19
ЎЗБЕКИСТОНДА ЯШИЛ ИҚТИСОДИЁТНИ РИВОЖЛАНТИРИШ
ЭКОЛОГИК МУАММОЛАРНИ ҲАЛ ЭТИШ ВОСИТАСИ СИФАТИДА
Кадирова Сабохат Собир қизи
Ўзбекистон Республикаси
Банк-молия академияси 2-курс тингловчиси
https://doi.org/10.5281/zenodo.15321391
Ўзбекистонда яшил иқтисодиётга ўтиш жараёни экологик барқарорликни
таъминлаш ва иқтисодий ўсишни самарали бошқаришнинг муҳим воситасидир.
Бу жараён, нафақат атроф-муҳитни сақлаш, балки мамлакатимизнинг иқтисодий
тизимига ҳам ижобий таъсир кўрсатиши кутилмоқда. Яшил иқтисодиётга ўтишнинг
қонуний асослари, халқаро тажриба, мамлакатимизда амалга оширилаётган
ташаббуслар ва экологик муаммоларни ҳал этишнинг самарали усуллари ҳақида
батафсил фикр юритамиз.
Яшил иқтисодиётга ўтиш жараёнини муваффақиятли амалга ошириш учун
мустаҳкам юридик асослар зарур. Ўзбекистонда 2019 – 2030 йилларга мўлжалланган
“Яшил иқтисодиётга ўтиш стратегияси” қабул қилинган бўлиб, бу стратегия
мамлакатимизнинг иқтисодий ривожланишини экологик барқарорлик билан
уйғунлаштиришга қаратилган. Ушбу стратегия доирасида, энергия самарадорлигини
ошириш, қайта тикланадиган энергия манбаларини ривожлантириш, табиий
ресурслардан оқилона фойдаланиш ва карбон чиқиндиларини камайтириш каби
мақсадлар кўзда тутилган. Шунингдек, қонунчилик ҳужжатлари орқали яшил
иқтисодиётга ўтишнинг ҳуқуқий асослари шакллантирилмоқда.
Масалан, табиий ресурсларни муҳофаза қилиш, экологик хавфсизликни
таъминлаш ва исрофни камайтириш мақсадида янги қонунлар ишлаб чиқилмоқда.
Қонунчилик тизимидаги ўзгаришлар, айниқса, қайта тикланадиган энергия
манбаларини ривожлантириш ва яшил энергия ишлаб чиқаришни қўллаб-қувватлаш
учун зарур. Шунингдек, мамлакатимизда энергия самарадорлигини оширишга
йўналтирилган махсус қонунлар ва норматив ҳужжатлар ишлаб чиқилмоқда.
Яшил иқтисодиётга ўтишда халқаро тажриба Ўзбекистонга катта ёрдам бериши
мумкин. Хитой ва Германия каби мамлакатларнинг яшил иқтисодиётга ўтиш бўйича
тажрибалари, улар томонидан амалга оширилган сиёсатлар ва стратегиялар
Ўзбекистонда ҳам жорий етилиши мумкин.
Хитойнинг қайта тикланадиган энергия манбаларини ривожлантиришдаги
тажрибаси, шунингдек, экологик тизимни тиклаш бўйича амалга оширилган ишлар
Ўзбекистонда амалга оширилаётган экологик ислоҳотлар учун муҳим намуна бўлиши
мумкин. Германия еса яшил энергия соҳасидаги илғор технологияларни ишлаб
чиқишда етакчи мамлакатлардан биридир. Ўзбекистонда бу тажрибаларни ўрганиш ва
амалиётга жорий этиш, мамлакатимизнинг яшил иқтисодиётга ўтиш жараёнини
тезлаштириши мумкин. Шунингдек, бошқа давлатлар тажрибасини таҳлил қилиш,
мамлакатимиз учун енг самарали стратегияларни ишлаб чиқишда ёрдам беради.
Ўзбекистоннинг
экологик
ривожланишга
қаратилган
сиёсати
ҳам
қатор
ташаббусларни ўз ичига олади, жумладан, қайта тикланадиган энергия манбаларини
кенгайтириш ва энергия самарадорлигини ошириш.
20
Ўзбекистонда экологик муаммоларни ҳал этиш, асосан, сув ресурсларидан
самарали фойдаланиш, ер ва ўрмонларнинг ҳолатини яхшилаш ва чиқиндиларни
бошқаришни оптималлаштиришга қаратилган.
Сув ресурслари билан боғлиқ муаммолар, айниқса, қишлоқ хўжалигида сувнинг
исрофгарчилигига олиб келаётган тизимлар, Ўзбекистон учун енг катта экологик
муаммолардан биридир. Сувни тежаш, экологик тоза сув манбаларидан фойдаланиш ва
қишлоқ хўжалигида “яшил” технологияларни жорий этиш зарур. Бу, нафақат экологик
барқарорликни таъминлаш, балки сув ресурсларини тежашга ҳам ёрдам беради.
