqacha qilib aytganda, shasiy
komputerning takroriy operatsiyalari. Kelajakda biz sun'iy intellektning ilovalari
bo'Igan qo'Ida yozilgan belgilarni aniqlash, ovozni aniqlash va javob berish
tizimlari bilan bog'lash orqali butun biznesni atomatlashtirishni maqsad qilganmiz.
Kalit so'zlar: Raqamli O'zbekiston, Al, suniy intellekt, matematika, strategiya,
JavaScript, abacus, Google Home, Amazon Echo, fanlar, universitet, o'quechi,
talaba, informatika.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
17-to’plam 1-son Mart 2025
62
ABSTRACT :The term Al (artificial intelligence) is often encountered in our
daily life and its use is developing all over the world. Recently, artificial intelligence
has been introduced into various networks and social infrastructures. For example,
an increasing number of companies are implementing RPA (Robotic Process
Automation) to automate work and improve productivity in the name of work style
reform. RPA is not artificial intelligence per se, but it allows computers to take over
simple tasks such as spreadsheet software and basic business systems that are
performed by humans in judgment, in other words, repetitive operations of a
personal computer. In the future, we aim to automate the entire business by
connecting handwritten character recognition, voice recognition and answering
systems with applications of artificial intelligence.
Keywords: Digital Uzbekistan, Al, artificial intelligence, mathematics,
strategy, JavaScript, abacus, Google Home, Amazon Echo, sciences, university,
reader, student, informatics.
KIRISH
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 17.02.2021 yildagi PQ-4996-
son, Sun'iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar
yaratish
chora-tadbirlari to'g'risida "Raqamli O'zbekiston - 2030" Strategiyasiga
muvofiq hamda sun'iy
intellekt tenologiyalarini jadal joriy etish va ularni mamlakatimizda keng
qo'llash,
raqamli ma'lumotlardan foydalanish imkoniyatini va ularning yugori sifatini
ta'minlash, ushbu sohada malakali kadrlar tayyorlash uchun quay shart-sharoitlar
yaratish maqsadida: "Raqamli O'zbekiston - 2030" Strategiyasini har
tomonlama amalga
oshirishga qaratilgan ilmiy tadqiqotlari tashkil qilish hamda iqtisodiyot
tarmoqlari,
ijtimoiy soha va davlat boshqaruvi tizimida sun'iy intellekt texnologialarini
joriy
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
17-to’plam 1-son Mart 2025
63
gilish; sun'iy intellekt sohasida fundamental va amaliy ilmiy tadqiqotlarni olib
borish, raqamli texnologiyalami rivojlantirishning ilmiy ekotizimini
shakllantirish;
sun'iy intellekt texnologiyalari asosida boshqaruv va ishlab chiqarish
jarayonlarini atomatlashtirish bo yicha innovation mahsulotlari hamda
ularning
modellari, algoritmlari va dasturiy ta'minotini ishlab chiqish;
sun'iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish bo'yicha yetakchi xorijiy
innovatsion va ilmiy muassasalar bilan hamkorlikni yolga qo'yish va qo'shma
loyihalarni amalga oshirish. Sanoat va jamiyat asoslarini qurish bilan bir
qatorda, reja "kelajak poydevori
sifatida ta'limni isloh qilish va ilmiy-tadqigot va ishlanmalar tizimini qayta
qurishni talab qiladi. Ta'lim islohotiga kelsak, boshlang'ich va o'rta ta'limdan
tashqari, shuningdek, ta'limda sun'iy intellekt bilan bog'liq bo'lgan ta'lim, boshqacha
aytganda, "matematika, ma'lumotlar fanlari va Al" ta'limi qanday bo'lishi kerakligi
ko'rsatilgan. Al strategyasi 2030 raqamli O'zbekistonda tadqiqot va
ishlanmalar tizimini
rekonstruksiya qilish "kelajak uchun poydevor yaratish" sifatida ham
ko'rsatilgan, ammo bu yerda biz "universitetlar, texnikumlar va kollejlar"dagi ta'lim
islohotining konturini tushuntiramiz". Bundan tashqari, materialda batafsil aniq
raqamirda
tushuntirish yo'qligi sababli, noto'g'ri talgin qilish yoki noto g'ri baholash
mumkin. Universitetlar, texnikumlar va ishlaydigan xodimlar uchun ta'lim
islohotlari
sifatida quyidagi uchta aniq maqsad ko 'tariladi. 1. Gumanitar va fanlardan qat'i
nazar, barcha universitet va texnik kollej talabalari (taxminan 500 000
bitiruvchi/yiliga)
o'z kurslarida boshlang'ich darajadagi matematika, ma'lumotshunoslik va
sun'iy intellektga ega bo'lishi. 2. Ko'p ishchilar (yiliga taxminan 1 million 2008 yil)
asosiy axborot bilimlari va malumotlar fanlari va sun'iy intellekt kabi amaliy amaliy
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
17-to’plam 1-son Mart 2025
64
ko'nikmalarga ega bo'lish imkoniyatlarini har tomonlama ta'minlaydi. 3.
Universitet talabalar va ishlaydigan xodimlar uchun liberal san' at ta'limini
kuchaytirish.
