9
PATOLOGIK YEYILGAN, LEKIN KARIOZSIZ TISHLARI BO‘LGAN
BEMORLARNI REABILITATSIYA QILISHDA KLINIK SAMARADORLIKNI
OSHIRISH
Irgashev K.N.
Samarqand davlat tibbiyot universiteti
Rizayev J.A.
Samarqand davlat tibbiyot universiteti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15752088
Annotatsiya:
Tishlarning patologik yemirilishi turli omillar, jumladan noto‘g‘ri tishlov,
tish qatori anomaliyalari, chaynov mushaklarining disfunksiyasi va gigiyenik vositalardan
noto‘g‘ri foydalanish natijasida yuzaga keladi. Ushbu holat nafaqat estetik muammolar, balki
funksional buzilishlar, og‘riq va tishlarning ortib boruvchi sezuvchanligiga ham olib keladi.
Bunday bemorlarni samarali reabilitatsiya qilish uchun og‘iz bo‘shlig‘i salomatligini tiklashga
qaratilgan diagnostika, profilaktika va davolash choralarini o‘z ichiga olgan kompleks
yondashuv zarur. Hozirgi vaqtda stomatologik amaliyotda tishlarning patologik yeyilishi keng
tarqalgan muammolardan biri hisoblanadi. Bu holat ko‘pincha kariozsiz, ya’ni karies bilan
zararlanmagan tishlarda ham uchraydi va bemorlarning hayot sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Patologik yeyilish natijasida tishlarning shakli, balandligi va funksiyasi buziladi, bu esa
nafaqat estetik, balki chaynash va nutq funksiyalarining ham izdan chiqishiga olib keladi.
Bundan tashqari, tishlarning sezuvchanligi oshishi, og‘riq paydo bo‘lishi va og‘iz bo‘shlig‘i
to‘qimalarida turli noqulayliklar yuzaga kelishi mumkin.
Patologik yeyilishning sabablari turlicha bo‘lib, ularga noto‘g‘ri tishlov, chaynov apparati
disfunktsiyasi, tish qatori anomaliyalari, gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik va ba’zan
ortiqcha mexanik ta’sirlar kiradi. Shu sababli, bunday bemorlarni reabilitatsiya qilishda faqat
bir yo‘nalishga emas, balki har tomonlama, kompleks yondashuvga ehtiyoj tug‘iladi.
Zamonaviy stomatologiyada tishlarni tiklash uchun ilg‘or materiallar va texnologiyalar,
shuningdek, individual davolash rejalarini tuzish imkoniyatlari mavjud.
Klinik samaradorlikni oshirish uchun reabilitatsiya jarayonida bemorning individual
xususiyatlarini hisobga olish, zamonaviy tiklovchi vositalardan foydalanish, tishlovni
to‘g‘rilash va qo‘shimcha fizioterapevtik usullarni qo‘llash muhim ahamiyat kasb etadi.
Mazkur mavzu dolzarbligi, patologik yeyilgan, lekin kariozsiz tishlari bo‘lgan bemorlarni
samarali reabilitatsiya qilish usullarini ishlab chiqish va klinik natijalarni maksimal darajada
yaxshilashga qaratilgan tadqiqotlarning ahamiyatini belgilaydi.
Kalit so‘zlar:
tishlarning patologik yemirilishi, stomatologik reabilitatsiya, okklyuzion
buzilishlar, tishlov balandligining pasayishi, funksional zo‘riqish, mushak-bo‘g‘im
disfunksiyasi, kompleks davolash.
Tadqiqot maqsadi.
Patologik yemirilish natijasida nokarioz tish zararlanishlari mavjud
bo‘lgan bemorlarni reabilitatsiya qilishda klinik natijalarni baholash.
Materiallar va usullar.
Tadqiqot 2023-2025-yillarda Samarqand davlat tibbiyot
universiteti stomatologiya klinikasida amalga oshirildi. Unda 25 yoshdan 65 yoshgacha
(o‘rtacha yoshi 43,7±8,3) bo‘lgan, turli darajadagi tishlarning patologik yemirilishi aniqlangan
90 nafar bemor ishtirok etdi. Tadqiqotga kiritish mezonlari quyidagilar edi: Bushan tasnifiga
ko‘ra I, II yoki III darajali umumiy patologik tish yemirilishining mavjudligi; tish qatorlarida
10
jiddiy nuqsonlarning bo‘lmasligi (to‘rt tishdan ko‘p bo‘lmagan yo‘qotish); og‘ir somatik
kasalliklarning yo‘qligi.
Natijalar.
Zamonaviy reabilitatsiya texnologiyalari nokarioz tish zararlanishlari bo‘lgan
bemorlarni davolashda klinik natijalarni sezilarli darajada yaxshilash imkonini beradi.
Reabilitatsiya jarayonida individual yondashuv muhim ahamiyat kasb etadi. Bunda zamonaviy
tiklovchi materiallardan foydalanish, tishlovni to‘g‘rilash va fizioterapevtik usullarni qo‘llash
tish va milklarning umumiy holatini yaxshilashga yordam beradi.
Xulosa.
Tishlarning patologik yemirilishi keng tarqalgan muammo bo‘lib, asoratlarning
oldini olish uchun kompleks diagnostika va davolash yondashuvini talab qiladi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Ryakhovsky A.N., Karabanov S.I., Antonik M.M. Prevalence and structure of increased
erasure of hard tissues of teeth // Dentistry. 2020. Vol. 99, No. 5. pp. 34-39.
2.
Trezdubov V.N., Bulycheva E.A., Chikunov S.O. Complex treatment of patients with
pathological tooth erasure. - St. Petersburg: Man, 2018. 192 p.
3.
Lebedenko I.Yu., Ibragimov T.I., Kalyvradzhiyan E.S. Orthopedic dentistry. Moscow:
GEOTAR-Media, 2019. 800 p.
4.
Fadeev R.A., Emgakhov Z.V., Prozorova N.V. Clinical manifestations and diagnosis of
pathological abrasion of dental hard tissues // Institute of Dentistry. - 2021. - № 2(91). - Pp.
78-80.
5.
Arutyunov S.D., Beitan A.V., Manin O.I. Modern methods of orthopedic treatment of
pathological tooth erasure // Russian Dental Journal, 2019, vol. 23, No. 3, pp. 151-157.
6.
Kovalsky V.L., Kocharov E.E., Shashmurina V.R. Pathological abrasion of dental hard
tissues: modern methods of diagnosis and treatment // Bulletin of the Smolensk State Medical
Academy, 2018, vol. 17, No. 2, pp. 198-205.
7.
Bulycheva E.A., Trezdubov V.N., Alpatieva Yu.V. The relationship between pathological
tooth wear and temporomandibular joint dysfunction // Institute of Dentistry. - 2020. - №
4(89). - Pp. 74-76.