Шунингдек, ернинг емирилишини олдини олиш учун самарали ер ишлатиш
тизимларини ишлаб чиқиш зарур. “Яшил” қишлоқ хўжалиги, экологик тоза
технологияларни жорий этиш ва тупроқни сақлаш технологиялари ёрдамида ушбу
муаммоларни ҳал қилиш мумкин. Ўзбекистонда ернинг емирилиши ва ўрмонларнинг
камайиши экологик хавф туғдиради. Шу боисдан, ўрмонларни тиклаш ва ерларни
қайта ишлатиш бўйича амалга оширилган чора-тадбирлар муҳим аҳамиятга ега.
Ўзбекистонда яшил қишлоқ хўжалигини ривожлантириш, сувни тежаш ва
чиқиндиларни бошқариш, экологик хавфсизликни таъминлашда муҳим рол ўйнайди.
Ўзбекистонда яшил иқтисодиётга ўтиш учун ҳукумат томонидан ишлаб чиқилган
қонунлар ва сиёсатлар ҳам муҳим аҳамиятга ега. Мамлакатимизда амалга оширилган
иқтисодий ислоҳотлар, шу жумладан, яшил энергия соҳасидаги янгиланишлар ва қайта
тикланадиган энергия манбаларини қўллаб-қувватлашга оид сиёсатлар иқтисодий
ўсишни экологик хавфсизлик билан уйғунлаштиришни мақсад қилган.
Яшил иқтисодиётга ўтиш жараёнида давлатнинг асосий роли, ўзгаришларни
бошқариш, янги энергия манбаларини яратиш ва янги технологияларни жорий
этишдир. Сиёсий кўрсатмалар, хусусан, яшил иқтисодиётнинг асосий принсипларини
амалга оширишга йўналтирилган.
Шунингдек, Ўзбекистоннинг экологик хавфсизликни таъминлаш ва табиий
ресурсларни самарали бошқариш бўйича амалга ошираётган ташаббуслари давлат
томонидан қўллаб-қувватланмоқда. Бунда, қайта тикланадиган энергия манбаларини
ривожлантириш, карбон чиқиндиларини камайтириш ва экологик тизимларни сақлаш
асосий вазифалардан ҳисобланади.
Ўзбекистонда яшил иқтисодиётга ўтиш жараёни, нафақат экологик масалаларни
ҳал қилиш, балки иқтисодий ривожланишни янада барқарорлаштиришга ҳам ёрдам
беради. Яшил иқтисодиётга ўтишнинг ҳуқуқий асослари, халқаро тажриба ва
амалиётлар, экологик муаммоларни ҳал қилишнинг самарали усуллари, шунингдек,
давлат сиёсатининг муҳим аҳамиятини инобатга олган ҳолда, Ўзбекистон учун яшил
иқтисодиётга ўтишнинг кенг кўламли ва самарали йўлини яратиш мумкин.
Ўзбекистонда яшил иқтисодиётга ўтиш экологик муаммоларни ҳал этиш ва
иқтисодий ривожланишни барқарорлаштиришда муҳим рол ўйнайди. Юридик асослар
ва давлат сиёсатининг самарали жорий етилиши, халқаро тажриба ва экологик
хавфсизликни таъминлашнинг самарали усуллари Ўзбекистоннинг яшил иқтисодиётга
ўтиш жараёнини тезлаштиради.
Ўзбекистоннинг ресурсларни самарали бошқариш, қайта тикланадиган энергия
манбаларини ривожлантириш ва экологик тизимларни тиклаш бўйича қабул қилган
қарорлари, мамлакатимизнинг барқарор ривожланишига ижобий таъсир кўрсатади.
21
Шу билан бирга, яшил иқтисодиётга ўтиш орқали, иқтисодий ўсишнинг экологик
барқарорлик билан уйғунлашиши таъминланади.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Аҳн Й.-Ж., Жураев З. (2023). “Греен Спаcес ин Узбекистан: Ҳисториcал Ҳеритаге
анд Чалленгес фор Урбан Енвиронмент.” Натуре-Басед Солутионс.
2.
Бакҳтиёрович Т.Б. (2024). “Диреcтионс фор Инcреасинг Греен Енергй Cапаcитй оф
Узбекистан.” Аcадемиа Опен.
3.
Исайнов Р.Ҳ., Арабов Ф.П., Содиков К.А., Бобоҳонзода Кҳ.Р., Асомуддин К.Р.,
Исраилова Р.А. (2022). "Маин Диреcтионс фор тҳе Форматион анд Девелопмент оф тҳе
“Греен” Натуре Манагемент ин Тажикистан.” ИОП Cонференcе Сериес: Еартҳ анд
Енвиронментал Сcиенcе.
4.
Калнер В.Д., Полозов В.А., Липина А.С. (2022). “Узбекистанъс Стратегй фор
Транситион то Греен Еcономй анд Иц Форматион.” Унпублишед.
5.
Салиев И.Р., Салиева Р. (2024). “Иссуес офъГреенъ Енергй Транситион: Легал
Аспеcт." Оеcономиа ет Жус.
6.
Узакова Г. (2021). “Еcологизатион оф Cонструcтион Аcтивитиес: Натионал анд
Интернатионал Ехпериенcе.” İлкöğретим Онлине.
7.
Хамидовна И., Голиб қизи С. (2024). "Тҳе Роле оф Тоурисм ин тҳе Девелопмент оф
тҳе Греен Еcономй." Интернатионал Жоурнал Оф Манагемент Анд Еcономиcс
Фундаментал.