Ta'lim, Madaniyat, sport, fan va texnologiyalar vazirligi ma'lumotlariga ko'ra,
"barcha fuqarolar matematika, ma'lumotlar fanlari va sun'iy intellekt asoslari" kabi
zarur ko'nikmalarni rivojlantirishlari kerak. ragamli jamiyatda yozish va
abacus" va barcha sohalarda ishlay olish. Universitet islohotini ilgari surish uchun
texnologiya, Ushbu hisobotning qisqacha mazmunida "Informatika ta'limining
umumiy ta'lim sifatida tarqalishi" "so'rovga javob bergan universitetlaming 82% ga
yaqini
informatika fanini umumiy fan sifatida takidlashgan". Bunday sharoitda barcha
talabalar uchun 2030-yillarda mumkin bo'lgan
umumiy axborotni qayta ishlash, ta'limini rivojlantirishga "matematika,
ma'lumotlar fanlari va sun'iy intellekt" ta'limini qo'shish katta o'zgarish va yaxshi
natijalarga
erishishi kutilmoqda.
Yuqoridagi maqsad har yili universitet va tenologiya kollejlarini tamomlagan
barcha 500 000 talabaga ta'lim berishdir. Tabiiyki, bu ta'lim tizimi va o'quy rejasi
xaritasini jiddiy qayta ko'rib chiqishni talab qiladi. JavaScript-da yozilgan har
bir dasturiy ta'minot o'zbek tiliga tarjima qilindi va laboratoriyadagi server
kompyuteriga o'rnatildi. JavaScript-ning afzalliklari shundaki, u internetda ishlaydi,
o'que jarayoni va natijalarini grafik tarzda tekshirish
mumkin. Tahlil va tajriba sinov sifatida biz Google Home guruhi va Amazon
Echo
guruhiga bo'lindik va alohida guruhlarda ko'nikmalar va harakatarni
rivojlantirishni boshladik. Keyingi soatlardan boshlab biz talabalardan Al spiker
bilan o'zaro
munosabatlari hagida o'ylashni so'radik va rivojlanishni davom ettirdik.
Yakuniy
bosqich sifatida biz har bir ishtirokchidan o'zlarining rivojlangan ko'nikmalari
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
17-to’plam 1-son Mart 2025
65
va
harakatlarini hagiqiy mashinalar yordamida namoyish etishlarini so 'radik.
Bunday izoh paydo bo'lishining sababi shundaki, Google va Amazon ning
ishlab chiqish muhitlari sezilarli darajada bir-biridan farq qiladi.
XULOSA
Bunga sabab bolgan asosiy mulohaza shuni ko rsatadiki, biz har bir kompaniya
va ta'lim muassasalari tomonidan taqdim
etilgan ko'nikma, ta'lim sifati, korxona boshqaruv nazorati, va ta'limni reallik
asosida yanada oson o'rgatish mumkin, dasturiy ta'minot va tizimni ishlab chiqish.
O quechilarimizga "matematika, ma'lumotlar fanlari va sun'iy intellekt" ta'limini
"umumiy tarzda" berish uchun o gituvchilaring inson resurslari cheklangan bolsada,
tizimli va chuqur muhokamalar olib borish zarur, deb
hisoblaymiz.
REFERENCES
1. Rakhimov, M., Yuldashev, A., & Solidjonov, D. (2021). The role of artificial
intelligence in the management of e-learning platforms and monitoring knowledge
of students. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social
sciences, 1(9), 308-314.
2. Yuldashev, A. (2022). DEVELOPMENT OF ECONOMIC ACTIVITIES
OF ENTERPRISES ON THE BASIS OF DIGITIZATION. Yosh Tadqiqotchi
Jurnali, 1(3), 251-257.
3. Axrorjon, Y., Alijon, M., & Iqlima, A. (2022). Faol texnologiyalarni
o'smirlar
psoxologiyasiga ta'siri. Ta' lim fidoyilari, 13(6), 263-266.
4. Axorjon, Y., Nozima, Z., & Muhtaram, J. (2022). KITOBNING INSON
MA'NAVIY VA AQLIY KAMOLOTIDAGI O'RNI.
5. Yoldashev, A. E. O., Nishonqulov, S. F. O., & Yoldasheva, M. R. Q. (2021).
TA'LIMDAGI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI. Scientific progress, 2(3), 806-
813.
6. Yo'Ldashev, A., & Nazarova, G. (2022). Boshlang'ich ta'lim o'quvchilarini
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
17-to’plam 1-son Mart 2025
66
kasbga yo naltirishda dastlabki pedagogik jarayonlar. Science and Education, 3(6),
618-623.
7. Yoldashev, A., & Solidjonov, D. (2022). YANGI INNOVATSION
TEXNOLOGIYALAR VA ULARNI TA'LIM OLISH MUHHITIDA
QO'LLANISHI. Yosh Tadgiqotchi Jurnali, 1(3), 198-204.
8. Axrorjon, Y. L. (2022). TA'LIM TIZIMIDA AXBOROT VOSITASINING
O
'RINI. 9. Dildora, R., & Muxlisa, P. (2022). MAKTABDA ZAMONAVIY
TA'LIM
MUHITINI YARATISH. 10. Lolaxon, K., & Zubaydaxon, J. (2022).
BOSHLANG'ICH TA'LIMDA
